De groep opereerde systematisch. Ze richtten zich doelbewust op ouderen – vaak vrouwen van 80 jaar en ouder – in de regio Stockholm. Volgens de aanklagers belden de verdachten hun slachtoffers op en deden zich voor als medewerkers van hun bank. Onder het mom van ‘beveiligingsproblemen’ wisten ze de slachtoffers ervan te overtuigen dat hun bankpassen moesten worden opgehaald.

Niet veel later verschenen handlangers aan de voordeur, die zich soms zelfs voordeden als politieagenten. Daar dwongen ze de bejaarden tot het afgeven van hun bankpas én pincode. In andere gevallen maakten ze gebruik van list en bedrog om waardevolle spullen buit te maken.

‘Systematisch en gevaarlijk karakter’
Het Openbaar Ministerie spreekt van georganiseerde misdaad met een bijzonder gevaarlijk karakter. “De aanpak was systematisch en georganiseerd,” staat in de aanklacht. “De misdrijven waren gericht op ouderen in hun eigen huis, wat deze oplichting des te ernstiger maakt.”

Het bewijs is overweldigend. De politie gebruikte onder andere gegevens van mobiele telefoons en geheime observatiemethoden om de verdachten in kaart te brengen. Uiteindelijk werden elf mannen opgepakt, van wie de meesten geboren zijn in Zweden, maar met een achtergrond in landen als Libanon, Israël, Syrië, Tunesië, Afghanistan en Burundi. Allen hebben inmiddels de Zweedse nationaliteit.

Nabahani en Jalal bovenaan
Twee verdachten springen eruit: de de 28-jarige Yousof Nabahani en de 36-jarige Ruheen Jalal. Zij worden gezien als de leiders binnen de criminele organisatie. Volgens onderzoeksleider en aanklager Marie Rodhe waren zij de ‘bellers’, en daarmee hoger in rang dan de uitvoerders die de passen ophaalden en het geld opnamen.

“Er zijn meerdere mensen die ik heb vervolgd voor dezelfde rol in de misdaad,” zegt Rodhe in gesprek met het Zweedse nieuwsplatform Samnytt. “Maar Nabahani en Jalal heb ik vooral vervolgd als de mensen die belden. Zij stonden hoger in de hiërarchie.”

Yousof Nabahani, geboren in Zweden uit Libanese en Israëlische ouders, is al eerder veroordeeld voor vergelijkbare delicten. Jalal, geboren in Afghanistan, is inmiddels ook Zweeds staatsburger. Beiden zijn volgens de aanklager oude bekenden van justitie.

Veel slachtoffers, diepe wonden
De zaak heeft diepe indruk gemaakt op de Zweedse samenleving. In totaal zijn 35 mensen als slachtoffer erkend in de rechtszaak. De meesten zijn oudere vrouwen die jarenlang spaarden voor hun oude dag, maar in één klap werden beroofd van hun veiligheid én vertrouwen.

In de media verschijnen inmiddels schrijnende verhalen. Een vrouw van 89 vertelde dat ze dacht te spreken met haar bank toen ze haar pin doorgaf. “Hij zei dat mijn kaart gekopieerd was door criminelen en dat ze hem moesten ophalen om fraude te voorkomen,” aldus het slachtoffer. “Ik voelde me achteraf zó dom.”

Een ander slachtoffer verloor ruim 20.000 euro. “Dat geld was voor mijn begrafenis bedoeld. Ik weet nu niet wat ik moet doen,” zei de 85-jarige vrouw in tranen tegen een lokale krant.

Strafproces van start
De rechtszaak tegen de elf mannen is inmiddels begonnen. Vrijdag werd het proces geopend in Stockholm. De komende weken worden getuigen gehoord, camerabeelden bekeken en telefoongegevens geanalyseerd. Aanklager Rodhe verwacht dat het proces nog enkele maanden zal duren.

“Nu begint de volgende fase van het onderzoek,” zegt Rodhe tegenover Samnytt. “We hebben veel bewijs, maar het is aan de rechtbank om te oordelen of dit voldoende is voor een veroordeling.”

Maatschappelijke onrust
De zaak heeft ook maatschappelijke discussies aangewakkerd. De Zweedse publieke omroep SVT meldt dat veel ouderen zich onveilig voelen sinds het nieuws naar buiten kwam. Ouderenorganisaties pleiten voor betere voorlichting en meer toezicht. Ook klinkt er kritiek op het gebrek aan preventieve maatregelen.

De politie benadrukt dat mensen nooit zomaar hun pincode of pas moeten afgeven, zeker niet aan onbekenden. “Een bank of agent vraagt daar nooit om aan de telefoon,” aldus een woordvoerder. “Twijfel je? Bel zelf naar je bank of de politie.”