De prijs, die jaarlijks wordt uitgereikt aan iemand die “tegendraads durft te denken”, is dit jaar uitgereikt aan Holman vanwege zijn boek Het Israël Principe. In die bundel van zijn Parool-columns verdedigt hij Israël fel. Holman schrijft dat Hamas schuldig is aan de ellende in Gaza, omdat de terreurbeweging wist dat Israël na de aanval van 7 oktober 2023 hard zou terugslaan. Hij verzet zich ook tegen het gebruik van de term genocide.

“Voorkom deze schande!”
Die standpunten vallen niet goed binnen de vereniging. Op de website van De Vrije Gedachte reageerde oud-voorzitter Anton van Hooff, zelf Vrijdenker van het Jaar 2023, furieus: “Holman vrijdenker van het jaar? Voorkom deze schande!” Volgens hem is het onbegrijpelijk dat iemand wordt beloond die openlijk steun betuigt aan Israël. “Laat dit ontspoorde bestuur weten dat het spoorslags de bijeenkomst van 18 oktober, waarmee leden zijn overvallen, moet afgelasten.”

Een ander lid schreef dat “Hamas een monster is gecreëerd door de joden in Israël” en dat Palestijnen “door Israël ontmenselijkt” worden in “een genocidale oorlog”. Volgens hem is wie dat rechtpraat niet langer een vrijdenker: “Daar scheiden zich onze wegen!”

Bestuur houdt voet bij stuk
Voorzitter Floris van den Berg, docent filosofie en zelf al jaren boegbeeld van De Vrije Gedachte, weigert te wijken voor de kritiek. Tegenover De Telegraaf zegt hij: “Het bestuur kiest de Vrijdenker van het Jaar. De leden kunnen ons wegstemmen, nou, dat is hun goed recht. Dat zoek ik een andere hobby. Maar ik ga niet opeens die prijs níet aan Theodor Holman geven. Dat zou raar zijn.”

Volgens Van den Berg belichaamt Holman juist de kern van vrijdenken. “Al decennia lang heeft hij tegendraadse meningen. Hij is niet meegegaan met de algemene mening over Israël. Je kunt het met hem oneens zijn, maar hij komt met argumenten. Dan kun je het nog steeds met hem oneens zijn, maar dat is juist vrijdenken.”

Hij noemt het ironisch dat juist binnen een vrijdenkersvereniging wordt opgeroepen tot censuur. “Mensen die hem willen cancelen, diskwalificeren zichzelf als vrijdenker.”

Holman: “Ik win er niet zoveel”
Holman zelf houdt zich afzijdig van de interne strijd. Hij vertelt tegenover De Telegraaf: “Ik ben vereerd dat ik deze prijs heb gewonnen. Ik win er niet zoveel, dus heel fijn. Ik ga zaterdag vertellen wat ik wil vertellen in mijn dankwoord en dan kunnen zij, als ze daar behoefte aan hebben, met elkaar gaan liggen rollebollen.”

De schrijver zegt vaker te zijn “gecanceld”. Volgens hem was zijn vertrek bij Het Parool officieel vanwege zijn leeftijd van 72 jaar, maar lag de werkelijke reden anders. “Dat kun je zo wel stellen inderdaad,” zegt hij over zijn standpunt over Israël. 

Dreiging rond uitreiking
De prijsuitreiking is gepland voor zaterdag in De Balie in Amsterdam, maar het is nog onzeker of het evenement doorgaat. Historica Jessica Roitman, die de jaarlijkse Anton Constandse-lezing zou geven, heeft zich teruggetrokken. Ook enkele Joodse studenten hebben hun komst afgezegd uit angst voor onrust, meldt De Telegraaf.

Van den Berg zegt dat de organisatie contact heeft met de politie. “Tot nu toe gaat het om boze reacties en schelden in mails. ‘Schoft’ ben ik genoemd. Dat is onprettig. Ik hoop dat het door kan gaan, maar we houden de vinger aan de pols.”