De prijsuitreiking vond zaterdag plaats in debatcentrum De Balie in Amsterdam, maar verliep allesbehalve rustig. Het bestuur liet extra beveiligers aanrukken uit angst voor protesten van pro-Palestijnse actievoerders. Bezoekers werden gecontroleerd en sommige tassen doorzocht. Dat schoot bij een deel van de leden in het verkeerde keelgat.

“Eén van de beveiligingsgorilla’s wilde per se in mijn rugtas kijken. Ik heb dit als een zware belediging opgevat,” schreef een boze vrijdenker aan het bestuur. Volgens voorzitter Floris van den Berg, die inmiddels is opgestapt, was de maatregel bedoeld om iedereen te beschermen. “De beveiliging gold voor álle aanwezigen. Sommigen hadden geen kaartjes, maar dachten dat ze persoonlijk werden aangepakt. Dat was niet zo, maar dat snapten ze niet,” zegt hij tegenover De Telegraaf.

‘Genocide-ontkenner’
Het protest kwam vooral uit de eigen kring. Oud-voorzitter Anton van Hooff – zelf in 2023 nog verkozen tot Vrijdenker van het Jaar – uitte openlijk zijn woede. Tijdens Holmans dankwoord ging hij naast hem op het podium staan, met een bord om zijn nek waarop stond: ‘Deze eer te delen met zo’n iemand’. Vervolgens riep hij “schande!” en verliet demonstratief de zaal.

In een e-mail de volgende dag schreef Van Hooff: “Natuurlijk juichte het voornamelijk Joodse publiek, buitenburgers van de schurkenstaat de genocide-ontkenner toe.” Daarmee doelde hij op Holman, die zich herhaaldelijk kritisch heeft uitgelaten over pro-Palestijnse bewegingen. De opmerking leidde tot verontwaardiging binnen en buiten de vereniging.

Van Hooff ontkent tegenover De Telegraaf dat zijn woorden antisemitisch bedoeld waren. “Hoezo dan? In de zaal zaten Joden die in Nederland wonen, maar ook burgers zijn van Israël. Kijk, als je aan islamieten in Nederland vraagt ‘wat vind jij van terreur’, is dat onzin, zij hebben er niets mee te maken, maar bij Joden is dat anders. Israël is hún staat!”

Bestuur stapt op
De uitbarsting bleek de druppel. Vier van de vijf bestuursleden, onder wie voorzitter Van den Berg, kondigden hun vertrek aan. “Vrijdenken is belangrijk, en het is doodzonde dat dat al niet meer kan in een club van vrijdenkers,” zegt Van den Berg. “Gaza splijt de maatschappij, vriendengroepen, maar je zou zeggen: níet onze vereniging. Helaas blijkt dat wel het geval.”

Van den Berg noemt de crisis “een teken aan de wand”. Volgens hem raakt zelfs een vereniging die al sinds 1856 vrijheid van meningsuiting verdedigt, verstrikt in ideologische loopgraven. “Zelfs binnen onze club wil een harde kern niet meer naar opponenten luisteren, maar hen de mond snoeren.” 

Ondertussen gaan binnen de vereniging stemmen op om Holman zijn titel alsnog af te nemen. Van Hooff bevestigt dat: “Dat is niet zo raar. Dat gebeurt ook met een atleet die een medaille ten onrechte heeft gewonnen.” Of het nieuwe bestuur die stap ook daadwerkelijk zal zetten, is nog onduidelijk. De vereniging verkeert intussen in een diepe vertrouwenscrisis.