Het tweestatusstelsel, waarin erkende vluchtelingen andere rechten hebben dan afgewezen of tijdelijk verblijvende asielzoekers, bestaat al jaren in landen als Duitsland. Volgens Koopmans werkt het daar breed gedragen en helpt het om het asielsysteem overzichtelijk te houden. In Nederland wordt het volgens hem ten onrechte afgeschilderd als radicaal. Hij vindt dat ook het afschaffen van permanente verblijfsvergunningen op de lange baan wordt geschoven.

Koopmans benadrukt dat de problemen in het Nederlandse asielsysteem groot zijn. Hij wijst erop dat Nederland geen mensen mag terugsturen naar België vanwege risico’s op onmenselijke behandeling van alleenstaande minderjarigen. Volgens hem laat dat zien dat buurlanden hardere keuzes maken, zonder dat daar extreemrechtse kabinetten aan te pas komen. Hij stelt dat veel voorstellen die in Nederland als “omstrede” worden bestempeld, in andere Europese landen standaard beleid zijn.

Meerderheid zonder documenten
Grote zorgen heeft Koopmans over de toestroom van asielzoekers zonder identiteitsdocumenten. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer zeventig procent van de asielzoekers in Nederland zonder papieren arriveert. In Duitsland ligt dat percentage op 52. Volgens Koopmans worden mensen door mensensmokkelaars aangemoedigd hun documenten weg te doen, omdat de kans om te blijven groter is wanneer hun identiteit niet te achterhalen is.

Hij wijst erop dat veel van deze groep afkomstig is uit landen waar nauwelijks kans bestaat op erkenning, zoals delen van Nigeria. Zelfs na een afwijzing kunnen zij vaak niet worden uitgezet, omdat hun identiteit niet vastgesteld kan worden. Daardoor blijven ze in Nederland, ondanks dat er geen recht op bescherming bestaat. Koopmans ziet daarnaast een toenemend veiligheidsprobleem. Meer dan de helft van de islamitische terreuraanslagen in Europa sinds 2015 is volgens hem gepleegd door daders die zonder documenten binnenkwamen. In verschillende zaken moest tijdens of zelfs ná het proces nog worden vastgesteld wie de verdachte werkelijk was.

Hij pleit daarom voor een fundamentele wijziging: geen asielaanvraag meer mogelijk zonder identiteitsdocumenten. Mensen zouden een beperkte tijd moeten krijgen om hun identiteit te bewijzen. Daarna moet een aanvraag volgens hem worden afgewezen. Nu ligt de bewijslast volgens Koopmans volledig bij de overheid, wat volgens hem niet houdbaar is. Koopmans vindt het onwaarschijnlijk dat mensen hun documenten kwijtraken door oorlogssituaties. Een reis naar Europa kost duizenden euro’s en in landen als Nigeria is een identiteitskaart verplicht. Volgens hem is het niet geloofwaardig dat mensen wel geld kunnen betalen aan smokkelaars, maar geen documenten kunnen meenemen.