Tot en met 2030 was al 750 miljoen euro gereserveerd voor vrijwillige uitkoop. Nieuw is dat ook de jaren daarna nu zijn ingevuld. In de jaren 2031, 2032 en 2033 gaat het om nog eens 2 miljard euro. In totaal komt het bedrag voor vrijwillige uitkoop daarmee uit op 2,75 miljard euro.

De nieuwe landbouwminister Van Essen van D66 moet het stikstofbeleid in goede banen leiden. Voor de totale aanpak kreeg hij een budget van 20 miljard euro. Tot nu toe was alleen bekend hoe het geld tot 2030 werd verdeeld. Nu is ook duidelijk hoe de uitgaven tot 2035 zijn gepland.

Gebiedsgerichte aanpak rond natuur
Het grootste deel van het geld gaat niet naar uitkoop, maar naar een zogenoemde gebiedsgerichte aanpak. Daarvoor is ongeveer 9 miljard euro uitgetrokken. Dat geld is bedoeld voor maatregelen rond natuurgebieden zoals De Peel en de Veluwe. In deze gebieden is de stikstofdruk volgens het kabinet het hoogst.

Het plan is om rond natuurgebieden zones aan te wijzen, bijvoorbeeld van 500 meter breed. Binnen die zones moeten extra maatregelen worden genomen om de uitstoot te verminderen. Hoe groot die zones precies worden en welke maatregelen gaan gelden, is nog niet vastgesteld. Dat moet het kabinet samen met de Tweede Kamer verder uitwerken.

In de provincies bestaan al plannen. Het gaat onder meer om subsidies voor innovaties op het boerenerf die de uitstoot beperken. Ook zwaardere ingrepen liggen op tafel, zoals het verminderen van de veestapel.

Doelen 2030 en 2035
In het stikstofdossier spelen twee jaartallen een belangrijke rol. In 2030 moet de uitstoot volgens eerdere afspraken ongeveer 25 procent lager liggen dan in 2019. In 2035 moet het uiteindelijke doel zijn gehaald. Voor de agrarische sector betekent dat bijna een halvering van de stikstofuitstoot. 

Als die doelen niet worden gehaald, kan dat grote gevolgen hebben. Als uiterste middel kan het kabinet kiezen voor gedwongen krimp. Boeren zouden dan dieren moeten afstaan als zij niet aan de eisen voldoen.

Critici zetten echter kanttekeningen bij de aannames achter het stikstofbeleid en pleiten ervoor dat beter onderzoek is. Zo deed wiskundige Ronald Meester in opdracht van voormalig BBB-staatssecretaris Jean Rummenie onderzoek naar de modellen op basis waarvan het stikstofbeleid wordt gebaseerd. Meester concludeerde dat de modellen helemaal niet goed kunnen meten of er sprake is van teveel stikstofuitstoot. "We zijn eigenlijk bijna blind als het aankomt op individuele metingen of voorspellingen."

Naast uitkoop en zonering reserveert het kabinet ook geld voor andere onderdelen. Voor natuurherstel is jaarlijks 250 miljoen euro beschikbaar. Voor agrarisch natuurbeheer loopt het bedrag op tot 175 miljoen euro per jaar. Voor innovatie is eveneens 250 miljoen euro uitgetrokken.