De aanleiding ligt in een commissiedebat van januari, waarin minister van Buitenlandse Zaken David van Weel terloops verwees naar een zogeheten “pijplijnactie”. Die opmerking bleef destijds grotendeels onbesproken, maar leidde later tot vragen van FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen. In de beantwoording daarvan bevestigt het kabinet nu dat het ging om een Oekraïense drone-aanval op een Russisch oliepompstation, met directe gevolgen voor de Europese energievoorziening. 

Aanval op Russische infrastructuur met Europese gevolgen
Volgens het kabinet richtte de aanval zich op een pompstation dat werd gebruikt voor de bevoorrading van Russische troepen in de oorlog tegen Oekraïne. De aanval vond plaats op Russisch grondgebied en werd uitgevoerd met drones. Als gevolg daarvan kwam de olietoevoer via de Droezjba-pijplijn, die Rusland verbindt met onder meer Hongarije en Slowakije, tijdelijk stil te liggen in de zomer van 2025.

Het kabinet benadrukt dat deze actie niet verborgen werd gehouden. Oekraïne heeft de aanval zelf publiekelijk bevestigd, evenals de betrokken officier. Daarmee positioneert Kyiv de actie als een legitieme militaire operatie binnen het bredere conflict met Rusland. 

Hongarije zet officier op Europese lijst
De Oekraïense officier die bij de aanval betrokken was, werd door Hongarije opgenomen in het Schengeninformatiesysteem (SIS). Dat systeem wordt gebruikt door Europese landen om personen te signaleren die bijvoorbeeld worden gezocht of een risico vormen voor de openbare orde. In de praktijk betekent zo’n signalering doorgaans dat iemand geen toegang krijgt tot het Schengengebied.

De Hongaarse regering reageerde destijds fel op de aanval op de Droezjba-pijplijn en de bijbehorende infrastructuur, omdat die direct gevolgen had voor de nationale energievoorziening. De aanval werd door Boedapest als onaanvaardbaar bestempeld en gezien als een directe aantasting van de energiezekerheid van het land, waarna Hongarije ook bij de Europese Commissie aandrong op ingrijpen en terughoudendheid richting Oekraïne.

Over de exacte reden voor de SIS-signalering geeft het kabinet geen inhoudelijke toelichting. “Het is aan Hongarije om te communiceren over de aard en stand van eventuele strafrechtelijke verdenkingen,” aldus minister Berendsen. Wel bevestigt het kabinet dat Hongarije verantwoordelijk is voor de plaatsing van de officier op de lijst.

Nederland verleent toch toegang
Ondanks deze signalering besloot Nederland de officier toch toe te laten. Volgens het kabinet is dat juridisch mogelijk, omdat lidstaten in uitzonderlijke gevallen zelf mogen afwegen of toegang wordt verleend. In dit geval zou sprake zijn geweest van een “zorgvuldige toetsing”, waarna is besloten dat een “beperkte, gecontroleerde toegang voor een specifiek doel gerechtvaardigd was”.

De officier was in Nederland vanwege zijn expertise op het gebied van onbemande systemen, zoals militaire drones. Die kennis wordt door Nederland als waardevol gezien in het kader van de steun aan Oekraïne. Het kabinet verwijst daarbij naar de internationale samenwerking binnen de zogeheten Ukraine Defence Contact Group en specifiek naar de Drone Capability Coalition, waarin westerse landen samenwerken aan de ontwikkeling, levering en inzet van drones voor Oekraïne. 

Volgens de minister draagt deze expertise “bij aan de Nederlandse kennis op het gebied van onbemenste systemen, een belangrijke prioriteit in het versterken van de defensiegereedheid van Nederland”, een inzet die past binnen de bredere Nederlandse betrokkenheid bij de ontwikkeling van militaire drones. In dat kader investeert Nederland in totaal 1,4 miljard euro in droneproductie in Oekraïne. 

Internationale samenwerking en beperkte openheid
De uitnodiging voor het bezoek kwam niet rechtstreeks vanuit Nederland, maar via het Verenigd Koninkrijk en Letland, die binnen de internationale coalitie verantwoordelijk zijn voor de organisatie van bijeenkomsten. Nederland fungeerde in dit geval als gastland.

Over de inhoud van de gesprekken blijft het kabinet terughoudend. Gespreksverslagen worden niet openbaar gemaakt, en ook een vertrouwelijke inzage voor de Kamer wordt afgewezen. Volgens het kabinet zou dat “de betrekkingen met de andere landen die onderdeel zijn van de Drone Capability Coalition” schaden. 

De Hongaarse regering heeft vooralsnog geen publiekelijke reactie gegeven op het feit dat Nederland de betrokken officier ondanks de signalering toch toegang heeft verleend.