Volgens de prognose komt de stikstofexcretie uit op 432,9 miljoen kilogram. Dat is 1,6 procent onder het vastgestelde maximum van 440 miljoen kilogram. De fosfaatexcretie ligt juist hoger dan toegestaan. Die wordt geschat op 140,7 miljoen kilogram, wat 4,2 procent boven het plafond ligt.

Krimp veestapel drukt uitstoot
De daling van de uitstoot hangt samen met een kleinere veestapel. Ten opzichte van 2024 daalt de stikstofexcretie met 3,6 procent. De fosfaatexcretie neemt met 4,1 procent af.

Volgens het CBS is die afname vooral het gevolg van minder dieren. De cijfers zijn nog voorlopig, maar geven wel een duidelijk beeld van de richting. De definitieve cijfers worden later dit jaar verwacht.

Melkveehouderij blijft binnen stikstofnorm
Binnen de melkveehouderij is het beeld deels vergelijkbaar. Ook daar blijft de stikstofuitstoot onder de norm. De sector komt naar verwachting uit op 259,3 miljoen kilogram stikstof, terwijl het plafond op 267,8 miljoen ligt.

Voor fosfaat geldt het tegenovergestelde. Daar wordt het plafond juist overschreden. De melkveehouderij produceert naar verwachting 75,0 miljoen kilogram fosfaat. Dat is 3,2 miljoen kilogram boven de toegestane grens van 71,8 miljoen kilogram.

Aanpassing voer heeft effect
Een belangrijke maatregel om uitstoot te beperken is het verlagen van het eiwitgehalte in veevoer. In 2022 spraken overheid en sector af om het ruweiwitgehalte terug te brengen tot maximaal 160 gram per kilogram droge stof.

Volgens de nieuwste cijfers is dat gelukt. Ondanks een hoger eiwitgehalte in het ruwvoer wist de sector het gemiddelde rantsoen te verlagen. In het laatste kwartaal van 2025 komt het uit op 158 gram per kilogram.

Opvallend is dat het totaal aantal dieren nauwelijks is veranderd. Het aantal melkkoeien daalde met 17.000. Tegelijk werden er juist 17.000 extra fokkalveren gehouden. Ook het aantal jongvee bleef vrijwel gelijk. Dat betekent dat de impact van opkoopregelingen nog niet duidelijk zichtbaar is in de totale veestapel.

Effect opkoopregelingen pas later zichtbaar
De overheid verwacht dat de effecten van regelingen zoals de Lbv en Lbv-plus pas in de komende jaren zichtbaar worden. Deze regelingen zijn bedoeld om boeren vrijwillig te laten stoppen.

Op basis van huidige aanvragen zouden miljoenen rechten verdwijnen. Het gaat onder meer om ruim 2 miljoen fosfaatrechten, meer dan 1 miljoen varkensrechten en ruim 5 miljoen pluimveerechten.

Als alle deelnemende boeren daadwerkelijk stoppen, zou de uitstoot flink dalen. De fosfaatexcretie zou met 9,7 miljoen kilogram afnemen. De stikstofuitstoot zou met 26,8 miljoen kilogram dalen.

De overheid houdt echter rekening met minder deelname. Bij een deelname van 90 procent daalt de fosfaatuitstoot met 8,7 miljoen kilogram en de stikstofuitstoot met 24,1 miljoen kilogram.

Vooruitblik: stikstof omlaag, fosfaat blijft knelpunt
Voor 2026 en 2027 verwacht het CBS dat de stikstofuitstoot verder onder het plafond blijft. De onderschrijding wordt geschat op 15,2 miljoen kilogram.

Voor fosfaat blijft het probleem bestaan. De verwachting is dat het plafond opnieuw wordt overschreden, met ongeveer 3 miljoen kilogram. In de melkveehouderij ligt die overschrijding op 3,1 miljoen kilogram.