Het onderzoek verschijnt in een maand met felle acties rond asielopvang. Afgelopen zaterdag waren er in negen steden demonstraties tegen asielopvang. Juist in die gespannen sfeer blijkt dat veel kiezers niet precies weten hoe de cijfers liggen.

Veel kiezers zitten mis
Volgens Ipsos I&O denkt 43 procent van de ondervraagden dat Nederland veel meer vluchtelingen opvangt dan de meeste Europese landen. Dat beeld klopt niet. Nederland zit met 1,3 vluchtelingen per duizend inwoners onder het Europees gemiddelde van 1,5. Bijna vier op de tien kiezers denken terecht dat Nederland niet meer opvangt dan de meeste andere Europese landen.

Ook over de recente ontwikkeling bestaat verwarring. Zo denkt 47 procent van de kiezers ten onrechte dat het aantal vluchtelingen het afgelopen jaar is toegenomen. Een kleinere groep van 39 procent heeft dat wel goed. De stelling dat er in de afgelopen vijf jaar meer vluchtelingen naar Nederland kwamen dan in de vijf jaar daarvoor, wordt door 57 procent terecht als juist gezien.

Ipsos I&O ziet daarbij een duidelijke politieke scheidslijn. Het bureau schrijft: 'Grosso modo kan worden gesteld dat links-progressieve kiezers (met name PRO (GroenLinks-PvdA, red.), D66 en PvdD) het aantal onderschatten (zij denken doorgaans dat asielmigratie de afgelopen vijf jaar niet ten opzichte van de vijf jaar ervoor is toegenomen) en dat rechtse kiezers (met name SGP, JA21, FvD en PVV) het aantal overschatten.'

Critici stellen dat de zorgen van burgers niet alleen draaien om vergelijkingen met eerdere jaren of met andere Europese landen. Volgens hen vinden veel mensen het aantal asielzoekers in absolute zin te hoog. Ook als Nederland onder het Europees gemiddelde zit, kan de druk lokaal groot worden ervaren. In die lezing gaat het debat dus niet alleen over stijging of daling, maar over draagvlak, opvangcapaciteit en de vraag hoeveel migratie Nederland aankan.

Brede steun voor strengere maatregelen
Ondanks de onduidelijkheid over de feiten is er brede steun voor strengere asielmaatregelen. Vooral het harder aanpakken van criminele asielzoekers krijgt veel steun. Daar is 85 procent van de ondervraagden voor. Ook strengere voorwaarden voor gezinshereniging kunnen rekenen op veel steun, namelijk 71 procent.

Daarnaast steunt 67 procent het EU-migratiepact. Een tijdelijke asielstop als de opvang volloopt, krijgt steun van 64 procent. Ook het tweestatusstelsel, strafbaarstelling van illegaliteit en de spreidingswet halen een meerderheid. Het strafbaar stellen van hulp aan illegalen ligt duidelijk gevoeliger.

De steun voor strengere maatregelen komt niet alleen van rechtse kiezers. Volgens de uitsplitsing naar politieke voorkeur zijn veel immigratie- en integratiemaatregelen breed gedragen. Kiezers van centrumrechtse en conservatief rechtse partijen staan er vaak in ruime mate achter. Maar ook substantiële delen van de D66- en PRO-achterban steunen het harder aanpakken van criminele asielzoekers en strengere gezinshereniging.

PVV blijft voorop, JA21 komt dichterbij
De PVV wordt nog altijd het vaakst genoemd als partij met de beste ideeën over immigratie en asiel. Van de kiezers die dit onderwerp belangrijk vinden, noemt 30 procent de PVV. In september 2025 zag nog de helft van deze groep de PVV als issue-owner. Dat aandeel is dus flink gedaald.

JA21 komt op dit thema dichterbij en staat nu op 17 procent. FvD volgt met 12 procent. Ook opvallend is dat meer kiezers niet weten welke partij de beste oplossingen heeft. Dat aandeel steeg van 17 naar 26 procent.