Het geplande azc moet komen aan de Teersdijk. Daar zouden driehonderd asielzoekers worden opgevangen op een braakliggend weiland tussen het spoor en de A73. Wijchen wilde daarmee zelf de regie houden. Burgemeester Renske Helmer-Englebert zei daar in 2023 over: ‘We nemen nu de regie, om te voorkomen dat de landelijke overheid dat voor ons doet.’

Dassenburcht vertraagt bouw
Het azc had eigenlijk in 2024 open moeten gaan. Dat is niet gelukt door een dassenburcht op de locatie. Daardoor is nog steeds onzeker wanneer de bouw kan beginnen en wanneer het centrum open kan.

Tot nu toe werd die vertraging door het ministerie geaccepteerd. Wijchen liep op papier achter, maar gold wel als gemeente die wilde meewerken aan de Spreidingswet. De dassenburcht werd gezien als overmacht. De burgemeester zei daar afgelopen zomer over: ‘Als ze zien dat een gemeente er keihard aan werkt, wordt vertraging geaccepteerd.’

Die ruimte lijkt nu kleiner te worden. Van den Brink heeft gemeenten die nog niet genoeg asielzoekers opvangen onlangs stevig aangesproken. Als er niets verandert, kan hij zelf opvangplekken aanwijzen. De minister zegt daarover: ‘Ik ga de Spreidingswet gewoon toepassen.’

Wijchen zegt verantwoordelijkheid te nemen
Voor Wijchen is het nog niet zover, maar de minister heeft wel extra informatie gevraagd. Hij wil weten waarom de opvang nog altijd niet van de grond komt. Daarmee neemt de druk op de gemeente verder toe.

Volgens Wijchen is er geen sprake van onwil. ‘Wij hebben op de brief gereageerd met een toelichting op de ontstane vertraging en de oorzaken daarvan.’ Ook stelt de gemeente: ‘Het ministerie wordt hierover doorlopend door ons geïnformeerd. Er is geen sprake van dat wij onze verantwoordelijkheid niet nemen. Integendeel, wij zetten ons maximaal in om het azc zo snel mogelijk te realiseren.’

De gemeente zoekt voorlopig geen andere plek voor asielopvang. Wijchen werkt aan een plan waarbij dassen genoeg leefruimte houden en het azc toch kan worden gebouwd. Daarnaast wijst de gemeente op het ‘Tussenthuis’ voor statushouders. Volgens Wijchen draagt dat bij aan het ontlasten van azc’s, omdat daar nog veel statushouders verblijven bij gebrek aan woningen in gemeenten.

Gemeenten krijgen tot het najaar
De druk op Wijchen staat niet op zichzelf. Ook andere gemeenten die nog te weinig doen aan asielopvang kunnen later dit jaar te maken krijgen met dwang. Wouter Kolff, commissaris van de Koning in Zuid-Holland, verwacht dat minister Bart van den Brink binnen enkele maanden stappen zet als gemeenten hun taak uit de Spreidingswet niet uitvoeren.

Kolff zei begin mei bij WNL dat gemeenten de komende maanden moeten laten zien dat zij werk maken van opvang. ‘Ik denk dat gemeenten de komende maanden echt moeten laten zien dat ze hier serieus werk van gaan maken en dat er anders andere stappen gaan volgen.’ Volgens hem wordt het najaar een belangrijk moment. Dan moet duidelijk worden welke gemeenten alsnog bijtrekken.

De commissaris verwacht dat Van den Brink daarna kan doorpakken. ‘Ik heb geen precies tijdpad, dat is aan de minister. Maar mijn verwachting is dat het binnen een aantal maanden zal gebeuren.’ Ook zei hij: ‘In het najaar moeten er echt stappen worden gezet door gemeenten die nog moeten bijtrekken.’ Gebeurt dat niet, dan verwacht Kolff dat de minister ingrijpt: ‘Mijn verwachting is dat de minister dan de volgende stappen gaat zetten.’