Een belangrijk onderdeel is de mogelijkheid om afgewezen migranten naar terugkeerhubs of transithubs buiten de EU te sturen. Dat kan ook als zij niet uit dat land komen. Lidstaten mogen zulke centra openen in derde landen waarmee afspraken zijn gemaakt. Volgens Brussel moet dit helpen om het huidige terugkeerbeleid beter te laten werken.

Terugkeer blijft groot probleem
Het terugsturen van migranten zonder verblijfsrecht is al jaren een zwakke plek in het Europese asielbeleid. Slechts een beperkt deel van deze groep verlaat daadwerkelijk de EU. De nieuwe regels moeten lidstaten meer middelen geven om terugkeer af te dwingen.

Vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf krijgen duidelijke plichten. Zij moeten bijvoorbeeld meewerken aan het vaststellen van hun nationaliteit. Ook moeten zij helpen bij het krijgen van noodreisdocumenten via een ambassade. Wie niet meewerkt, kan met meer druk en dwang te maken krijgen.

Ook vreemdelingenbewaring wordt uitgebreid. Personen die een risico vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid kunnen makkelijker worden vastgezet. Voor deze groep geldt straks geen maximale bewaringsduur. In algemene zin wordt de maximale bewaringsduur ook verlengd.

Nederland wil samenwerken aan terugkeerhub
Nederland wil samen met onder meer Duitsland en Oostenrijk aan een terugkeerhub werken. De locatie is nog niet bekend. Het vorige kabinet keek naar Oeganda, maar de huidige coalitie van D66, VVD en CDA wil geen deal met dat land sluiten vanwege zorgen over mensenrechten.

Asielminister Bart van den Brink noemt het akkoord positief. ‘Goed nieuws uit Brussel. Zojuist is er een akkoord bereikt over de Terugkeerverordening. Mensen die niet in Nederland mogen blijven, moeten vertrekken. Met deze belangrijke stap zorgen we ervoor dat terugkeer sneller, efficiënter en doeltreffender wordt. Hiermee wordt ook een stevige juridische basis gelegd om te werken aan terugkeerhubs.’

PVV-Europarlementariër Marieke Ehlers was betrokken bij de onderhandelingen. Zij zegt tegenover De Telegraaf: ‘Lidstaten hebben nu veel meer mogelijkheden gekregen om illegalen uit te zetten. We geven de macht terug aan de hoofdsteden.’

Linkse partijen fel tegen
Niet iedereen is blij met het akkoord. De linkerflank in het Europees Parlement verzet zich fel tegen terugkeerhubs. GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik noemde het plan eerder een ‘Trumpiaanse deportatiewet’.

Over de nieuwe regels moet nog formeel worden gestemd door het Europees Parlement en de lidstaten. Zulke stemmingen zijn meestal een formaliteit. Onderdelen van de Terugkeerverordening, zoals de terugkeerhub, moeten in het najaar al ingaan. Andere delen volgen later, omdat de Nederlandse wet daarvoor eerst moet worden aangepast.