De Europese Commissie wil het budget voor de periode 2028 tot 2034 bijna verdubbelen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil zo meer geld vrijmaken voor Europese ambities. Maar voor nettobetalers, landen die meer afdragen dan zij terugkrijgen, is de maat vol.

Nederland zou jaarlijks vele miljarden extra moeten betalen. Tegelijk dreigt Brussel ook aan bestaande voordelen te komen, zoals de Nederlandse korting en douane-inkomsten.

Jetten: verkeerde prioriteiten
Premier Jetten noemt de plannen “een enorme explosie van het EU-budget ten opzichte van het huidige”. Volgens hem krijgen Nederlandse burgers daar te weinig voor terug. “De begroting legt een enorme rekening bij de Nederlandse belastingbetaler, zonder dat we er iets voor terugkrijgen op voor ons belangrijke prioriteiten”, zegt hij.

Daarmee richt Jetten zijn kritiek niet alleen op de hoogte van het bedrag, maar ook op de besteding. Nederland wil minder geld naar klassieke EU-posten zoals landbouwsteun en steun aan armere regio’s. Volgens Den Haag moet Brussel juist meer inzetten op innovatie, concurrentiekracht, defensie en migratie.

Jetten wil ook kijken naar de kosten van Brussel zelf. “Daarbij moeten we op de eerste plaats kritisch zijn op de bureaucratie hier in Brussel zelf. Hoeveel mensen werken hier, tegen welke salarissen en hoe kan dat zinvoller?”

Cyprus haalt nauwelijks iets van bedrag af
Het tijdelijke EU-voorzitterschap ligt nu bij Cyprus. Dat land zegt te hebben geluisterd naar de bezwaren van onder meer Nederland, Zweden en Oostenrijk. Toch stelt Cyprus slechts een beperkte korting voor: ruim 30 miljard euro minder op een totaal van bijna 2000 miljard.

Voor Nederland is dat onvoldoende. Bovendien worden de besparingen juist gezocht in onderwerpen die voor Nederland belangrijk zijn, zoals economische groei, defensie en migratie.

Het Europees Parlement wil de andere kant op. Daar leeft juist de wens om de begroting verder te verhogen, richting 2200 miljard euro.

Duitsland wil geen nieuwe EU-schulden
Ook Duitsland verzet zich tegen de plannen. Bondskanselier Friedrich Merz is vooral tegen nieuwe gezamenlijke EU-schulden. Hij vindt het voorgestelde bedrag te hoog. “Het bedrag is duidelijk te hoog”, zegt Merz.

Oostenrijk sluit zich daarbij aan. Kanselier Christian Stocker waarschuwt dat zijn land thuis al met stevige financiële problemen zit. Oostenrijk ligt onder vergrootglas vanwege het schenden van Europese begrotingsregels. Een hogere EU-afdracht zou de druk verder opvoeren.

“Een bedrag van bijna 2000 miljard euro is veel te hoog”, zegt Stocker. “Meer geld betekent niet automatisch dat Europa sterker gaat worden.”

Oude tegenstelling terug op tafel
De begrotingsstrijd legt opnieuw de oude breuklijn binnen de EU bloot. Aan de ene kant staan de nettobetalers, zoals Nederland, Duitsland, Zweden en Oostenrijk. Zij willen meer discipline, minder bureaucratie en minder geld naar traditionele subsidies.

Aan de andere kant staan landen in Oost-Europa, Centraal-Europa en Zuid-Europa. Zij willen juist meer geld voor arme regio’s en landbouw. Deze landen noemen zich de “vrienden van cohesie”.

Daarmee dreigt een harde onderhandeling. Een diplomaat verwacht dat er nog “veel bloed zal vloeien”. Dat is niet letterlijk bedoeld, maar geeft wel aan hoe fel de strijd om het EU-geld wordt.

Nieuwe ronde onder Iers voorzitterschap
De leiders zijn er voorlopig nog niet uit. Vanaf volgende maand neemt Ierland het tijdelijke EU-voorzitterschap over. Dublin moet dan met een nieuw voorstel komen. In het najaar buigen de regeringsleiders zich opnieuw over de begroting.

Voor Nederland wordt dat een belangrijk moment. De inzet is helder: geen forse verhoging zonder andere prioriteiten en zonder snijden in de Brusselse kosten.

De vraag is of Den Haag dat kan afdwingen. In Brussel eindigen begrotingsgevechten vaak in compromissen. Maar met een plan van 2000 miljard euro op tafel is de weerstand bij de betalende landen dit keer groot.