Reve en Hermans zijn dood, Theodor

Opinie11 september 2022 4 minuten Paul Cliteur
Cliteur

Theodor Holman schrijft in zijn column in Het Parool (8 september 2022) over een bericht op Facebook dat hem onder ogen was gekomen van een “bezorgde moeder”.

Dit was het bericht van die moeder:

“Tot mijn ergernis is ook het Barlaeus in de trein van het diversiteitsnarratief gestapt. Leerlingen van de vierde klas moeten kiezen uit een boekenlijst die geheel gebaseerd is op dit uitgangspunt. Geweldige schrijvers zoals Gerard Reve of W.F. Hermans komen niet voor op de lijst. Bij Engelse literatuur hetzelfde verhaal. Verdienste op basis van kleur/etnische groep zou niet de interesse voor literatuur mogen infiltreren. Het is in feite racisme en het gaat met deze sturing ook de interesse voor boeken niet ten goede komen. Is er nog zoiets als scheiding van ontwikkeling en activisme?”

Tja, bekend verhaal natuurlijk. Maar interessant is ook hoe Holman hierop reageert. Holman zegt: “Uiteraard ben ik het zeer eens met de auteur van dit bericht.”

Ja, prima, ik ook natuurlijk. Maar Holman zegt ook: “Ik schrok ervan. Het Barlaeus was de school waarop mijn dochter zat. Zij had in de vierde al Reve en Hermans gelezen. Goddank. De visie, de morele opvattingen, de stijl en de biografie van beide schrijvers waren aanleiding tot vele, vele gesprekken, debatten en monologen waaraan zij haar eigen moraal kon slijpen.”

Eerlijk gezegd begrijp ik niet zo goed dat Holman hiervan kon “schrikken”. Alsof hij het voor het eerst hoort. Dat kan toch niet? Dit is aan de orde van de dag. In scholen. In universiteiten. In musea. In instellingen van kunst en cultuur. De politieke correctheid en woke-gekkigheid klotst tegen de wanden aan. Of speelt Holman verbazing? En verder: “Wat het Barlaeus nu doet, is inderdaad een vorm van racisme, al zullen zij dit heftig ontkennen. Het is het racisme dat voorkomt uit het gevoel van morele superioriteit dat je vooral ziet bij de ‘witte wijn-elite’.”

Opnieuw, het kan allemaal niet worden ontkend. Maar mijn vraag is: zou zo’n stukje van Holman nu helpen? Bestaat een kans dat mensen nu denken: “Verdraaid, Holman heeft gelijk. Dat woke-gedoe is allemaal ellende. Racisme eigenlijk.”

Ik denk dat dit een illusie is. Je zult veel zwaardere middelen moet inzetten om Reve en Hermans weer op de literatuurlijsten te krijgen. Om te beginnen moet je weer een Reve of Hermans zélf krijgen. Het Barlaeus is echt niet de belangrijke actor hier. Het zijn de schrijvers zelf. De hedendaagse literatuur wordt gedomineerd door brave woke-typetjes als Arnon Grunberg en Adelkader Benali. Schrijvers als Hafid Bouaza († 2021) of Arthur van Amerongen zijn grote uitzonderingen geworden.

Dan heb je de verstikkende politieke correctheid in de mainstream media, inclusief Holman’s eigen krant: Het Parool. Opiniepagina’s van grote kranten als De Volkskrant, NRC Handelsblad, Algemeen Dagblad – ze zijn gevuld met meer van hetzelfde, net als de praattafels bij de NPO. Wanneer zich een nieuwe omroep aandient als Ongehoord Nederland, waar enkele assumpties van het mainstream discourse enigszins hardhandig worden afgeborsteld, worden alle krachten gemobiliseerd om dit zo snel mogelijk van het scherm te krijgen.

Maar het belangrijkste is misschien wel: de politieke macht. De politieke macht steunt woke. Dat wil zeggen: D66 (het ergste), VVD (met een beetje kwaad geweten), PvdA (iets minder prominent dan vroeger, bovendien worden zij overtroffen in “deugen” door nieuwkomers op de markt) en zelfs de (voormalig) christelijke partijen hobbelen mee: CDA, ChristenUnie, met uitzondering van de SGP.

De collega’s van Holman, de literaire schrijvers, zullen het wel uit hun hoofd laten zich ook maar enigszins in te laten met partijen rechts van het kartel. Inclusief Holman zelf, vermoed ik. Gelijk heeft hij overigens, want dan zou hij zijn baan bij Het Parool verliezen en een nog meer gemarginaliseerd schrijversbestaan leiden dan eigenlijk al het geval is (niet wat de kwaliteit van zijn werk betreft, maar de erkenning die hij krijgt in deug-stad No. 1 Amsterdam).

In een mooie uitzending van Ongehoord Nieuwscafé met Holman klaagde hij over de nietszeggende opvattingen die literaire schrijvers innemen in praatprogramma’s op tv. Maar wat Holman vergeet, is dat die schrijvers op hun nietszeggende mainstream apekool worden geselecteerd bij de NPO. Zelfde opvatting over stikstof. Opwarming van de aarde. Lief zijn voor jihad-gangers. Open grenzen. Geen nare sneren over “Europa” (dat wil zeggen EU). Rechtsextremisme als grootste gevaar. 

Is dit een “samenzweringstheorie”? Welnee, een samenzwering is niet eens nodig om de neuzen dezelfde kant uit te krijgen. Die neuzen gaan vanzelf in de goede richting.

Holman denkt zich echter nog een paar ondeugende opvattingen te kunnen veroorloven. Hij zegt: “Het is links kolonialisme: om zogenaamd superieur morele redenen de culturele vrijheid drastisch beperken. ‘Deze boeken wel, deze niet.’ De boeken van Karl May mogen bijvoorbeeld ook niet meer, las ik vorige week. Te racistisch. Welke idioot heeft dat bedacht?”

Theodor, op dit soort opmerkingen staat zware straf. Geen uitnodiging om bij de kloontjes van Matthijs van Nieuwkerk aan te schuiven die jouw novelle gaan aanprijzen als literair meesterwerk. Het is echt niet zo dat je jezelf kan rehabiliteren voor dit soort opmerkingen door Wilders en Baudet als grote gevaren aan te wijzen. Zelfs geflirt met de verkeerde opvattingen wordt je echt niet vergeven.

Ook deze opmerking maakt het er niet beter op: “Niet alleen de kunstenaar, ook de lezer, de kijker, de luisteraar moet gekneed worden ‘het juiste, het goede en het schone’ te denken”, zegt Holman. Ja, ook dat klopt natuurlijk, maar ook dat had je niet mogen zeggen. Geen literaire prijzen, geen talkshows waarin je boeken worden aanbevolen, geen lucratieve opdrachten van de gemeente, geen gastschrijverschap aan Nederlandse universiteiten. Reve en Hermans zijn dood.

-------------------------
Paul Cliteur is de schrijver van God houdt niet van vrijzinnigheid (2004).

Meerartikelen

Orbán
Nieuws

Orbán pleit voor hervorming NAVO: minder dwang, geen trainingen in Oekraïne

De Hongaarse premier Viktor Orbán wil het Hongaarse partnerschap met de NAVO opnieuw vormgeven. Zo wil hij dat landen meer autonomie krijgen binnen de NAVO, en niet meer verplicht hoeven mee te doen aan NAVO-operaties. Ook wil hij dat de NAVO stopt o

Von der Leyen
Nieuws

Corruptieonderzoek naar EU-personeel ingesteld

De Europese Commissie start een nieuw onderzoek naar mogelijke belangenverstrengeling tussen haar medewerkers en grote bedrijven. Dit onderzoek komt na toenemende zorgen over draaideurpraktijken, waarbij personeel van de EU-commissie overstapt naar f

Gom van Strien
Nieuws

FIOD doet inval bij huis PVV-senator

De FIOD heeft afgelopen vrijdag een inval gedaan in de woning van PVV-senator Gom van Strien in Arcen, Limburg. Deze actie is onderdeel van een onderzoek naar beschuldigingen van omkoping en oplichting, bevestigt een woordvoerder van het FIOD aan NU.

zonnepanelen
Nieuws

Boer zet zonnepanelen bewust uit: 'Anders kost het me duizenden euro's'

Tijdens een energiedebat in de Tweede Kamer is donderdag gesproken over een nieuw voorstel dat huishoudens en bedrijven zoals dat van boer William uit het Gelderse Beemte Broekland niet langer geld zou moeten kosten wanneer zij stroom terugleveren aa

Volkswagen
Onderzoek

Autobezitters geven voorkeur aan benzine- en dieselauto's

Veel kopers van Volkswagen geven de voorkeur aan auto's op benzine en diesel boven elektrische voertuigen. Dit blijkt uit recente verkoopcijfers van KBA en klantonderzoeken. Ondanks de toenemende druk van overheden en milieugroepen om over te schakel

ON Windmolen
Video

Nieuwe Ongehoord-docu ontleedt 'klimaathysterie' en haperende energietransitie

De nieuwe documentaire 'Duitsland op hete kolen' belicht de uitdagingen waarmee Duitsland wordt geconfronteerd in de overgang naar duurzame energie. Met de sluiting van kolencentrales en het streven naar groene energie, staat het land voor grote vera

Keijzer
Achtergronden

Moslims doen aangifte tegen Mona Keijzer na uitspraken over antisemitisme binnen de islam

Een groep moslims heeft aangifte gedaan tegen BBB-politica Mona Keijzer na haar uitspraken over diepgeworteld antisemitisme in de islam in het televisieprogramma Sophie & Jeroen. Keijzer zei dat "Jodenhaat bijna onderdeel is van de islamitische cultu

Bruins Slot
Nieuws

Minister ontraadt motie om geen Nederlandse troepen naar Oekraïne te sturen

Demissionair minister Hanke Bruins Slot ontraadt een FVD-motie om geen Nederlandse gevechtseenheden naar Oekraïne te sturen, mocht het land daar ooit om vragen. Volgens haar kan dat niet nu al bepaald worden. Na ruim twee jaar oorlog heeft Oekraïne n

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Halsema Khan
Nieuws

Moslimpartij Denk eist alcoholvrije Heineken-reclame bij Amsterdams jubileum

Volgend jaar viert de stad Amsterdam zijn 750-jarig bestaan. Reden voor een feestje, vindt het stadsbestuur, en dus vinden er vanaf oktober veel festiviteiten plaats. Maar moslimpartij Denk ziet een probleem: de hoofdsponsor is bierbrouwerij Heineken

Orban
Achtergronden

Orbán roept 'Europese patriotten' op strijd aan te gaan tegen Brussels beleid: 'Zeg nee tegen gender propaganda'

Premier Viktor Orbán van Hongarije heeft in een videoboodschap tijdens een politieke bijeenkomst van de conservatieve Spaanse partij Vox, genaamd EuropaViva24 in Madrid, opgeroepen tot meer patriottische strijders in Europa. Orbán benadrukte de noodz

Zonnepanelen
Nieuws

GL-wethouder stapt op: wilde project voor 2,5 miljoen zonnepanelen stiekem doordrukken

Klimaat-wethouder Lilian Peters (GroenLinks) van de gemeente Hollands Kroon is per direct opgestapt. Dit gebeurde nadat bleek dat zij stiekem plannen wilde doordrukken voor de plaatsing van 2,5 miljoen zonnepanelen op het IJsselmeer, ondanks tegensta

Gideon
Video

Van Meijeren pleit voor naamsverandering D66: 'De 'D' is zeer misleidend, partij is niet democratisch'

D66-Kamerlid Paulusma sprak dinsdag in de Tweede Kamer haar steun uit voor het WHO-pandemieverdrag en bevestigde dat D66 achter minister Dijkstra staat in haar voornemen om hiermee verder te gaan. Gideon van Meijeren wees erop dat D66 tegelijkertijd

SGP
Nieuws

SGP-Kamerlid somt alle moties op die demissionair kabinet afgelopen maanden negeerde

Tweede Kamerlid Diederik van Dijk (SGP) gaf dinsdag een opsomming van moties die de regering sinds het aantreden van de nieuwe Tweede Kamer weigerde uit te voeren. "Diep in de blessuretijd van dit demissionaire kabinet weigert minister Dijkstra om ee

Geld
Nieuws

Wethouder stapt op nadat bekend wordt dat gemeentesecretaris 20.000 euro per maand verdient

Gemeentesecretaris Marian Schuijt van de West-Friese gemeente Koggenland verdient 20.000 euro per maand, zo blijkt uit onderzoek van het Noordhollands Dagblad. Wethouder Rosalien Van Dolder vindt dit onacceptabel en neemt daarom ontslag. 'De kosten v

Eva Vlaardingerbroek
Achtergronden

Kunnen rechtse partijen de EU-verkiezingen nog verliezen? Eva Vlaardingerbroek trekt aan bel

Opiniemaker Eva Vlaardingerbroek roept rechtse partijen in Europa op tot eensgezindheid, in aanloop naar de Europese verkiezingen. Dit komt naar frictie tussen verschillende rechtse partijen in de Europese ID-fractie, zoals Lega, AfD en de partij van

Pehrson
Nieuws

Zweedse minister van Integratie geweigerd in multiculturele probleemwijk

De Zweedse minister van Integratie, Johan Pehrson, moet een gepland werkbezoek afzeggen. De minister wilde een rondwandeling maken in de probleemwijk Biskopsgården om daar de integratieproblemen aan te tonen. Maar dit is hem verboden door de Zweedse

Keijzer
Nieuws

Kamer wil stemming over WHO-pandemieverdrag doorschuiven naar nieuw kabinet

Het besluit om in te stemmen met het WHO-pandemieverdrag zal mogelijk doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. De Tweede Kamer nam donderdag hier donderdag een BBB-motie over aan. Maar of het demissionaire kabinet dit ook echt gaat doen, blijft voorals

Gas
Nieuws

Vraag naar kolen, olie en gas neemt toe ondanks politieke klimaatambities

Bedrijven kiezen steeds vaker voor kolen, olie en gas in plaats van groene energie. Dit komt door de hoge kosten van duurzame alternatieven en de stijgende vraag naar energie. Wind- en zonne-energie kunnen de toenemende vraag niet bijhouden, waardoor

Snelweg
Nieuws

Auto's gaan 'heel irritant' piepen door nieuwe EU-regelgeving

Vanaf 7 juli moeten alle nieuwe auto's in Europa een duidelijke waarschuwing afgeven wanneer de bestuurder te hard rijdt. Dit gebeurt in de vorm van een hard piepgeluid wanneer de automobilist één kilometer te hard rijdt. Deze verplichte ISA-maatrege

Ziekenhuis
Nieuws

Ziekenhuis krijgt subsidie voor lhbti-gecertificeerde kraamafdeling

Het Centraal Ziekenhuis in de Zweedse stad Kristianstad krijgt een lhbti-gecertificeerde kraamafdeling. Het doel is om patiënten een betere behandeling te geven, ongeacht hun seksuele geaardheid, geslacht, genderidentiteit of genderexpressie. De Zwee