Reve en Hermans zijn dood, Theodor

Opinie11 september 2022 4 minuten Paul Cliteur

Theodor Holman schrijft in zijn column in Het Parool (8 september 2022) over een bericht op Facebook dat hem onder ogen was gekomen van een “bezorgde moeder”.

Dit was het bericht van die moeder:

“Tot mijn ergernis is ook het Barlaeus in de trein van het diversiteitsnarratief gestapt. Leerlingen van de vierde klas moeten kiezen uit een boekenlijst die geheel gebaseerd is op dit uitgangspunt. Geweldige schrijvers zoals Gerard Reve of W.F. Hermans komen niet voor op de lijst. Bij Engelse literatuur hetzelfde verhaal. Verdienste op basis van kleur/etnische groep zou niet de interesse voor literatuur mogen infiltreren. Het is in feite racisme en het gaat met deze sturing ook de interesse voor boeken niet ten goede komen. Is er nog zoiets als scheiding van ontwikkeling en activisme?”

Tja, bekend verhaal natuurlijk. Maar interessant is ook hoe Holman hierop reageert. Holman zegt: “Uiteraard ben ik het zeer eens met de auteur van dit bericht.”

Ja, prima, ik ook natuurlijk. Maar Holman zegt ook: “Ik schrok ervan. Het Barlaeus was de school waarop mijn dochter zat. Zij had in de vierde al Reve en Hermans gelezen. Goddank. De visie, de morele opvattingen, de stijl en de biografie van beide schrijvers waren aanleiding tot vele, vele gesprekken, debatten en monologen waaraan zij haar eigen moraal kon slijpen.”

Eerlijk gezegd begrijp ik niet zo goed dat Holman hiervan kon “schrikken”. Alsof hij het voor het eerst hoort. Dat kan toch niet? Dit is aan de orde van de dag. In scholen. In universiteiten. In musea. In instellingen van kunst en cultuur. De politieke correctheid en woke-gekkigheid klotst tegen de wanden aan. Of speelt Holman verbazing? En verder: “Wat het Barlaeus nu doet, is inderdaad een vorm van racisme, al zullen zij dit heftig ontkennen. Het is het racisme dat voorkomt uit het gevoel van morele superioriteit dat je vooral ziet bij de ‘witte wijn-elite’.”

Opnieuw, het kan allemaal niet worden ontkend. Maar mijn vraag is: zou zo’n stukje van Holman nu helpen? Bestaat een kans dat mensen nu denken: “Verdraaid, Holman heeft gelijk. Dat woke-gedoe is allemaal ellende. Racisme eigenlijk.”

Ik denk dat dit een illusie is. Je zult veel zwaardere middelen moet inzetten om Reve en Hermans weer op de literatuurlijsten te krijgen. Om te beginnen moet je weer een Reve of Hermans zélf krijgen. Het Barlaeus is echt niet de belangrijke actor hier. Het zijn de schrijvers zelf. De hedendaagse literatuur wordt gedomineerd door brave woke-typetjes als Arnon Grunberg en Adelkader Benali. Schrijvers als Hafid Bouaza († 2021) of Arthur van Amerongen zijn grote uitzonderingen geworden.

Dan heb je de verstikkende politieke correctheid in de mainstream media, inclusief Holman’s eigen krant: Het Parool. Opiniepagina’s van grote kranten als De Volkskrant, NRC Handelsblad, Algemeen Dagblad – ze zijn gevuld met meer van hetzelfde, net als de praattafels bij de NPO. Wanneer zich een nieuwe omroep aandient als Ongehoord Nederland, waar enkele assumpties van het mainstream discourse enigszins hardhandig worden afgeborsteld, worden alle krachten gemobiliseerd om dit zo snel mogelijk van het scherm te krijgen.

Maar het belangrijkste is misschien wel: de politieke macht. De politieke macht steunt woke. Dat wil zeggen: D66 (het ergste), VVD (met een beetje kwaad geweten), PvdA (iets minder prominent dan vroeger, bovendien worden zij overtroffen in “deugen” door nieuwkomers op de markt) en zelfs de (voormalig) christelijke partijen hobbelen mee: CDA, ChristenUnie, met uitzondering van de SGP.

De collega’s van Holman, de literaire schrijvers, zullen het wel uit hun hoofd laten zich ook maar enigszins in te laten met partijen rechts van het kartel. Inclusief Holman zelf, vermoed ik. Gelijk heeft hij overigens, want dan zou hij zijn baan bij Het Parool verliezen en een nog meer gemarginaliseerd schrijversbestaan leiden dan eigenlijk al het geval is (niet wat de kwaliteit van zijn werk betreft, maar de erkenning die hij krijgt in deug-stad No. 1 Amsterdam).

In een mooie uitzending van Ongehoord Nieuwscafé met Holman klaagde hij over de nietszeggende opvattingen die literaire schrijvers innemen in praatprogramma’s op tv. Maar wat Holman vergeet, is dat die schrijvers op hun nietszeggende mainstream apekool worden geselecteerd bij de NPO. Zelfde opvatting over stikstof. Opwarming van de aarde. Lief zijn voor jihad-gangers. Open grenzen. Geen nare sneren over “Europa” (dat wil zeggen EU). Rechtsextremisme als grootste gevaar. 

Is dit een “samenzweringstheorie”? Welnee, een samenzwering is niet eens nodig om de neuzen dezelfde kant uit te krijgen. Die neuzen gaan vanzelf in de goede richting.

Holman denkt zich echter nog een paar ondeugende opvattingen te kunnen veroorloven. Hij zegt: “Het is links kolonialisme: om zogenaamd superieur morele redenen de culturele vrijheid drastisch beperken. ‘Deze boeken wel, deze niet.’ De boeken van Karl May mogen bijvoorbeeld ook niet meer, las ik vorige week. Te racistisch. Welke idioot heeft dat bedacht?”

Theodor, op dit soort opmerkingen staat zware straf. Geen uitnodiging om bij de kloontjes van Matthijs van Nieuwkerk aan te schuiven die jouw novelle gaan aanprijzen als literair meesterwerk. Het is echt niet zo dat je jezelf kan rehabiliteren voor dit soort opmerkingen door Wilders en Baudet als grote gevaren aan te wijzen. Zelfs geflirt met de verkeerde opvattingen wordt je echt niet vergeven.

Ook deze opmerking maakt het er niet beter op: “Niet alleen de kunstenaar, ook de lezer, de kijker, de luisteraar moet gekneed worden ‘het juiste, het goede en het schone’ te denken”, zegt Holman. Ja, ook dat klopt natuurlijk, maar ook dat had je niet mogen zeggen. Geen literaire prijzen, geen talkshows waarin je boeken worden aanbevolen, geen lucratieve opdrachten van de gemeente, geen gastschrijverschap aan Nederlandse universiteiten. Reve en Hermans zijn dood.

-------------------------
Paul Cliteur is de schrijver van God houdt niet van vrijzinnigheid (2004).

Meerartikelen

Nieuws

Trump wil grondwet afschaffen vanwege 'verkiezingsfraude'

Voormalig president van de Verenigde Staten Donald Trump kan zijn verlies bij de verkiezingen in 2020 nog steeds niet accepteren. Ook dit weekend herhaalde hij weer dat de verkiezingen vervalst zijn en dat hij eigenlijk de winnaar is. Hij stelt zelfs

Nieuws

JA21 sluit coalitie met D66 niet van tevoren uit: 'Uitsluiten is voor kleuters'

In een interview met HP/De Tijd heeft JA21-Kamerlid Derk Jan Eppink gezegd dat JA21 in de toekomst geen regeringssamenwerking uitsluit met D66. Hij erkent wel meteen dat het animo voor D66 'niet erg hoog is'. Toch zijn de reacties niet mals. Op 31 ok

Nieuws

Peiling: 25% Vlamingen stemt voor Vlaams Belang

Goed nieuws voor Vlaams Belang: maar liefst een kwart van alle Vlamingen zou momenteel op hen stemmen, blijkt uit een nieuwe peiling. Hiermee staat de partij op een virtuele winst van maar liefst zeven zetels. Op de tweede plaats staat de rechtse Nie

Nieuws

Zwitserland overweegt deels rijverbod voor elektrische auto's bij stroomtekort

Zwitserland houdt deze winter rekening met een groot risico op stroomuitval. Daarom bereidt het land een wet voor dat elektrische auto's in noodsituaties deels kan verbieden om te gaan rijden. Europarlementariër Rob Roos (JA21) reageert cynisch: 'Gro

Nieuws

Peiling: steeds meer Nederlanders voorstander van veranderen Zwarte Piet

In 2016 was tweederde van de Nederlanders nog voor Zwarte Piet, inmiddels is een meerderheid van de Nederlanders juist voor het veranderen van het aloude hulpje van Sinterklaas, dat blijkt uit onderzoek van I&O Research.  55 procent van de Nederlande

Nieuws

DeSantis legt uit waarom grootse overwinning Republikeinen uitbleef

De Republikeinse gouverneur van Florida Ron DeSantis heeft tijdens een persconferentie uitgelegd waarom hij denkt dat de Republikeinen ondermaats presteerden in de tussentijdse verkiezingen van 2022. Volgens DeSantis bleef de 'Rode Golf' - een groots

Nieuws

NOS-verslaggever staat midden in Schilderswijk tijdens rellen: "Het is hier hartstikke gezellig"

Donderdag zijn er opnieuw rellen uitgebroken in de grote steden nadat Marokko een wedstrijd had gewonnen op het WK voetbal in Qatar. Relschoppers richtten vernielingen aan, en de ME moest worden ingezet. Maar volgens een NOS-verslaggever in de Schild

Nieuws

Kanye West op ramkoers: "Ik mag Hitler wel"

Rapper Kanye West ligt al enige maanden onder vuur vanwege het doen van antisemitische uitlatingen. Nu tilt hij het naar een nog hoger niveau. Bij een talkshow van radiopresentator Alex Jones zegt hij dat hij Hitler "wel mag", en dat Hitler "ook veel

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

FVD woest op honderd meter lange rij voor voedselbank: 'Herinnert u zich nog de cruiseschepen voor asielzoekers?'

Vrijdagochtend stond er een rij van 200 meter lang voor de voedselbank Amsterdam-Oost. Volgens Forum voor Democratie (FVD) is het een schande dat dit soort praktijken plaatsvinden in Nederland.  Journalist Leonard Ornstein deelde vrijdagochtend een f

Nieuws

Hongaarse politicus gaat in protest tegen 'bevooroordeelde hoorzitting' EU: 'Men moet objectief blijven'

De Hongaarse Europarlementariër Balázs Hidvéghi heeft een protest ingediend tegen een EU-hoorzitting tegen zijn land. Volgens de Hongaarse politicus is de hoorzitting namelijk alles behalve 'objectief'. Volgens Hidvéghi heeft de EU de pik op Hongarij

Nieuws

Kabinet onthult: proef met gezichtsherkenning bij KLM-vlucht Canada in 2023

Eind november werd het al bekend, maar nu kondigt het kabinet het ook officieel aan: er komt een proef voor reizen met gezichtsherkenning. Passagiers kunnen vanaf februari 2023 drie maanden lang op versnelde manier instappen bij de KLM-vluchten naar

Nieuws

VVD haalt 7.500 euro kostende toegangskaartjes jubileumfeest offline: 'Hardwerkende leden geld uit zak kloppen'

De VVD heeft voor verbazing weten te zorgen door toegangskaartjes voor het 75-jarige jubileum aan te bieden voor 7.500 euro in de webshop. 'Hardwerkende VVD-leden geld uit de zak kloppen. Een elitefeestje. De modale VVD'er krijgt Mark en Sophie niet

Nieuws

Gegevens tienduizenden (ex) leden FVD liggen op straat: Forum onderzoekt 'aanval' op IT-systemen

De gegevens van alle 92.000 leden en voormalige leden van Forum voor Democratie (FVD) zijn ten prooi gevallen aan een lek in de IT-systemen van de partij. RTL Nieuws had onderzoek gedaan naar de nieuw gelanceerde Forum-app en constateerde de lek. Ech

Nieuws

Politie grijpt in bij onaangekondigde boerenprotest; journalist van ON! door shovel van weg gedrukt

Boeren hebben donderdagmiddag in grote getale onaangekondigd gedemonstreerd bij het provinciehuis in Zwolle. Online is er ophef ontstaan naar aanleiding van het kordate ingrijpen van de politie. De politie blijft echter haar eigen handelen staan: de

Nieuws

Opnieuw rellen na WK-wedstrijd Marokko: "Genoeg is genoeg"

Ondanks voorzorgsmaatregelen is het donderdagavond weer uit de hand gelopen in Den Haag en Amsterdam. Dit was naar aanleiding van Marokko's zeggen tegen Canada op het WK in Qatar. Hart voor Den Haag pleit daarom voor vergaande maatregelen: "Een avond

Nieuws

Omtzigt stemt tegen komst prijsplafond energie: dit is waarom

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt heeft donderdag tegen het prijsplafond van energie voor de maanden november en december gestemd. Tijdens zijn stemverklaring legde hij zijn beweegredenen nader uit: Omtzigt vindt het onnodig om een miljard euro te spend

Nieuws

Raad van State spreekt zich uit over trage asielprocedure: 'Rechter mag overheid dwangsommen opleggen'

De Raad van State heeft bepaald dat een bestuursrechter de Integratie- en Naturalisatiedienst (IND) een dwangsom mag opleggen als een asielaanvraag te lang duurt. Het kabinet had een tijdelijke wet ingevoerd die deze regeling opschortte, echter oorde

Nieuws

Spanje gaat LHBTIQ'ers voorrang geven bij verkrijgen banen

Een nieuwe wet in Spanje zal voorrang geven aan personen die zich identificeren als LHBTIQ bij toegang tot werkgelegenheidsprogramma's.  De wet zal blijkbaar ook een speciale status toekennen aan personen die zich identificeren als transgender; ze kr

Nieuws

Online demonstranten kunnen dwangsom opgelegd krijgen in Amelo: 'Totale dictatuur'

Almeloërs die online oproepen tot een demonstratie, moeten voortaan beter oppassen. Vanwege nieuwe regelgeving kan de gemeente Almelo namelijk deze mensen vragen om hun oproep in te trekken. Als ze dat niet doen, kunnen ze van de burgemeester een dwa

Nieuws

Boerenactievoerders voeren protest in Zwolle; Nederlanders reageren boos op ingrijpen politie

Boeren hebben vandaag in groten getale gedemonstreerd in Zwolle. Echter is er online kritiek ontstaan naar aanleiding van hoe de politie heeft ingegrepen. Volgens sommige critici greep de politie onnodig fel in.  Tientallen trekkers rukten donderdag