Het betreft een portret van zes mannen die halverwege de jaren zeventig het bestuur vormen van de Universiteit in Leiden. Ze zitten om de tafel en roken sigaren. Onder hen is historicus Dolf Cohen, destijds rector van de Universiteit en tijdens de oorlog als Jood ondergedoken om aan de gaskamers te ontsnappen. De schilder van het groepsportret is Rein Dool en het schilderij hing in een vergaderruimte van de Faculty Club aan het Rapenburg. 

Niet iedereen bleek echter blij te zijn met het portret. Op Twitter werd namelijk geklaagd over het bewuste schilderij. Eline Zorina, politicologe en studente bij Universiteit Leiden, plaatste een foto van het schilderij: ‘Dit is een schilderij in een van de vergaderruimtes van Universiteit Leiden in het Academiegebouw. Wat denken jullie hiervan?” Vervolgens deelt ze ook haar eigen gedachten: ‘Vandaag had ik er een bijeenkomst en ik twijfelde over het signaal dat het schilderij mij gaf.’ Ze stelde ook dat sigaarrokende oude mannen van haar weg mogen. Joanne van der Leun, rechtendecaan aan dezelfde universiteit, sloot zich daarbij aan. Twee dagen later plaatste ze een foto waarbij ze trots meldde dat er ‘direct actie is ondernomen’. Op de foto is te zien dat het schilderij van de muur is gehaald. Hoogleraar Koen Caminada reageert daar weer op met een foto van het schilderij dat nu achterstevoren tegen de muur staat. 

De Telegraaf weet te melden dat Zorina een van de klagers was. Ze is in ieder geval erg blij met de mededeling van Van der Leun dat het schilderij weg is. Van der Leun gaf daar later op Twitter overigens nog verdere toelichting over: ‘Er is voortdurend discussie over dit schilderij in deze kamer. We waren het een beetje zat en sommigen wilden actie. We zullen zeker een betere plek vinden voor het schilderij. En voor iedereen die het probleem niet ziet: denk ook aan anderen met andere ervaringen.’ Tegenover De Telegraaf zegt schilder Rein Dool, die inmiddels 90 jaar is, het “ongelooflijk en heel dom” te vinden dat zijn werk van de muur is gehaald. Hij noemt het ook een van zijn beste schilderijen. 

Op social media wordt vol ongeloof gereageerd op het nieuws. ‘Kunst verwijderen. Omdat iemand sigaren rokende mannen haat’, schrijft BBB-frontvrouw Caroline van der Plas. ‘Misschien moeten we de Commissie Cultuur in de Tweede Kamer ook maar gaan omdopen in de Commissie Cancel Cultuur. Steeds vaker wordt cultuur immers gecancelled.’ ‘Woke wint altijd’, reageert PVV-Kamerlid Martin Bosma. ‘Niets is meer veilig. Morgen cultuurdebat met D66-staatssecretaris Uslu. Waarom doet zij niets?’ Ook zijn partijgenoot Harm Beertema reageert: ‘Kijk eens even hoe snel Universiteit Leiden de Engelstalige studente tegemoetkomt. Die was gekwetst door een aanstootgevend schilderij van sigarenrokende mannen. Ik voorzie nog een herstelbetaling aan Elina Zorina.’ 

‘Domme kuddedenkende rijkeluiskindjes onder invloed van modieuze Amerikaanse cultuurfetisj halen portret van ondergedoken joodse rector weg omdat hij rookt of zoiets. Southpark is real’, twittert filmmaker Eddy Terstall. Journalist Ton F. van Dijk: ‘Zou de universiteit van Leiden wel de Nachtwacht aan de muur willen? Of liever ook niet, gezien het mannelijke patriarchaat dat daar is geportretteerd door die vermaledijde Rembrandt?’ Andere twitteraars spreken over een ‘moderne beeldenstorm’. Journalist Anoma van der Veere noemt het ‘discussieloze censuur in het bolwerk van de vrijheid’. 

Ook vanuit de Universiteit Leiden zelf komt er kritiek op de actie. Jos Damen, hoofd van de universiteitsbibliotheken in Leiden: ‘Dit waren de mannen die in 1976 aan de macht waren. Het verwijderen van dit schilderij van Rein Dool getuigt niet van enig begrip voor het verleden. Het zou krachtiger zijn geweest om met verschillende andere schilderijen een ander verhaal te laten zien.' 

Done! pic.twitter.com/adPf8hITcn

— Koen Caminada (@koencaminada) November 10, 2022