Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eu

Beluister onze podcast

Dreigt Nederland zijn belangrijkste fundament te verliezen?
Of beluister op:

Meerartikelen

Woning
Nieuws

Eén op de tien sociale huurwoningen in Soest naar statushouders

In de gemeente Soest ging vorig jaar ongeveer tien procent van alle vrijgekomen sociale huurwoningen naar statushouders. Van de ruim 300 beschikbare woningen werden er ongeveer dertig aan deze groep toegewezen. Dat gebeurt terwijl de vraag naar...

CDA
Nieuws

CDA-minister stuurt brief naar gemeenten om duizenden extra asielplekken te realiseren

De asielopvang in Nederland dreigt opnieuw volledig vast te lopen. In Ter Apel moesten afgelopen week weer asielzoekers buiten slapen. Asielminister Bart van den Brink (CDA) noemt de situatie inmiddels „onhoudbaar”. In een dringende brief aan alle...

Jetten
Nieuws

Jetten hint op nog meer geld voor slavernijverleden

Premier Rob Jetten (D66) zet de deur open naar een nieuw vervolg op het beleid rond het slavernijverleden. Na een gesprek met vertegenwoordigers van Zwart Manifest schreef hij maandag dat het kabinet wil bekijken hoe het „verder invulling” kan...

RvS
Achtergronden

Dubbele pet voor Raad van State bij Spreidingswet: wil de wet behouden én kan eindrechter worden

De Raad van State kreeg deze zomer een stevige politieke rol in het debat over de Spreidingswet. De Afdeling advisering raadde de Tweede Kamer aan een voorstel om de wet in te trekken niet verder te behandelen. Inmiddels liggen er ook rechtszaken...

Bruls
Nieuws

Nijmegen bouwt asieldorp zonder vergunning, rechter grijpt in

De gemeente Nijmegen is begonnen met de bouw van een noodopvang voor maximaal 430 asielzoekers terwijl de omgevingsvergunning nog niet rond was. Een rechter in Arnhem heeft bepaald dat de bouw voorlopig mag doorgaan, maar dat de opvang pas open mag...

Politie Gaza
Nieuws

Politie wees training tegen antisemitisme af: ‘Niet opportuun’

De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB) bood de politie 100.000 euro aan voor een speciale opleiding over antisemitisme. De politie ging daar niet op in. Intern werd de training „niet opportuun” genoemd. Enkele maanden later...

Tractor
Nieuws

Boeren slaan handen ineen tegen stikstofplannen: ‘Anders verdwijnt 35 procent van boeren’

Zes boerenorganisaties komen met een eigen stikstofplan en willen dat landbouwminister Jaimi van Essen (D66) het beleid ingrijpend verandert. Onder de naam Landbouwalliantie presenteren zij dinsdag in Den Haag hun voorstellen. Ze willen een hogere...

Wilders
Nieuws

Gesubsidieerd meldpunt wilde Wilders-bericht verwijderen: kreeg voorrangsstatus

Een door het ministerie van Justitie en Veiligheid gefinancierd meldpunt kreeg vorig jaar een bijzondere positie bij sociale media. Meld Online Discriminatie (MOD) mag als zogenoemde betrouwbare flagger meldingen doen die platforms met voorrang...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

azc
Nieuws

Aalten wijst drie locaties aan voor azc: wethouder sluit discussie over komst uit

De gemeente Aalten heeft drie mogelijke locaties aangewezen voor een nieuw asielzoekerscentrum. Onder inwoners leidt dat tot verdeeldheid. Sommige bewoners steunen de opvang, terwijl anderen vrezen voor hun veiligheid en de toekomstige omvang van het...

Kröger Van Oosterhout
Nieuws

PRO-Kamerleden vlogen naar Colombia voor klimaatconferentie

PRO-Kamerleden Suzanne Kröger en Sjoukje van Oosterhout reisden eind april een week naar Colombia voor een internationale conferentie over het afbouwen van fossiele brandstoffen. Niet de Tweede Kamer, maar het Network of Parliamentarians for a Fossil...

Jetten
Achtergronden

Kabinet: een derde gepensioneerden verliest koopkracht in 2027, ouderenkorting daalt met 100 euro

Ongeveer een op de drie gepensioneerden gaat er in 2027 in koopkracht op achteruit. Gemiddeld laat de groep juist een kleine plus zien. Tegelijkertijd verlaagt het kabinet de ouderenkorting met 100 euro en dreigen veel spaarders voor het eerst...

Vingerafdruk
Nieuws

Brussel wil DNA en vingerafdrukken delen met Oekraïne: Nederland eist noodknop

De Europese Commissie wil gevoelige politiegegevens, waaronder DNA-profielen, vingerafdrukken en kentekeninformatie, automatisch kunnen uitwisselen met landen buiten de Europese Unie. Ook Oekraïne, Moldavië en kandidaat-lidstaten op de Westelijke...

Windmolen
Nieuws

Rotterdam wil bewoners overtuigen met windparkbezoek, kritische journalist mag niet mee

Een journalist van de lokale nieuwssite Hoogvliet Online mocht zaterdag niet mee met een excursie naar windpark Streepland bij Lage Zwaluwe. De gemeente Rotterdam organiseerde het bezoek om bewoners kennis te laten maken met de werking en gevolgen...

Dijksma
Nieuws

Utrecht zet hotels in voor opvang nareizigers: omwonenden worden niet geïnformeerd

Utrecht gaat opnieuw hotels gebruiken om nareizigers op te vangen, terwijl de hoge kosten van hotelopvang eerder landelijk veel kritiek opriepen. Omwonenden worden niet apart geïnformeerd. De gemeente maakt niet bekend welke hotels worden gebruikt of...

Van Essen
Nieuws

D66-minister gebruikt stikstofdaling bij boeren om Rotterdamse haven ruimte te geven

De stikstofmaatregelen die boeren de komende jaren moeten nemen, worden door het kabinet mede gebruikt om nieuwe vergunningen in de Rotterdamse haven mogelijk te maken. Het Rijk schrijft expliciet dat de stikstofdruk rond de haven verder daalt...

Farage
Nieuws

Farage wil Britse asielstelsel vijf jaar stilleggen en 90.000 asielzoekers uitzetten

De Britse politicus Nigel Farage wil het asielstelsel van het Verenigd Koninkrijk voor vijf jaar grotendeels stilleggen. De leider van Reform UK wil dat 90.000 asielzoekers die momenteel op een beslissing wachten, onmiddellijk worden uitgezet. Ook...

ON!
Nieuws

Nieuwe sanctie dreigt voor Ongehoord Nederland

Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is van plan opnieuw een sanctie op te leggen aan Ongehoord Nederland. De publieke omroep is inmiddels over het voornemen geïnformeerd, dat meldt NU.nl. Volgens ON!-directeur Peter Vlemmix draait de zaak om een...

Huizenbouw
Nieuws

Duizenden nieuwe woningen in Amersfoort kunnen jarenlang niet op stroomnet

Ongeveer 2000 nieuwbouwwoningen in Amersfoort kunnen voorlopig niet worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Het stroomnet heeft onvoldoende capaciteit om de extra woningen van elektriciteit te voorzien. Vooral bouwplannen in De Hoef, Kattenbroek...

Woningmarkt
Achtergronden

Migratie veroorzaakt 60 procent van extra woningvraag in Nederland

Migratie speelt een dominante rol in de druk op de Nederlandse woningmarkt. In 2024 woonden migranten die sinds 2015 naar Nederland kwamen in ongeveer 435.000 zelfstandige woningen. Volgens een nieuw rapport van het Economisch Instituut voor de...

Fatbike
Nieuws

Tilburgers zijn overlast fatbikes zat en eisen harde aanpak: 'Pak die fiets af'

In Tilburg groeit de roep om strengere maatregelen tegen gevaarlijk rijgedrag op fatbikes. Vooral jonge bestuurders die hard rijden en zich weinig aantrekken van verkeersregels, zorgen voor ergernis en onveilige situaties. Uit tientallen reacties van...