Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

De Doetinchemse burgemeester Mark Boumans (VVD) vindt dat het leger desnoods moet worden ingezet als de onrust en demonstraties rond de asielopvang blijven aanhouden. Wat hij niet doet, is tegemoetkomen aan de zorgen van bewoners die willen dat de Spreidingswet van tafel gaat.

VVD-burgemeester wil leger inzetten bij anti-azc-protesten

Beluister onze podcast

Diederik Boomsma ontrafelt juridisch moeras: ‘Massamigratie moet stoppen, mensen willen dit niet'
Of beluister op:

Meerartikelen

Politie
Achtergronden

Mogelijk misbruiknetwerk rond meisjes in Neurenberg: politie doet onderzoek

De politie in Neurenberg onderzoekt een ernstige zaak rond minderjarige meisjes, harddrugs en vermoedelijke seksuele uitbuiting. Een groep mannen zou meisjes hebben benaderd in de omgeving van het centraal station, hen afhankelijk hebben gemaakt van

Duisenberg
Nieuws

Rekenkamer waarschuwt: EU-migratiepact dreigt asielwachtlijst verder vast te laten lopen

Het nieuwe Europese migratiepact moet zorgen voor meer grip op asiel. Snellere screening, snellere procedures en sneller terugsturen wie geen recht heeft op verblijf. Maar volgens de Algemene Rekenkamer dreigt in Nederland precies het omgekeerde te g

Verlinden
Nieuws

Belgische minister durft 's avonds niet in Brussel te hardlopen: "Ik ben geen held"

De Belgische minister van Justitie Annelies Verlinden heeft een opvallende uitspraak gedaan over de onveiligheid in Brussel. In een interview met Humo vertelde de cd&v-politica dat zij deze week nog in Brussel is gaan hardlopen, maar alleen overdag.

Europees Parlement
Nieuws

Strengere terugkeerwet voor afgewezen asielzoekers loopt vast in Brussel

EU-lidstaten en het Europees Parlement hebben na uren onderhandelen nog geen akkoord bereikt over een strengere terugkeerwet voor afgewezen asielzoekers. Die wet moet het makkelijker maken om mensen zonder verblijfsrecht terug te sturen en maakt ook

Van Zanen
Nieuws

Oud-korpschef wil hardere aanpak van Defend Netherlands: “Criminele organisatie”

Voormalig korpschef van de Amsterdamse politie Bernard Welten wil dat het Openbaar Ministerie steviger optreedt tegen Defend Netherlands en vergelijkbare groepen. Volgens hem moet niet alleen worden gekeken naar losse incidenten bij asielprotesten, m

Vlissingen
Nieuws

Syriërs azc Vlissingen bedreigd na bekering christendom: 'Afvalligen islam moeten dood’

Enkele Syrische bekeerlingen in het azc in Vlissingen zouden ernstig zijn bedreigd nadat zij zich van de islam tot het christendom hebben bekeerd en zondag werden gedoopt. Volgens CU-Statenlid Lizo Koppejan zijn de bedreigingen door moslims daarna st

Europol
Nieuws

Europol onder vuur om verborgen databanken met gegevens van gewone burgers

Europol, de politiedienst van de Europese Unie in Den Haag, ligt onder vuur na onthullingen over grootschalige opslag van persoonsgegevens. Jarenlang zouden naast de officiële systemen aparte databanken zijn gebruikt voor het verwerken van enorme hoe

Tweede Kamer
Nieuws

Weggestemde asielmaatregelen krijgen nieuwe kans: meerderheid Tweede Kamer stemt voor

Twee asielmaatregelen die kort geleden sneuvelden in de Eerste Kamer krijgen toch een nieuwe kans. Een meerderheid in de Tweede Kamer steunde donderdag dat de plannen worden toegevoegd aan een andere wet. Die wet gaat over het opsluiten van overlastg

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Cheider
Nieuws

Minderjarige aangehouden na bedreiging van Joodse school Cheider

De politie heeft een minderjarige jongen aangehouden na een telefonische bedreiging richting de Joodse school Cheider in Amsterdam-Buitenveldert. De school bleef donderdag dicht vanwege de melding. De bedreiging komt kort na een eerdere explosie bij

examen
Nieuws

Vwo-examen Nederlands draait om dierenrechten, veganisme en klimaatbeleid

Het vwo-examen Nederlands van 2026 bevat meerdere thema’s die vaak worden gekoppeld aan links, groen en progressief denken. Leerlingen krijgen teksten over dierenrechten, dierenemancipatie, veganisme, economische krimp en klimaatbeleid. Ook moeten zi

Geert Wilders
Nieuws

Groot anti-azc protest in Engelen krijgt steun van Wilders: 'Nee tegen het azc in Engelen'

PVV-leider Geert Wilders heeft in Engelen gesproken bij een grote demonstratie tegen de komst van een azc. De demonstranten verzetten zich tegen de opvang van asielzoekers in het dorp. Wilders sprak de aanwezigen toe en zei dat hij hun verzet wilde s

WA
Nieuws

Koning bezorgd om asielprotesten: “Dat doe je niet met geweld”

Koning Willem-Alexander heeft zich uitgesproken over de onrust rond de asielprotesten in Loosdrecht. Tijdens het persgesprek na de zomerfotosessie met het koninklijk gezin zei hij de gebeurtenissen “met zeer veel zorgen” te hebben gevolgd. De koning

Magyar en Von der Leyen
Nieuws

Nieuwe Hongaarse regering opent deur voor Oekraïne-toetreding tot de EU

De nieuwe Hongaarse regering onder leiding van Péter Magyar staat open voor overleg met Oekraïne over toetreding tot de Europese Unie. Daarmee lijkt Boedapest een andere koers te kiezen dan onder Viktor Orbán, die de start van een belangrijk deel van

Wilders
Nieuws

Eerste PVV-wethouder ooit geïnstalleerd in Nederland

Wesley Tack heeft woensdagavond geschiedenis geschreven in Rucphen. De PVV’er werd in de raadszaal beëdigd als wethouder en is daarmee de eerste PVV-wethouder ooit in Nederland. Voor de partij van Geert Wilders is dat een politieke mijlpaal. De nieuw

klaslokaal
Nieuws

Britse kinderen vanaf zeven jaar krijgen les over ‘wit privilege’: 'Linkse ideologische onzin'

Britse kinderen vanaf zeven jaar krijgen op sommige scholen les over ‘wit privilege’. In het lesmateriaal staat dat blanke mensen in Groot-Brittannië voordeel zouden hebben door hun huidskleur. Ook leren leerlingen dat blanke mensen als bevoorrechte

Rijswijk
Nieuws

Gemeente Rijswijk wil azc sluiten: 'Geen plek voor veiligelanders en illegale vreemdelingen'

Donderdag presenteert Rijswijk zijn nieuwe coalitieakkoord. De boodschap is onmiskenbaar: het gloednieuwe rechtse stadsbestuur gooit het roer om. Het contract met het COA voor de opvanglocatie op het Hof van Elsenburg wordt beëindigd, asielzoekers ui

wormen
Nieuws

Duitse overheid gaf subsidie voor politieke deelname van wormen en andere dieren

De Duitse overheid ligt onder vuur na de onthulling dat een organisatie voor politieke rechten van organismen ruim een ton aan belastinggeld kreeg. De vereniging Organism Democracy ontving in 2023 en 2024 in totaal 109.124 euro. De club wil politieke

Cheider
Nieuws

Joodse school in Amsterdam tijdelijk dicht vanwege nieuwe dreiging

De politie doet onderzoek naar een nieuwe dreiging tegen de Joodse school Cheider in Amsterdam. De melding kwam telefonisch binnen. Over de inhoud wil de politie voorlopig niets zeggen. Ook is niet bekend wie de melding heeft gedaan. “We hebben een t

VRT
Nieuws

Belgische NPO onder vuur vanwege weglaten migratiecijfers in onderzoek

De Belgische publieke omroep VRT ligt onder vuur na kritiek op een onderzoek naar opvattingen over vrouwen en LHBT-personen in Vlaanderen. Filosoof Maarten Boudry stelde in het programma De Afspraak dat de omroep gevoelige gegevens over de migratiehe

Martin Bosma
Nieuws

Martin Bosma: rechtse kiezers betalen mee, maar worden bestuurlijk buitengesloten

PVV’er Martin Bosma heeft in de Tweede Kamer gesteld dat rechtse kiezers systematisch worden buitengesloten van bestuurlijke macht. Volgens hem komt dat doordat rechtse partijen en politici nauwelijks toegang krijgen tot functies als burgemeester, co