Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

De afsplitsing van zeven Tweede Kamerleden van de PVV zorgde voor politieke onrust in Den Haag. Voor Gidi Markuszower was het geen impulsieve stap, maar het eindpunt van een langer intern conflict over koers, macht en resultaat. In dit interview vertelt hij waarom verandering binnen de PVV volgens hem onmogelijk werd en waarom hij koos voor een eigen fractie. Markuszower doet een boekje open over hoe het er volgens hem écht aan toeging binnen de PVV, de dominante rol van Geert Wilders en de grenzen van politieke profilering zonder beleid. Daarbij rijst een grotere vraag: is de PVV veroordeeld tot blijvende oppositie, of ligt de sleutel tot daadwerkelijke macht elders? Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Hoe gaat het er écht aan toe binnen de PVV? Gidi Markuszower doet boekje open

Beluister onze podcast

Hoe ging het er écht aan toe binnen de PVV? Gidi Markuszower doet boekje open
Of beluister op:

Meerartikelen

huizen
Nieuws

Limburgse gemeenten geven eigen inwoners voorrang bij koopwoningen

Inwoners van de gemeente Gennep krijgen voortaan als eersten de kans om een nieuwbouwwoning te kopen in hun eigen gemeente. De gemeenteraad besloot daar maandagavond unaniem toe. Daarmee kiest Gennep bewust voor voorrang voor de eigen bevolking op de

Landbouw
Nieuws

Provincie Overijssel greep in bij nitraatmetingen: boeren mochten uitslagen niet meer zien

In het Natura 2000-gebied Springendal & Dal van de Mosbeek zijn de uitkomsten van nitraatmetingen aanleiding voor politieke en bestuurlijke vragen. Melkveehouders die hun grond beschikbaar stelden voor onderzoek, kregen de eerste jaren een snelle ind

spaargeld
Nieuws

Politiek wachtgeld vervijfvoudigd: van 1,6 naar 8,1 miljoen euro

De politieke instabiliteit van de afgelopen jaren heeft een fors prijskaartje. Het bedrag aan wachtgeld voor oud-politici is in tien jaar tijd vervijfvoudigd. Waar in 2016 nog 1,6 miljoen euro werd uitgekeerd, stond de teller in 2025 op 8,1 miljoen e

Hauser
Achtergronden

Eric (42) overleden na jarenlange strijd tegen coronaprikschade

De Amerikaan Eric Hauser is op 42-jarige leeftijd overleden na een langdurige en ernstige ziekte. Volgens zijn partner Eva Vracar leed hij aan een zware vorm van myalgische encefalomyelitis (ME), die zich ontwikkelde na de coronavaccinatie in de zome

ABN AMRO
Nieuws

Massaclaim dreigt voor ABN AMRO na nieuw bewijs over te hoge rente

De juridische druk op ABN AMRO neemt opnieuw toe. Stichting Massaschade & Consument heeft bij het Gerechtshof Amsterdam nieuw bewijs ingediend in een collectieve rechtszaak. De stichting wil dat de bank kleine ondernemers compenseert die volgens haar

Von der Leyen
Achtergronden

Europese Commissie zette sociale media onder druk om politieke meningen te censureren

Een nieuw officieel rapport van de U.S. House Committee on the Judiciary schetst een ontluisterend beeld van de rol van de Europese Commissie bij online contentmoderatie. Volgens het rapport heeft Brussel sociale-mediaplatformen jarenlang onder druk

man/vrouw
Nieuws

Organisator inclusieprijs werkt samen met gesubsidieerde partner met D66-connecties

Women in Financial Services  (WIFS) organiseert een nieuwe awardshow rond inclusie en gendergelijkheid in de financiële sector. De organisatie presenteert zich als een netwerk voor professionals en leiderschap. Daarbij opereert WIFS niet op zichzelf.

Eieren
Nieuws

Oekraïense kooi-eieren ontwrichten Europese landbouwmarkt

De Europese eiermarkt staat onder zware druk door een sterke toename van eieren uit Oekraïne. Het gaat daarbij vaak om ongestempelde kooi-eieren, geproduceerd in houderijsystemen die binnen de Europese Unie verboden zijn. Toch komen deze eieren zonde

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Noordhoff
Nieuws

Lesboek aangepast na klacht over fout beeld van varkenshouderij

Een Nederlandse onderwijsuitgever heeft beeldmateriaal over de varkenshouderij uit lesmateriaal verwijderd na kritiek vanuit de agrarische sector. Het ging om afbeeldingen van zeugen in kraamhokken die volgens betrokken organisaties een onjuist en ve

uwv
Nieuws

D66-coalitie wil hoogste uitkeringen fors verlagen: duizenden euro’s per jaar minder

Mensen die voorheen een hoog salaris hadden, gaan fors minder uitkering krijgen als een plan van D66, CDA en VVD doorgaat. Voor de hoogste inkomens betekent dat een verlaging van maximaal 926 euro bruto per maand, blijkt uit berekeningen van de NOS.

Keijzer
Nieuws

Keijzer baalt van getreuzel rondom afhandeling asielwetten

Demissionair minister Mona Keijzer noemt het teleurstellend dat twee belangrijke asielwetten nog altijd niet zijn behandeld door de Eerste Kamer. De wetten liggen volgens haar al maanden klaar. Toch zijn ze nog niet op de plenaire agenda van de senaa

FVD
Nieuws

Steeds bredere boycot van Forum voor Democratie in gemeenteraden

In meerdere gemeenten willen partijen niet meer samenwerken met Forum voor Democratie. In onder meer Den Haag, Nijmegen en Rotterdam spreekt een meerderheid van de gemeenteraad zich uit voor een boycot. Aanleiding is de vermeende aanwezigheid van kan

UvA
Onderzoek

Onderzoek: Joodse studenten voelen zich onveilig, universiteiten grijpen niet in

Joodse studenten in Nederland lopen aantoonbaar risico op intimidatie en geweld. Dat blijkt uit een nieuw rapport over antisemitisme op universiteiten en hogescholen. Onderwijsinstellingen schieten tekort in bescherming, terwijl pro-Gaza-demonstratie

Halsema
Nieuws

Druk breekt verzet Halsema: externe integriteitscommissie afgedwongen

Na een eerder conflict met de ombudsman erkent burgemeester Femke Halsema dat haar eigen rol bij een interne Commissie Integriteit problematisch is. Zij stelt daarom alsnog een volledig externe commissie in. Dat schrijft zij in een brief aan de gemee

jihadist
Nieuws

Ophef over EU-richtlijn Syrië: geen asiel voor christenen, wel voor IS-gelieerden

Een nieuw EU-asielrichtsnoer over Syrië zorgt voor stevige kritiek in Nederland. In de zogenoemde EU Country Guidance staat dat christenen in Syrië meestal geen asiel nodig zouden hebben. Tegelijk zouden personen met banden met Islamitische Staat (IS

Bontenbal
Nieuws

CDA-senatoren ondermijnen coalitieafspraken: asielwetten dreigen te sneuvelen

Twijfel binnen de CDA-fractie in de Eerste Kamer kan ertoe leiden dat de asielwetten van voormalig minister Marjolein Faber stranden, ondanks eerdere afspraken binnen de partij. De wetten staan zowel in het verkiezingsprogramma van het CDA als in het

Kabinet
Nieuws

Kamermeerderheid tikt D66-coalitie nu al op de vingers: geen onderzoek naar invoering kiesdrempel

Een belangrijk plan uit het coalitieakkoord dreigt al vroeg te stranden. D66, VVD en CDA wilden onderzoek laten doen naar de invoering van een kiesdrempel. Dat idee moet versplintering in de Tweede Kamer tegengaan. Een Kamermeerderheid ziet daar echt

Boeren
Nieuws

Onrust bij boeren na benoeming D66-minister van Landbouw

De benoeming van een nieuwe minister van Landbouw uit de gelederen van D66 zorgt voor onrust in de agrarische sector. BoerBurgerBeweging-leider Caroline van der Plas reageert fel. Zij spreekt van grote schrik onder boeren. Ook zijzelf maakt zich zorg

VVD
Nieuws

VVD-leider Yesilgöz wordt Minister van Defensie

VVD-leider Dilan Yeşilgöz treedt toe tot het nieuwe kabinet en wordt minister van Defensie en vicepremier. Daarmee kiest de VVD-leider alsnog voor een rol in het kabinet, na weken van speculatie over haar toekomst. Yeşilgöz blijft partijleider van de

ABN AMRO
Nieuws

ABN Amro waarschuwt: nieuw box 3-stelsel juridisch en praktisch wankel

Het voorgestelde nieuwe box 3-stelsel kent grote juridische en praktische zwaktes. Dat stellen vermogensexperts Tjarko Denekamp en Peter Beets van ABN Amro. Volgens hen dreigt het nieuwe systeem, dat in 2028 moet ingaan, problematisch te starten. Zij