Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

Peter Siebelt onthult de miljardenindustrie achter de asielketen in Nederland.

Peter Siebelt onthult de miljardenindustrie achter de asielketen in Nederland.

Beluister onze podcast

Diederik Boomsma ontrafelt juridisch moeras: ‘Massamigratie moet stoppen, mensen willen dit niet'
Of beluister op:

Meerartikelen

Angelika Niebler
Nieuws

Europarlementariër uit fractie Von der Leyen behoudt immuniteit ondanks fraudeonderzoek

Het Europees Parlement heeft besloten de parlementaire immuniteit van de Duitse EVP’er Angelika Niebler niet op te heffen. Dat gebeurt ondanks een verzoek van het Europees Openbaar Ministerie en Duitse aanklagers. Niebler, delegatieleider van de CSU

moslima leerlingen
Nieuws

Duitse scholen worstelen met groepsdruk door streng islamitische leerlingen

Duitse scholen krijgen steeds vaker te maken met religieuze conflicten rond streng islamitische leerlingen. Het gaat om druk op andere leerlingen, discussies over eten, kleding, vasten en lessen. In sommige gevallen weigeren leerlingen muziekonderwij

Natuur
Achtergronden

De stille macht van natuurorganisaties in Nederlands grondbeleid

Nieuwe natuur lijkt onschuldig. Maar achter de kaarten van het Natuurnetwerk Nederland speelt een veel grotere machtsvraag: wie beslist over grond, geld en ruimte in Nederland? De Groningse blogger en onderzoeker Driekus Vierkant stelt dat burgers, b

Volkskrant
Nieuws

Volkskrant-columnist noemt Markuszower ‘demagoog’, maar perste bejaarde af

Volkskrant-columnist Wilbert Linders heeft fel uitgehaald naar Gidi Markuszower vanwege diens omstreden woorden over het tegenhouden van Palestijnse vluchtelingen aan de grens. Linders noemt de uitspraken van Markuszower in De Volkskrant onder meer ‘

Koopmans
Nieuws

LTO trekt harde lijn: ‘Geen steun aan stikstofplannen als kritische depositiewaarde blijft’

LTO Nederland zet de druk vol op het kabinet in het stikstofdossier. Volgens voorzitter Ger Koopmans komt er geen steun voor nieuwe stikstofplannen zolang de kritische depositiewaarde (KDW) in de wet blijft staan. Daarmee trekt de grootste landbouwor

Bijlmer
Video

Bizarre reportage uit de Bijlmer: jongeren tonen wapens en praten over geweld

Een Duitse YouTuber heeft in de Amsterdamse Bijlmer een ongefilterd inkijkje gefilmd in een wereld van straatcultuur, wapens en jonge jongens die zichzelf presenteren als “shooters”. In de videoreportage tonen jongeren pistolen, magazijnen en accesso

Snelweg
Nieuws

OM verdubbelt aantal flitslocaties ondanks eerdere waarschuwing dat verkeersboetes te hoog zijn

De kans op een verkeersboete wordt dit jaar flink groter. Het Openbaar Ministerie wil het aantal plekken waar wordt geflitst ruim verdubbelen. Nu gaat het nog om ongeveer 650 locaties. Dat moeten er 1450 worden, meldt ANP. Daarmee kiest het OM voor m

moslima's
Nieuws

Lijsttrekker moslimpartij Amsterdam: ‘Moslims kunnen geen vrienden zijn met witte mensen'

Ozan Turkdogan, lijsttrekker van de Anti-Racistische Moslimpartij in Amsterdam, ligt opnieuw onder vuur door uitspraken in een TikTok-video. Daarin zegt hij dat moslims volgens hem geen vrienden kunnen zijn met ‘witte mensen’. Ook stelt hij dat mosli

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

migranten
Nieuws

Asieladvocaat pleit voor generaal pardon voor ruim 50.000 asielzaken: 'Omgekeerde wereld'

Asieladvocaat Lineke Blijdorp heeft bij NPO Radio 1 gepleit voor een generaal pardon voor lopende IND-zaken. Dat zou betekenen dat de ruim 50.000 openstaande asielzaken (bijna) allemaal worden goedgekeurd zonder aparte beoordeling per dossier. Volgen

Biddinghuizen
Nieuws

Dronten zet streep door grote winteropvang voor asielzoekers bij Walibi-terrein

Asielzoekers kunnen komende winters niet langer terecht op het terrein bij Biddinghuizen, naast pretpark Walibi Holland. De nieuwe coalitie in Dronten zet een streep door de noodopvang die de afgelopen winters plek bood aan ongeveer 1250 mensen. Daar

COA
Nieuws

Ter Apel opnieuw overvol: bijna 2200 mensen in aanmeldcentrum

Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel is opnieuw veel te vol. Het complex mag maximaal 2000 mensen opvangen, maar sinds januari wordt die grens bijna onafgebroken overschreden. Sinds vorige week is de drukte nog verder toegenomen. In de na

minister Aartsen
Nieuws

Kabinet laat Turkse overheidsinvloed bij Islamitische organisatie niet onderzoeken

Het kabinet gaat geen extra stappen zetten na vermoedens over Turkse overheidsinvloed binnen de Islamitische Stichting Nederland (ISN). Die stichting speelt via moskeeën en religieuze netwerken een rol voor Turkse gemeenschappen in Nederland en komt

demonstratie Den Haag
Nieuws

Pro-Palestijnse activisten leggen treinverkeer Den Haag Centraal stil: 5 mensen opgepakt

Het treinverkeer van en naar Den Haag Centraal is dinsdagavond weer langzaam op gang gekomen nadat pro-Palestijnse activisten het spoor hadden stilgelegd. De demonstranten gingen het spoor op en blokkeerden daarmee het treinverkeer rond het station.

Raad van Europa
Nieuws

Raad van Europa steunt verklaring om uitzetting illegale migranten makkelijker te maken

Een brede groep Europese en internationale landen steunt een nieuwe politieke verklaring die uitzetting van illegale migranten makkelijker moet maken. De verklaring werd aangenomen op een top van de Raad van Europa in Chișinău, de hoofdstad van Molda

commissariaat voor de media
Nieuws

Commissariaat wil Europese wetgeving inzetten tegen ‘riskante’ sociale mediafeeds

Het Commissariaat voor de Media waarschuwt dat sociale media een risico vormen voor de democratische meningsvorming. In het rapport Naar democratisch gezonde feeds stelt de toezichthouder dat platforms als TikTok, Instagram, Facebook en X met hun fee

boeren
Nieuws

Kunstmestcrisis raakt boeren hard: EU denkt aan honderden miljoenen steun

De Europese Commissie werkt aan een fors steunpakket voor boeren die worden geraakt door de oorlog in het Midden-Oosten. De kosten voor brandstof zijn gestegen, maar vooral kunstmest is veel duurder geworden. Dat kan ook Nederlanders direct raken, om

voormalige HagaZiekenhuis
Nieuws

Oud-college Den Haag probeert mega-opvang door te drukken: ‘Democratie is dood’

De omstreden asielopvang in het oude HagaZiekenhuis aan de Haagse Sportlaan kan mogelijk toch doorgaan, zelfs als de gemeenteraad tegenstemt. Den Haag heeft juridisch laten uitzoeken of het college een negatief advies van de raad kan passeren. Volgen

Carola Schouten
Nieuws

Burgemeester Rotterdam: kabinet moet eerlijk zijn dat asielinstroom niet hard zal dalen

De Rotterdamse burgemeester Carola Schouten zegt dat de asielinstroom niet sterk zal dalen en dat het kabinet daar eerlijk over moet zijn. Bij Pauw & De Wit stelde de CU-burgemeester dat de instroom nu wel iets lager ligt, maar niet in een mate waard

Wagensveld
Nieuws

Hof veroordeelt Pegida-voorman, maar geeft hem op twee punten gelijk

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft Pegida-voorman Edwin Wagensveld veroordeeld voor groepsbelediging van moslims. Hij krijgt een werkstraf van 20 uur. Tegelijk spreekt het hof hem vrij van belediging van burgemeester Ahmed Marcouch en van overtr

Belastingdienst
Nieuws

Belastingdienst vermoedt opnieuw miljoenenfraude met Bulgaren

De Belastingdienst vermoedt dat er opnieuw op grote schaal is gefraudeerd met Bulgaren in Nederland. Het zou gaan om ruim 6 miljoen euro aan fraude met de inkomstenbelasting. Volgens staatssecretaris Eerenberg van Financiën zijn er vermoedelijk honde