Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

Beluister onze podcast

Is D66 bewust bezig met onze democratie te ondermijnen?
Of beluister op:

Meerartikelen

azc
Nieuws

Tweede Kamer neemt motie aan om christenen beter te beschermen tegen asielzoekers in azc's

De Tweede Kamer wil dat het kabinet harder optreedt tegen bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers in Nederlandse opvanglocaties. Een motie van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder kreeg steun van een Kamermeerderheid. Met de moti

Faber
Nieuws

PVV-Kamerlid Faber eist openheid over migratieachtergrond bij seksuele misdrijven

PVV-Kamerlid Marjolein Faber heeft in de Tweede Kamer opheldering gevraagd over criminaliteitscijfers rond seksuele misdrijven. In een debatbijdrage koppelde zij de veiligheid van vrouwen en meisjes aan het migratiebeleid. Ook vroeg zij de minister w

Boomsma
Nieuws

JA21-motie aangenomen: IND moet weer telefoons van asielzoekers controleren

De Tweede Kamer wil dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst weer begint met het controleren van telefoons van asielzoekers. Een motie van JA21-Kamerlid Diederik Boomsma kreeg dinsdag steun van onder meer VVD en CDA. De IND stopte onlangs met het ui

Zelensky
Nieuws

Zelensky cancelt reis naar Polen nadat hoogste Poolse onderscheiding is ingetrokken

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reist donderdag niet af naar Polen voor een belangrijke conferentie over de wederopbouw van Oekraïne. Zijn afwezigheid komt op een gevoelig moment. De relatie tussen Polen en Oekraïne staat onder druk door e

Halsema
Nieuws

Amsterdam wilde topambtenaren naar dure cursus in Duitsland sturen tijdens forse bezuinigingen

De gemeente Amsterdam wilde tientallen hoge ambtenaren naar Duitsland sturen voor een uitgebreide leiderschapstraining. Dat plan zorgt voor discussie, omdat de gemeente tegelijkertijd bezig is met een grote bezuinigingsoperatie waarbij duizenden arbe

PvdA
Nieuws

OM eist 1 jaar cel tegen voormalig PvdA-burgemeester om bezit kinderporno en ontucht

Het Openbaar Ministerie heeft twaalf maanden cel geëist tegen de 77-jarige oud-burgemeester Herman J. van Hendrik-Ido-Ambacht. Vier maanden daarvan zijn voorwaardelijk. Justitie verdenkt hem van het bezit en verspreiden van kinderporno en ontucht met

Trump
Nieuws

Bijna 300 deportatievluchten in één maand: Trump versnelt aanpak illegale immigratie

De Amerikaanse regering heeft het tempo van deportaties flink verhoogd sinds de terugkeer van president Donald Trump in het Witte Huis. In mei vertrokken bijna 300 vluchten met uitgezette immigranten uit de Verenigde Staten. Daarmee werd volgens cijf

azc
Nieuws

OM: man wilde asielzoekers aanvallen na dood Lisa uit Abcoude

De 42-jarige Marcel de G. uit Vught blijft voorlopig vastzitten. Het Openbaar Ministerie verdenkt hem ervan dat hij begin april in Amsterdam-West een aanval wilde uitvoeren op één of meerdere asielzoekers. Volgens justitie wilde hij daarmee een state

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Jetten
Rechts voor z'n Raap

Is D66 bewust bezig met onze democratie te ondermijnen?

Deze week in Rechts voor z’n Raap: een festivalpodium waar ‘witte mannen’ naar achteren worden gestuurd, D66 dat zich druk maakt om een burgerwacht in Loosdrecht, en nieuwe peilingen waarin rechts verder oprukt. Ondertussen betaalt Nederland nog alti

Denemarken
Nieuws

Denemarken verwacht remigratie naar EU-terugkeerhubs in 2027 te starten

De Europese Unie kan mogelijk al volgend jaar beginnen met het opzetten van terugkeercentra buiten het eigen grondgebied. Dat zegt de Deense premier Mette Frederiksen in een interview met de Financial Times. Volgens haar kunnen de eerste centra vóór

Rechtbank
Nieuws

Ismail Y. voor de rechter voor bloedige moord op zijn moeder; stak haar meer dan 200 keer

De 30-jarige Ismail Y. moet zich vandaag voor de rechter verantwoorden voor de moord op zijn moeder Sheila. Volgens het Openbaar Ministerie bracht hij haar in september om het leven in haar woning aan de Natalie Barneykade in Groningen. Y. heeft eerd

azc
Achtergronden

‘Code rood’ rond Berg en Bosch: zorgen over geheime plannen voor asielopvang

Burgerinitiatief De Bilt uit zorgen over mogelijke plannen voor een noodopvang voor asielzoekers op de locatie Berg en Bosch. Volgens de groep wijzen verschillende ontwikkelingen erop dat de gemeente en het COA voorbereidingen treffen voor een tijdel

Wilders
Nieuws

Wilders roept op tot demonstratie tegen komst azc in Apeldoorn

PVV-leider Geert Wilders heeft opgeroepen tot een demonstratie tegen een asielzoekerscentrum in Apeldoorn. De actie moet plaatsvinden op woensdag 1 juli om 19.00 uur op het Stationsplein in de stad. Wilders maakte de oproep bekend via sociale media.

Macron
Nieuws

Linkse leiders Spanje en Frankrijk keren zich tegen EU-plan voor terugkeerhubs buiten Europa

De Franse president Emmanuel Macron en de Spaanse premier Pedro Sánchez verzetten zich tegen plannen om terugkeercentra voor uitgeprocedeerde asielzoekers buiten Europa op te zetten. Dat gebeurt kort nadat het Europees Parlement akkoord ging met stre

De Vos
Onderzoek

Onderzoek Maurice de Hond: Nederland schuift steeds verder naar rechts

Nederland is de afgelopen zestien jaar duidelijk naar rechts opgeschoven. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Maurice de Hond. Waar in 2010 nog 39 procent van de Nederlanders zichzelf links plaatste, is dat aandeel inmiddels gedaald naar 26 procent. A

wolf
Nieuws

'Zeker 41 wolven gestroopt sinds terugkeer in Nederland'

Sinds de terugkeer van de wolf in Nederland zijn zeker 41 wolven door stropers omgebracht. Dat stelt het onafhankelijke bureau EcoJust in een uitgebreid onderzoek naar wolvenstroperij. Volgens de onderzoekers is stroperij geen klein randverschijnsel,

Illy
Nieuws

Voormalig OMT-lid tijdens coronaverhoor: kinderen van hoogopgeleide ouders gingen tijdens schoolsluitingen vooruit

De gevolgen van de schoolsluitingen tijdens de coronacrisis staan opnieuw ter discussie. Oud-OMT-lid Károly Illy verklaarde tegenover de parlementaire enquêtecommissie dat de impact van de sluitingen sterk verschilde per groep leerlingen. Illy was ti

COA
Nieuws

COA bereikt maximale dwangsom na niet sluiten azc Hardenberg

De dwangsom die de gemeente Hardenberg heeft opgelegd aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft het maximale bedrag bereikt. Het gaat om 4,95 miljoen euro. De maatregel werd genomen nadat het COA de gemaakte afspraak om het azc aan de J

Discriminatie
Nieuws

College voor de Rechten van de Mens geeft TU Delft groen licht voor discriminatie jegens mannen

De Technische Universiteit Delft mag bij de bacheloropleiding Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek 30 procent van de studieplekken reserveren voor vrouwelijke studenten. Daarmee wil de universiteit zorgen voor meer vrouwen in de opleiding. Het College

Boeren
Nieuws

Flevolandse bioboeren keren terug naar gangbare landbouw: ‘Het werd te moeilijk’

Flevoland stond jarenlang bekend als hét centrum van de biologische landbouw in Nederland. De provincie had het hoogste aandeel biologische landbouwgrond en liep voorop met duurzame teelt. Maar die positie staat onder druk. Terwijl biologische landbo