Spanje maakt ruk naar rechts bij verkiezingen

Nieuws 24 juli 2023 3 minuten Serre Verweij
Verkiezingen Spanje
ANP

Rechts wint de parlementsverkiezingen in Spanje. Het is echter geen eenduidige overwinning. De centrumrechtse partij Partido Popular (PP) wordt de grootste partij met 136 zetels, terwijl de socialistische partij (SPOE), die de afgelopen jaren de Spaanse regering leidde, tweede wordt met 122 zetels. Op de derde plaats volgt de ultrarechtse partij Vox, met een daling van 52 naar 33 zetels, terwijl de ultralinkse partij Sumar vierde is geworden met een daling van 36 naar 31 zetels. 

De Tweede Kamer in Spanje heeft 350 leden, dus 176 zetels zijn nodig voor het vormen van een meerderheidsregering. Noch de twee linkse, noch de twee rechtse partijen winnen een absolute meerderheid. Een mogelijkheid is dat PP en Vox samen een minderheidsregering gaan vormen. Dit zou dan de meest rechtse regering in Spanje worden sinds 1978. Ook wordt er gesproken over mogelijke nieuwe verkiezingen in het najaar. 

Tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen zijn ook de Eerste Kamerverkiezingen gehouden in Spanje. Hierbij wint PP ook aanzienlijk. De verkiezingen zijn vervroegd gehouden nadat de regeringspartijen grote verliezen leden tijdens de regionale verkiezingen.

De huidige linkse minderheidsregering bestaat uit de socialistische partij en een groep kleinere radicaal-linkse partijen, waaronder de communisten. De ultralinkse partijen hadden zich eerst verenigd onder de naam Podemos. Eerder dit jaar werd Podemos omgedoopt tot Sumar.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo heeft veel winst geboekt tijdens de lokale verkiezingen in Spanje met kritiek op de socialistische premier Pedro Sánchez, vanwege de steun die Sánchez zocht bij separatistische partijen. Feijóo bekritiseerde Sánchez opnieuw tijdens het verkiezingsdebat en verwees ook naar de radicale coalitiepartners van de socialisten. 

Alhoewel PP niet officieel heeft gezegd met Vox te zullen regeren, wordt dit door de meeste analisten wel verwacht. PP en Vox hebben in meerdere provincies al coalities gevormd. Vox staat bekend als nationaal-conservatief, ultranationalistisch, rechts-populistisch, anti-islam en EU-sceptisch. 

Het vormen van een minderheidsregering kan problematisch blijken. Kleine splinterpartijen als Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) en Junts krijgen een belangrijke rol. De linkse partij ECR, die strijdt voor Catalaanse onafhankelijkheid en steun geeft aan de regering van Sánchez, is gezakt van 13 naar 7 zetels. Nieuwe verkiezingen in zo'n situatie zijn niet ongewoon in Spanje. Toen de parlementsverkiezingen in april 2019 geen meerderheidsregering opleverde voor Spanje werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Een mogelijke nieuwe regering zal waarschijnlijk te maken krijgen met conflicten over Catalaans separatisme, een langzaam herstellende economie en een verlamd rechtssysteem. De Raad voor de Rechtspraak had in 2018 vernieuwd moet worden, maar dit is nog steeds niet gebeurd. De rechtse oppositiepartijen weigerden namelijk de regering te steunen bij de benoeming van een meer linkse raad, terwijl voorstellen van hun kant om de Raad voor de Rechtspraak onafhankelijk te maken van de politiek door de regering werden afgewezen. In 2021 verbood de regering, middels een nieuwe wet, aan de oude raad om nog rechters te benoemen bij het hooggerechtshof. Hierdoor zijn inmiddels bijna 30 procent van de posities bij het hooggerechtshof niet bezet en is het rechtssysteem lamgelegd. De EU heeft meermaals kritiek geuit op Spanje vanwege de problemen met de rechtsstaat. Vertrouwen in de onafhankelijkheid van het rechtssysteem is laag onder de bevolking.

De socialistische regering is ook hevig bekritiseerd voor het invoeren van de 'democratische herinneringswet'. De wet is pas na meerdere jaren in afgezwakte vorm doorgevoerd. Met deze wet wordt het regime van Francisco Franco officieel veroordeeld, terwijl de linkse republikeinse regering, geleid door socialisten en communisten, juist wordt verheerlijkt. De regering wil ook de wet gebruiken om organisaties die positief zijn over het regime van Franco verbieden. Dit zorgt voor de beschuldiging dat de regering de vrijheid van meningsuiting aantast. PP en Vox verwijten de socialisten het openrijten van oude wonden en hebben beloofd de wet in te trekken wanneer ze aan de macht komen. 

Ultrarechtse partijen groeien sinds 2022 in rap tempo in meerdere Europese landen. In Italië is een ultrarechtse meerderheidsregering aan de macht gekomen onder premier Georgia Meloni, in Zweden werd vorig jaar een rechtse coalitie gevormd met steun van de uiterst-rechtse Zweedse Democraten en in Finland is begin dit jaar een regering gevormd met deelname van de uiterst-rechtse partij De Finnen (verwant aan de PVV). Daarnaast zijn in Duitsland en Oostenrijk de ultrarechtse partijen Alternative für Deutschland (AfD) en Freiheitliche Partei Österreich (FPÖ) afgelopen maanden enorm gestegen in de peilingen. 

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economie

Beluister onze podcast

Dreigt Nederland zijn belangrijkste fundament te verliezen?
Of beluister op:

Meerartikelen

benzinestation Polen
Nieuws

Polen verlaagt btw op benzine en diesel van 23 naar 8 procent: Brussel dreigt met ingrijpen

Polen heeft de btw op benzine en diesel fors verlaagd om automobilisten tegemoet te komen. Sinds 3 oktober betalen Poolse automobilisten nog maar 8 procent btw op brandstof, tegenover 23 procent daarvoor. De regering van premier Donald Tusk wil...

Verkrachting
Nieuws

Duitse politie adviseert vrouwen om te braken bij verkrachtingspoging

De politie in de Duitse stad Bremen geeft vrouwen een opvallend advies om een mogelijke verkrachting te voorkomen: probeer over te geven. Volgens de politie kan de afkeer die daardoor bij een aanvaller ontstaat, helpen om seksueel geweld te...

Sanae Takaichi
Nieuws

Japan scherpt immigratieregels fors aan: permanent verblijf twintig keer duurder

Japan heeft de voorwaarden voor buitenlanders die permanent in het land willen blijven flink aangescherpt. De kosten voor een permanente verblijfsvergunning zijn sinds 1 oktober twintig keer zo hoog en ook aan inkomen, pensioen en integratie worden...

Hezbollah
Nieuws

Zwitserland wil verbod op Hezbollah, linkse partijen liggen dwars

In Zwitserland is brede politieke steun voor een verbod op de terroristische organisatie Hezbollah. Hamas is in het land al verboden en de regering wil nu ook Hezbollah onder die wet brengen. De centrum- en rechtse partijen Die Mitte, FDP en SVP...

sociale media
Nieuws

Britse overheid wil ID-check voor social media: 'Autoritair beleid'

De Britse overheid wil strengere identiteitscontroles invoeren voor mensen die een nieuw account op sociale media openen. Daarbij zouden gebruikers mogelijk een identiteitsbewijs moeten uploaden. Ook kredietcontroles en gezichtsscans worden genoemd...

Heinen
Nieuws

Nederland wil verder gaan met EU-toezicht dan veel andere lidstaten

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) wil dat meer toezicht op grote financiële marktpartijen rechtstreeks bij de Europese toezichthouder ESMA komt te liggen. Nederland behoort daarbij tot de meest ambitieuze landen binnen de EU. Vrijdag...

Tanken
Nieuws

Turkse asielzoeker verdacht van diefstal 30.000 liter diesel in Zwolle

Een 43-jarige Turkse man die wordt verdacht van de diefstal van 30.000 liter diesel bij een tankstation in Zwolle, heeft in Nederland asiel aangevraagd. De verdachte zou bij zijn verblijf en tijdens de diefstal gebruik hebben gemaakt van valse...

AfD
Nieuws

AfD wijzigt koers: partij wil euro en EU niet langer direct verlaten

De Duitse AfD verandert haar koers tegenover de euro en de Europese Unie. De partij wil Duitsland niet langer direct uit het eurosysteem halen en kiest eerst voor een hervorming van de muntunie. Ook een vertrek uit de EU is niet langer het eerste...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Dijksma
Nieuws

Utrecht geeft bij 'gelijke geschiktheid' voorrang aan topambtenaar met niet-Nederlandse achtergrond

De gemeente Utrecht is tevreden over de eerste resultaten van een omstreden voorkeursbeleid bij de werving van hogere ambtenaren. Wanneer twee kandidaten even geschikt zijn, krijgt een sollicitant met een cultureel diverse achtergrond de voorkeur,...

Syrië
Nieuws

Gemeenten worstelen met gewelddadige Syriërs: 'Zet ze allemaal het land uit'

Meerdere Nederlandse gemeenten kampen met een relatief kleine maar hardnekkige groep jonge Syriërs die betrokken raakt bij geweld, diefstal en andere overlast. Een deel zit nog in de asielprocedure, anderen zijn uitgeprocedeerd. Gemeenten zoeken naar...

VVD
Nieuws

Onrust binnen VVD groeit: prominenten hekelen koers, leiderschap en gebrek aan tegenmacht

De onrust binnen de VVD neemt toe. Voormalige Kamerleden, bestuurders en andere partijprominenten uiten stevige kritiek op de koers van de partij. Zij wijzen op haastige besluitvorming, het minderheidskabinet, belastingplannen en een gebrek aan...

Paarse Vrijdag
Nieuws

Meerderheid Nederlanders wil geen Paarse Vrijdag op school: ouders vrezen averechts effect van regenboogacties

Een meerderheid van de Nederlanders vindt dat scholen geen aandacht moeten besteden aan Paarse Vrijdag. Vooral onder ouders met minderjarige kinderen is de weerstand groot. Tegelijkertijd denkt bijna de helft van de ondervraagden dat...

Demonstratie Gosport
Nieuws

Britse politie beperkt vrijheid inwoners bij aankomst illegale migranten: 'Stuur ze terug'

Terwijl ongeveer 120 illegale migranten zondagavond in Gosport aan land werden gebracht, zette de politie vrijwel de hele Britse kustplaats onder strenge beperkingen. Bewoners en demonstranten die tegen de komst van de groep protesteerden, moesten...

BBC
Nieuws

Ophef over BBC-salarissen: blanke werknemers verdienen tot 13,2 procent minder

De Britse publieke omroep BBC betaalt blanke medewerkers in zes van de zeven salarisschalen gemiddeld minder dan collega's met een andere etnische achtergrond. Dat blijkt uit nieuwe salariscijfers van de omroep. In de laagste salarisschaal...

Migrantenboot
Nieuws

Britse minister: 'Bijna iedere vrouw op illegale migratieroute waarschijnlijk verkracht'

De Britse minister van Binnenlandse Zaken Shabana Mahmood zegt dat bijna iedere vrouw die Noord-Frankrijk bereikt om per boot naar Engeland over te steken, onderweg waarschijnlijk is verkracht. Volgens haar hebben criminele mensensmokkelaars grote...

Italiaanse politie
Nieuws

Marokkaan in Italië mishandelt vrouw jarenlang en verbiedt haar Italiaans te leren

Een vrouw van Marokkaanse afkomst zou in het Italiaanse Crespellano jarenlang te maken hebben gehad met intimidatie, geweld en vergaande controle door haar echtgenoot. De man zou haar zelfs hebben verboden om Italiaans te leren, zodat zij...

Boerengrond
Nieuws

Polen en Roemenië kiezen eigen boeren: Oekraïens graan mogelijk via Nederlandse havens

Oekraïne krijgt steeds grotere problemen met de export van miljoenen tonnen graan, maar in Europa botsen de belangen van Kiev steeds vaker met die van eigen boeren. Aanvallen op havens en schepen aan de Zwarte Zee beperken de gebruikelijke...

Tielen
Nieuws

Kabinet voegde extra tekst over minderheden toe aan burgerschapsdoelen

Het ministerie van Onderwijs heeft de nieuwe kerndoelen voor burgerschap eerst langs een onderraad van de ministerraad gestuurd vanwege hun “mogelijk politiek gevoelige karakter”. Na die bespreking werd aan de toelichting een passage toegevoegd...

oude moslima
Nieuws

Steeds meer bejaarde migranten krijgen Duitse bijstand: aantal stijgt met 83 procent

Steeds meer buitenlanders in Duitsland ontvangen een door belastinggeld betaalde basisuitkering voor ouderen. Eind maart 2026 ging het om 279.275 mensen zonder Duits paspoort. Eind 2020 waren dat er nog 152.320. Dat betekent een stijging van 83,3...

Merz en Weidel
Nieuws

AfD stijgt naar historische hoogte terwijl regeringspartijen verder wegzakken

De politieke verhoudingen in Duitsland lopen in een nieuwe INSA-peiling sterk uiteen. De rechtse AfD stijgt naar een historische hoogte van 30,5 procent, het hoogste niveau dat de partij in deze peilingreeks ooit heeft bereikt. Tegelijk zakt de...