Stoffer hekelt 'verstikkende overheidsbemoeienis' en 'goedkope beloftes' van kabinet

Opinie21 september 2023 10 minuten Chris Stoffer
Stoffer
ANP

In zijn toespraak bij de Algemene Beschouwingen geeft de kersverse SGP-leider Chris Stoffer zijn visie op Nederland. Hij constateert dat er "veel wantrouwen" is in de overheid. Dat is volgens hem niet voor niets: boeren worden onvoldoende geholpen, het asielbeleid loopt uit de hand en er is een "verstikkende overheidsbemoeienis". Keer op keer houdt de regering niet zijn woord. "De optelsom van onrealistische verwachtingen en goedkope beloftes is teleurstelling die zich vertaalt in slopend wantrouwen", vertelt Stoffer. Lees hier de volledige ABP-toespraak van Chris Stoffer.

"Mijn bijdrage begint in mijn dorp Elspeet, maar ik denk dat eigenlijk iedereen hier wel zo'n soort verhaal zou kunnen vertellen over hoe het ging en hoe het vroeger was, wat we daarvan hebben geleerd en hoe we die lessen ook in de praktijk brengen. De vragen waar veel mensen van nu mee worstelen, zijn: hoe gaat het en hoe gaat het worden? Ik denk dat dat ook onze vragen moeten zijn bij iedere wet, bij iedere maatregel, bij ieder voorstel en bij ieder plan die hier in deze Kamer langskomen, want wij zijn de vertegenwoordigers van het Nederlandse volk.

Die werkplaats van mijn opa is helaas niet meer in bedrijf, maar een aantal mensen die er kwamen of hun kinderen kom ik nog vrijwel dagelijks tegen in de supermarkt, op de straat of zondags in de kerk. Ik wil een paar van die mensen langslopen. Om te beginnen de schoolmeester van de basisschool in Elspeet. Bijna 40 jaar leert hij zijn leerlingen rekenen en schrijven, vertelt hij het verhaal van onze geschiedenis en ook de wereldgeschiedenis en laat hij zien hoe mooi de planten- en dierenwereld is die God geschapen heeft. Maar hij maakt zich wel zorgen of zijn jongere collega's dat op diezelfde manier kunnen blijven doen, nu christelijke scholen steeds meer in een seculiere mal worden geperst. Die vrijheid staat onder druk.

En dan de eenverdiener. In mijn jeugd hadden we nog kostwinners; nu noemen we ze "eenverdieners". Ze zijn er nog volop, in iedere achterban en in iedere partij. Het blijft voor hen onverteerbaar dat zij zwaarder door de fiscus worden aangeslagen dan tweeverdieners. Uit de begrotingsstukken blijkt dat deze kloof opnieuw groter wordt. Zij ervaren dat als oneerlijk. Dat is het ook gewoon. Sommigen worden onvrijwillig tweeverdieners, maar hun keuzevrijheid staat onder grote druk.

Dan de boer. Veel boeren zijn er niet meer, maar de boeren die er nog zijn, zitten door maatregelen uit Den Haag en Brussel al jaren in grote onzekerheid. De meesten willen echt wel vooruit, maar wat hebben we hun te bieden om te blijven zorgen voor ons dagelijks brood? Datzelfde geldt voor de visserman, al moet ik zeggen dat die op de Veluwe wat minder dik gezaaid zijn. Ik werd onlangs nog gebeld door mevrouw Ria Schouten. Ik noem haar voornaam erbij, anders denkt de minister dat zij het was, maar wij hebben elkaar de laatste weken niet gebeld. Mevrouw Ria Schouten is getrouwd met een kalvermester en schapenboer. Zij vertelde dat ze heel slecht slaapt, want geregeld worden er schapen en pony's doodgebeten door rondstruinende wolven. Dat kan en dat moet gewoon anders.

Dan de jonge stelletjes. Ik had ook heel vaak jonge stelletjes aan de benzinepomp. Nu kom ik ze ook dikwijls tegen, en ze willen gaan trouwen. Een dak boven hun hoofd zit er niet in, want dat is onbetaalbaar. Ondertussen zien ze wel dat statushouders met voorrang in de schaarse huurwoningen trekken. Chris, zeggen ze dan, wij begrijpen best dat er ruimte moet zijn voor vluchtelingen, maar begrijp je dat wij soms het gevoel hebben dat we achtergesteld worden? Nou, ik begrijp dat.

Dan de militair. Van oudsher herbergt de Veluwe militaire oefenterreinen. Door wat er in Oekraïne gebeurt, is er gelukkig weer aandacht voor een adequate Defensie. Een majoor die laatst langskwam, ziet de toekomst iets rooskleuriger in. Hij bedankte mij voor de initiatiefwet die ik samen met CDA, VVD en Volt heb ingediend. Hij zei: denk je dat Timmermans die initiatiefwet ook gaat steunen? Ik heb iets gehoord, maar ik geleid deze vraag graag door aan de heer Klaver en mevrouw Kuiken.

Dan de politieman. Agenten kom ik in Elspeet nog maar zelden tegen. De prioriteit ligt daar niet. Wellicht komt dat door de brave burgers, maar het is niet voor de lol dat een eigen dorpswacht nu de gaten opvult. Dat is op zich natuurlijk een mooi initiatief, maar meer politiemannen en -vrouwen zijn hard nodig en dat is echt niet alleen in mijn dorp Elspeet.

Voorzitter. Dan de ondernemer. Ondernemers zijn mannen en vrouwen die hard werken en hun energie en denkkracht omzetten in werk en inkomen. Ze kunnen maar niet begrijpen dat er nog altijd niets gedaan wordt aan die papierwinkel waar ze hun kostbare tijd in moeten steken en aan de stapels onwerkbare regels en regeltjes. Het wil er bij werknemers ook niet in dat er van je inspanning minder overblijft en meer naar de Staat vloeit als je extra werkt om wat bij te verdienen. Ik zou zo nog een poosje kunnen doorgaan, maar daar heb ik de tijd niet voor. Ik zou daarom de volgende vraag bij de minister-president neer willen leggen: herkent u de zorgen van die leraar, die eenverdiener, die boer, het jonge stelletje, die militair of die agent, die ik zojuist langsliep? Wat wil het kabinet daaraan doen? Ik weet natuurlijk dat u als demissionair premier beperkt bent in wat nog kan. Maar het kan zomaar zijn dat u nog maanden, misschien wel een jaar aan de knoppen kunt draaien. Wat zou u, voor u de politieke arena verlaat, nog willen realiseren?

Over de kabinetsformatie gesproken: de vorige was een dieptepunt. Dat kunnen we wel stellen. Een van de hoofdconclusies in het evaluatierapport is dat de verkenner die de aftrap van de formatie verricht iemand moet zijn op afstand van het politieke slagveld naar de verkiezingen. Mijn voorstel is daarom om de formatie weer te starten met diegene die al van kind af aan geleerd heeft boven de partijen te staan: ons staatshoofd, de koning. Als hij, net zoals zijn moeder deed, eerst de adviezen inwint van de fractievoorzitters en op basis daarvan een verkenner aanwijst, dan winnen we tijd en voorkomen we afspraken tussen partijen in achterkamertjes. Ik overweeg daarover in tweede termijn een motie in te dienen.

Voorzitter. Er is veel wantrouwen in dit land. Ik denk dan aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire, aan de inwoners van Groningen en aan de boeren en de vissers wier bestaan bedreigd wordt. Maar ik denk ook aan de ouderen, zieken en gezinnen waar stille armoede geleden wordt, omdat ze iedere maand geld tekortkomen voor de meest basale dingen als wonen, eten, energie en kleding.

Voorzitter. Ik noem ook migratie. Laten we eerlijk zijn: dat gaat gewoon niet goed. Het kabinet is er zelfs over gestruikeld. Het staat voor de SGP buiten kijf dat we barmhartig dienen te zijn voor mensen die vervolgd worden vanwege hun levensovertuiging of geloof, maar er zijn wel grenzen. Ik ken mensen die asielzoekers in hun huis opvangen, maar als dat huis vol is dan houdt het gewoon op. Dat is wat er nu speelt. Er is te weinig capaciteit bij de IND, te weinig opvang en er zijn te weinig woningen. Door het ontbreken van de moed om de toestroom echt in te dammen en betere opvang voor vluchtelingen dichtbij hun oorspronkelijke huis te realiseren, moeten we constateren dat het steeds erger wordt.

Voorzitter. Ik wil nog even terug naar de werkplaats van mijn opa. Ik heb nog twee onderdelen. Die werkplaats van mijn opa was zes dagen per week open, van maandagochtend vroeg tot zaterdagavond laat. Maar op zondag heerste er rust. Dan waren wij, zogezegd, in de werkplaats van een Ander, met een hoofdletter. Dan stroomde de oude, grote, hervormde dorpskerk iedere zondag twee keer vol. Ook in die kerk werd iets aangeboden. Daar werd genodigd tot het heil, zoals wij dat zeggen in Elspeet. Ik wil de tekst die mij vaak getroffen heeft, maar even voorlezen. Die komt uit Jesaja 55: "O alle gij dorstigen komt tot de wateren, en gij, die geen geld hebt, komt, koopt en eet, ja komt, koopt zonder geld, en zonder prijs, wijn en melk!".

En als mensen dan dachten "hoe moet dat toch, en hoe kan dat dan toch?", dan kregen zij ook een hart onder de riem gestoken, uit Lucas 4, want daarin zegt Jezus zelf over God de Vader: "Hij heeft Mij, zijn zoon, gezonden, om den armen het Evangelie te verkondigen, om te genezen, die gebroken zijn van hart." Dat heeft mij altijd veel troost gegeven, en dat doet het nog steeds.

Voorzitter. In die kerk werd ook gezongen, bijvoorbeeld uit psalm 139, waarin het gaat over het leven van mensen, dat al begint in de moederschoot. Dat is wonderbaarlijk gemaakt, zoals dat in die psalm staat, als een borduursel. Het raakt mij dat het ongeboren leven nog nooit zo weinig bescherming genoot als nu. En ik hoop vurig dat er een eind komt aan de abortuspraktijk in Nederland. Wie abortus zelfs tot een mensenrecht wil verheffen, miskent het niet te loochenen feit dat ook een ongeboren kind een levend mensenkind is.

Voorzitter. Nog een laatste ding over die werkplaats van mijn opa. Dat was eigenlijk ook al een kringloopwinkel voordat die bestonden. Er stond een oude werkbank van hout — u kunt dat zien op die foto op mijn socials — en daarnaast hingen weet-ik-hoeveel oude koplampen en fietsbellen. Op de bank stonden dozen vol oude schroefjes, moertjes en ventielen. Ik had af en toe gewoon bijna geen ruimte om daar nog op te werken. Maar mijn opa recyclede al voordat dat zo genoemd werd. Dat deed hij niet omdat de overheid hem daartoe dwong, maar vanuit zichzelf. Materiaal had gewoon waarde. En alleen zo kon hij, de vakman, samen met mijn oma, de zakenvrouw, een zaak overdragen aan twee van zijn kinderen, die ook weer nieuwe dingen konden oppakken. Van die mentaliteit moeten wij het hebben in ons land, ook en juist nu.

Ik weet zeker dat wij, kabinet en Kamer samen, in de voorbije jaren hebben geprobeerd om die problemen op te lossen. Aan goede wil ontbrak het niet, maar het feit is dat onze wil stukliep op de weerbarstige werkelijkheid. De realiteit is niet, of maar in zeer beperkte mate, maakbaar. Ik denk dat de vertrouwenscrisis van nu daar alles mee te maken heeft. Het ligt in onze menselijke aard om ons leven naar onze hand te zetten. Ook de overheid wil dat. Gevolg was en is een steeds meer verstikkende overheidsbemoeienis en steeds meer knellende regels. Zo moest de Staat zich wel vertillen en ontstond er ook kortsluiting tussen kiezers en gekozenen. De optelsom van onrealistische verwachtingen en goedkope beloftes is teleurstelling die zich vertaalt in slopend wantrouwen.

Tegen de tijdsgeest in gaat de SGP de verkiezingen in met het motto: woord houden. Dat motto zegt iets over de omgang van mensen met elkaar. Woord houden als man en vrouw, in het gezin, op straat, in het verkeer en in de samenleving. En ja, dat geldt ook voor de politieke omgangsvormen, want het maakt een groot verschil of je de ander benadert vanuit wantrouwen of vanuit welwillendheid. Wees eerlijk, dus doe geen onmogelijke beloftes, want anders wordt het woordbreuk.

Voorzitter. Afgelopen zomer waren wij als gezin in Israël. Dat was een lang gekoesterde wens. We hebben daar drie heerlijke weken gehad. Wij bezochten daar heel veel Bijbelse plaatsen. Telkens na die bezoeken las ik daar iets over in de Bijbel. Zo las ik na een bezoek aan de Hizkiatunnel bij Jeruzalem over de geschiedenis van Hizkia en andere koningen van Israël, en ook over koningen van Juda. Het viel me op dat wanneer de koning God diende, het met het Joodse volk goed ging en ook andersom. Het is mijn vaste overtuiging dat datzelfde ook geldt voor Nederland. Alleen een terugkeer naar God en Zijn woord, kan ons vooruithelpen. Natuurlijk zijn dan niet alle praktische en politieke problemen direct opgelost, maar in de Bijbel lees ik dat als een volk zich wendt naar God en in Zijn wegen wandelt, er hoop gloort.

Tot slot, voorzitter. Weet u wie er ook geregeld in die werkplaats van mijn opa kwam? Dat was Bas van der Vlies, de voorganger van mijn voorganger. Voor enkele jaren was hij iedere zomer vaste klant in Elspeet, waar hij logeerde bij zijn moeder en familie. Hij is nu op een plaats waar hij het veel beter heeft. Twee weken geleden werd ik de opvolger van zijn opvolger, Kees van der Staaij. Ik hoop de kracht en de tijd te krijgen om mijn ambt in te vullen in lijn met hun tomeloze inzet en weldadige wijsheid."

Meerartikelen

Amsterdam
Video

Amsterdam: klein meisje vertrapt Israëlische vlag

Bij de Stopera in Amsterdam was het woensdag weer een drukke bedoening. Er vond een klein pro-Palestijnse protest plaats. De demonstranten vonden het nodig om een Israëlische vlag op de grond te gooien en het te vertrappen, een klein meisje met een P

FVD
Nieuws

FVD slaat alarm over democratische betrokkenheid bij publieke voorzieningen: 'Bemoeizuchtige Staat moet zich terugtrekken'

Forum voor Democratie maakt zich grote zorgen om het gebrek aan democratische betrokkenheid bij de publieke voorzieningen in het land. Volgens FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen is het zaak dat de 'bemoeizuchtige Staat' zich steeds meer gaat terugtr

Lubach
Video

Arjen Lubach framet demonstrerende boeren als "extreem-rechts"

Er is de nodige consternatie ontstaan naar aanleiding van de laatste uitzending van de Avondshow van Arjen Lubach. Hier stelt Lubach onomwonden dat demonstrerende en protesterende boeren in Europa "extreem-rechts" zijn. Klik op deze link om de desbet

Wilders
Nieuws

Wilders maakte draai over Oekraïnesteun, maar Eerste Kamerfractie stemt tegen voorstel

De PVV-fractie in de Eerste Kamer heeft dinsdag haar stem uitgebracht tegen extra Europese steun aan Oekraïne, een beslissing die direct volgt op een onverwachte wending in de opstelling van partijleider Wilders afgelopen weekend. PVV-leider Geert Wi

Eerdmans
Nieuws

JA21-motie die oproept tot komst rechts kabinet aangenomen door Kamermeerderheid

Op 22 november 2023 stemde Nederland overduidelijk rechts en dus zou een rechts kabinet wel zo fair zijn, aldus JA21. JA21-Tweede Kamerfractievoorzitter Joost Eerdmans diende daarom een motie in die oproept om werk te maken van de komst van een recht

Orban
Nieuws

Orbán wil betalen met contant geld verankeren in grondwet: 'Banken pushen gebruik digitaal geld'

De Hongaarse premier Viktor Orbán vertelde tijdens een politiek debat in het Hongaarse parlement dat als de druk tegen het gebruik van contant geld verder toeneemt, Hongarije bereid is om het recht om het te gebruiken in zijn grondwet op te nemen. In

COA
Nieuws

Uitgeprocedeerde asielzoeker steekt 70-jarige vrouw neer tijdens geplande rooftocht

De 31-jarige Palestijn Radwan M. heeft op klaarlichte dag geprobeerd geld te stelen uit het huis van een 70-jarige dame in Groningen en heeft haar zonder aarzeling neergestoken. "Het is de schuld van de staat. Hoe moet een asielzoeker aan geld komen?

X
Fun

Dit is waar BNNVARA uw belastinggeld aan uitgeeft

De NPO ontvangt jaarlijks een flinke zak met subsidiegeld. De publieke omroep is ooit in het leven geroepen om Nederlanders te informeren en de Nederlandse cultuur te cultiveren, maar waar geven omroepen zoal hun geld aan uit? Bij BNNVARA lijkt men v

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Trump
Nieuws

Trump wint opnieuw voorverkiezing; Haley heeft het nakijken in Michigan

Voormalig president Donald Trump heeft dinsdagavond de Republikeinse presidentsvoorverkiezing in Michigan gewonnen, waarbij hij voormalig ambassadeur van de Verenigde Naties Nikki Haley versloeg met meer dan 30 procentpunten. "We hebben een heel eenv

Politie
Nieuws

Politie op zoek naar messentrekkende supermarkt-overvaller

De politie is naarstig op zoek naar een donkere man van ongeveer 20 à 25 jaar in de regio Zwolle. De verdachte in kwestie heeft namelijk een supermarkt overvallen met een mes. Tips voor de politie kunt u hier doorgeven! 'Kort voor 20.00 uur stond de

Sigaretten
Nieuws

Sigaretten flink duurder door hogere tabaksaccijns: 'Dit is niet te bevatten'

Per 1 april gaat de tabaksaccijns op sigaretten, rooktabak en sigaren en cigarillo's flink omhoog. In een enkel geval stijgt de accijns zelfs met 70 procent. Dit leidt tot gemengde reacties op sociale media. 'Ik ben geen roker maar dit is toch niet t

Jetten
Nieuws

Kritiek op Jetten om megasubsidie Vattenfall: 'Zo corrupt als de neten'

Ambtenaren van Rob Jetten hebben Vattenfall geholpen aan een subsidie van 395 miljoen euro voor de biomassacentrale in Diemen, terwijl het kabinet eigenlijk al biomassa had afgezworen. Dit blijkt uit onthulde documenten, ingezien door De Telegraaf. D

Tweede Kamer
Video

Palestina-demonstranten bezetten tribune Tweede Kamer voor aanvang herdenking Dries van Agt

Pro-Palestijnse demonstranten hebben dinsdag een statement gemaakt voor aanvang van de herdenking van de recent overleden oud-premier Dries van Agt. De demonstranten kwamen met veel bombarie aan op de perstribune om boze leuzen richting Kamerleden te

Keijzer
Nieuws

BBB-voorstel om financiële steun Oekraïense vluchtelingen te versoberen kan op steun Kamer rekenen

Een meerderheid in de Tweede Kamer pleit voor het beperken van financiële vergoedingen voor werkende Oekraïense vluchtelingen. Ruim de helft van de vluchtelingen uit Oekraïne heeft inmiddels werk gevonden, wat heeft geleid tot discussie over de huidi

Scruton
Achtergronden

Hoe het werk van Roger Scruton ons kan inspireren en uitdagen in onze moderne samenleving

Roger Scruton, geboren op 27 februari 1944 in Engeland, was een vooraanstaande conservatieve filosoof, schrijver en publieke intellectueel. Zijn werk omvat een breed scala aan onderwerpen, maar zijn diepgaande reflecties over schoonheid, cultuur en d

Zelensky Stoltenberg
Nieuws

Oekraïne gaat toetreden tot NAVO: 'Dit is een oorlogsverklaring'

Oekraïne zal toetreden tot de NAVO, kondigt secretaris-generaal Jens Stoltenberg aan. Zijn uitspraak leidt tot grote zorgen onder burgers, die vrezen voor de komst van een Derde Wereldoorlog. Dit weekend maakte Stoltenberg bekend dat Oekraïne zal toe

Omtzigt
Peiling

Peiling: PVV en BBB stijgen meerdere zetels, Omtzigt levert 9 zetels in

Uit onderzoek van Ipsos I&O, aangevuld met onderzoek van EenVandaag onder het Opiniepanel, blijkt dat bij de oprichting van NSC in september vorig jaar de partij nog kon rekenen op 27 zetels in de peilingen. In de week waarin de formatiegesprekken we

Van der Plas
Nieuws

BBB wil 'vaart maken' met nieuw kabinet: "Dit kun je niet verantwoorden"

Als het aan BBB ligt, komt er zo snel mogelijk een meerderheidskabinet. Dit laat partijleider Caroline van der Plas weten met de start van de tweede tweede formatieronde. Ze hoopt dat er eindelijk recht wordt gedaan aan de verkiezingsuitslag. "Dit ku

Elektrische auto
Nieuws

Netbeheerder slaat alarm: elektrische auto's niet meer tussen 16:00 en 21:00 uur opladen

Regionaal netbeheerder Stedin heeft aangekondigd dat openbare laadpalen voor elektrische auto's tussen vier uur 's middags en negen uur 's avonds moeten worden uitgeschakeld. Volgens Stedin is dit noodzakelijk omdat het elektriciteitsnetwerk op deze

Buitenhof
Achtergronden

Boycot Buitenhof rechtse politici? Dit zeggen de cijfers

De bekende NPO-talkshow Buitenhof blijkt lang geen podium te bieden aan alle politieke geluiden. Alleen al dit seizoen blijken vooral GL-PvdA en demissionaire regeringspartijen te mogen aanschuiven. Bij PVV en Forum staat de teller vooralsnog op nul.