De wet heeft onmiddellijk kritiek gekregen van bekende namen als JK Rowling en Elon Musk. Zij vrezen dat de wet de vrijheid van meningsuiting kan ondermijnen, meldt BBC. Ondanks deze bezorgdheid stelt de Schotse regering dat de wet bescherming biedt tegen haat en vooroordelen zonder individuele uitingen te belemmeren.

De wet, officieel de Hate Crime and Public Order (Scotland) Act 2021 genoemd, introduceert het nieuwe misdrijf van het "aanzetten tot haat", dat gericht kan zijn op leeftijd, handicap, religie, seksuele oriëntatie, transgenderidentiteit of interseksestatus. Overtreders kunnen een gevangenisstraf van maximaal zeven jaar krijgen.

Een persoon maakt zich schuldig aan een misdrijf als zij uitingen doen, of zich op een manier gedragen, "die een redelijk persoon als bedreigend of beledigend zou beschouwen", met de intentie om haat op te wekken op basis van de beschermde kenmerken.

De wet bevat specifieke beschermingsmaatregelen om de vrijheid van meningsuiting te waarborgen. Zo is het een verdediging als iemand kan aantonen dat zijn acties "redelijk" waren en wordt er verwezen naar het recht op vrijheid van meningsuiting volgens Artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Zorgen om de censuurwet
De wet heeft geleid tot een debat over de potentiële impact op de vrijheid van meningsuiting. Susan Smith van For Women Scotland uitte haar zorgen over de vaagheid van de wet en de mogelijkheid van kwaadaardige of triviale klachten.

De Schotse Harry Potter-auteur J.K. Rowling noemt de wet "belachelijk" in een bericht op X (voorheen Twitter). Zij is bereid om zich te laten arresteren als ze weer een kritische uitspraak doet over transgenders. En techondernemer Elon Musk benadrukt het belang van het behoud van de vrijheid van meningsuiting. Ondertussen stelt transactivist Vic Valentine bij BBC dat de wet ondersteunend kan werken vanwege de ernstige impact die haatmisdrijven kunnen hebben op LGBTI-personen.

Hoofdcommissaris Jo Farrell gaf aan dat Police Scotland de wet "op een gemeten manier" zal toepassen. Wel heft hij grote zorgen of de politie genoeg mankracht heeft om op te treden bij de schending van deze wetgeving.

Sinds vorig jaar is Humza Yousaf de nieuwe premier van Schotland. Maar hij heeft in het recente verleden erg opvallend uitgelaten over blanke ambtenaren. Volgens hem worden vrijwel alle topfuncties in Schotland bekleed door blanken, en dat zit hem dwars. Daarom hield hij een aantal jaar geleden een uitgebreide toespraak hierover in het Schotse parlement.

Steeds meer censuurwetten
Nieuwe censuurwetten worden steeds populairder. Zo nam de EU vorig jaar de Digital ServicesAct aan, die makkelijker internetcensuur zal toestaan. Ook in Duitsland zal een nieuwe coördinatieafdeling van de BKA strenge richtlijnen gaan hanteren. Deze online handhavers mogen niet alleen berichten verwijderen, maar ook kantoorpanden doorzoeken, getuigen verhoren en eigendom in beslag nemen.

In Ierland ging er begin dit jaar een petitie rond tegen een wetsvoorstel voor strenge censuurmaatregelen. Alleen al het bezitten van 'haatzaaiende' materiaal kan hiermee leiden tot gevangenisstraf. Burgers maakten zich grote zorgen om deze vrijheidsinperking, en lieten daarom een tegengeluid horen.