Gaat het Nederlandse raffinaderijen lukken om te overleven?
De raffinaderij Gunvor is stilgelegd omdat het, volgens het bedrijf, momenteel niet rendabel is om te opereren. Het is onduidelijk of en wanneer Gunvor weer zal openen. Tegenover het Financieel Dagblad laat Gunvor weten: ‘Toekomstige herbevoorrading van de raffinaderij zal te zijner tijd worden beoordeeld.’ Raffinaderijen zoals Gunvor bewerken ruwe aardolie tot brandstof, zoals benzine of kerosine. Ook wordt de ruwe aardolie verwerkt tot grondstoffen die gebruikt worden in de chemische industrie. Deze brandstoffen en grondstoffen zijn cruciaal voor verschillende industrieën. 

Hoewel Gunvor een relatief kleine raffinaderij is, ziet de toekomst er voor de gehele raffinagesector in Nederland, en Europa in het algemeen, somber uit. Kredietbeoordelaar S&P voorspelt een verdere krimp van de sector: ‘De Europese raffinagesector bereidt zich voor op een forse inkrimping nu de marges stagneren. Gezien de vooruitzichten van slinkende marges hebben veel bedrijven ervoor gekozen hun Europese raffinaderijen te sluiten en zich te richten op andere regio’s.’

De kosten om raffinaderijen in Europa te bouwen zijn een belangrijke reden waarom investeringen uitblijven. Volgens het Palgrave Handbook of International Energy Economics kostte het twee jaar geleden meer dan zes miljard dollar om een raffinaderij te bouwen. Kleinere raffinaderijen kosten ongeveer drie miljard dollar, maar die investeringen worden nauwelijks nog gedaan. ‘De bouw van zulke kleine raffinaderijen, die niet meer rendabel zijn omdat ze te veel zware stookolie produceren, staat niet meer op de agenda. Daarentegen zou de investering voor een zeer grote raffinaderij, uitgerust om de productie van zware stookolie tot een minimum te beperken, meer dan tien miljard dollar kosten,’ aldus het Palgrave Handbook.

Gaat de Nederlandse industrie ten onder door het klimaatbeleid?
Naast de algemene trends in Europa hebben Nederlandse raffinaderijen extra te lijden onder de CO₂-heffingen. Vanwege de hoge CO₂-uitstoot moeten raffinaderijen in Nederland aanzienlijk meer betalen om te produceren dan in andere Europese landen. Hierdoor kunnen zij nauwelijks concurreren. Hans van Cleef, hoofd energieonderzoek en strategie bij het Haagse adviesbureau Publieke Zaken, waarschuwt dat het verdwijnen van Nederlandse raffinaderijen risico’s met zich meebrengt: ‘Dat maakt je kwetsbaar. Het minste wat Nederland kan doen, is niet langer concurreren met de landen direct om ons heen.’

De toekomst van de Nederlandse raffinagesector blijft daarmee onzeker. Of de bedrijven de huidige uitdagingen kunnen overwinnen, hangt af van investeringen, beleid en de economische vooruitzichten.