Nieuwe docu onderzoekt mysterieuze oversterfte: “Er zijn redenen tot zorg”
Vier jaar na het begin van de coronapandemie is er nog steeds sprake van structurele oversterfte. De oorzaak? Die is nog altijd onduidelijk. Documentairemaker Frank de Rooij probeert met zijn nieuwe film Waarom is er oversterfte? te achterhalen wat er werkelijk aan de hand is. “Het is alsof er elke week meerdere Boeings uit de lucht vallen,” zegt hij. Toch lijkt er weinig haast te zijn bij overheden en instituten om dit fenomeen grondig te onderzoeken.
Oversterfte betekent dat er meer mensen overlijden dan je op basis van eerdere trends en bevolkingsgroei zou verwachten. Dit wordt door statistici gecorrigeerd voor vergrijzing en andere demografische verschuivingen. Toch blijft de sterftecijfers hoger dan normaal.
“Normaal zie je na een pandemie een periode van ondersterfte,” legt De Rooij uit in een uitgebreid interview met Blckbx. “De mensen die kwetsbaar waren, zijn immers al overleden. Maar nu zien we juist het tegenovergestelde. In januari 2024 werd de verwachte sterfte zelfs met 13,5 procent opgehoogd. Waarom?”
Volgens data-analisten en onderzoekers zoals Ronald Meester (VU Amsterdam) klopt de officiële uitleg van de overheid niet. Meester en zijn team deden twee jaar lang onderzoek naar oversterfte, zonder financiële steun van de overheid, terwijl er wél een motie was aangenomen om dit onderzoek te laten uitvoeren. De overheid gaf het RIVM en het CBS de opdracht om een analyse te maken, maar veel wetenschappers trekken de conclusies daarvan in twijfel.
Data ontbreekt of wordt aangepast
Een van de grootste problemen volgens de onderzoekers is gebrek aan transparantie. “We krijgen geen volledige toegang tot de dataset,” zegt De Rooij. “Onderzoekers moeten zelfs geld betalen om bepaalde data in te zien.” Daarnaast zijn er signalen dat cruciale gegevens worden aangepast of gefilterd.
Data-analist Wouter Aukema ontdekte bijvoorbeeld dat overleden gevaccineerde personen uit het vaccinatieregister zijn verwijderd. Hierdoor zouden ze in de statistieken onterecht als ongevaccineerden worden geregistreerd. “Waar zijn die mensen gebleven?” vraagt De Rooij zich af. “Het gaat over 1,5 miljoen mensen die nu niet meer correct in de dataset staan.”
Ook de meldingen van bijwerkingen bij Lareb worden niet compleet meegenomen in de officiële analyses. “Ruim 40 procent van de ernstige meldingen is verdwenen,” stelt De Rooij. “Dat baart mij zorgen.”
Ligt het aan de vaccinaties?
Een veelgehoorde suggestie is dat de oversterfte mogelijk verband houdt met de coronavaccins. Maar De Rooij benadrukt dat zijn documentaire geen vooraf bepaalde conclusie trekt. “Je hoort mij niet zeggen dat de oversterfte helemaal op het conto van de vaccinaties geschreven kan worden, maar er zijn wel redenen tot zorg,” zegt hij.
Volgens De Rooij is het vooral belangrijk dat er objectief en volledig onderzoek wordt gedaan. “Als blijkt dat ongevaccineerden opeens vijf keer zo vaak overlijden als normaal, dan weet je al dat de onderzoeksopzet niet klopt.”
De Rooij wijst erop dat er wereldwijd steeds meer kritiek komt op de snelle uitrol van de vaccins. “Zelfs farmaceutische bedrijven geven nu toe dat de vaccins niet zo effectief waren als gehoopt. Waarom wordt dat hier dan nog steeds onder het tapijt geveegd?”
Een politiek gevoelig dossier
Dat oversterfte een gevoelig politiek onderwerp is, merkt De Rooij aan de reacties. “Ik heb een interview aangevraagd bij het CBS en het RIVM, maar krijg nauwelijks antwoord. Waarom is de verwachte sterfte opeens zoveel hoger? Waarom zien we nog steeds oversterfte in plaats van ondersterfte? Dat soort vragen wil ik stellen.”
Hij kreeg wél al steun van diverse organisaties en onderzoekers. Zo zijn er artsen die autopsies uitvoeren en opvallende patronen signaleren. “Maar zonder grondig onderzoek blijven we in het duister tasten.”
Steun en weerstand
De financiering van de documentaire verloopt via crowdfunding, en de respons is enorm. “In twee weken tijd is al meer dan 40.000 euro opgehaald,” zegt De Rooij. “Dat laat zien hoezeer dit onderwerp leeft. Mensen willen weten wat er aan de hand is.”
Tegelijkertijd verwacht hij ook weerstand. “Wanneer je aan dit soort onderwerpen werkt, weet je dat niet iedereen er blij mee zal zijn. Maar dat maakt het juist belangrijk. Waarom zouden overheden informatie achterhouden als er niks aan de hand is?”
De Rooij wil zijn documentaire deze zomer afronden en inzenden voor het IDFA-festival. Tot die tijd blijft hij werken aan het verzamelen van meer gegevens en het voeren van gesprekken met deskundigen. “Het kan nog alle kanten op,” zegt hij. “Maar wat vaststaat, is dat er een probleem is. We moeten weten waarom er zoveel extra sterfgevallen zijn.”
