Onzekerheid over wetenschappelijke basis
Minister Wiersma kondigde in De Telegraaf aan dat ze de 'rekenkundige ondergrens' voor stikstof wil verhogen. Dit zou het makkelijker maken om bedrijven uit te breiden, huizen te bouwen en wegen aan te leggen. Haar plan is om de grens te verhogen met een factor 200, naar 1 mol per hectare per jaar. Dit zou een oplossing moeten bieden voor PAS-melders, boeren en ondernemers die door de stikstofuitspraak van 2019 illegaal zijn geworden.

Wiersma stelt dat ze 'de wetenschap' heeft gevraagd of zo’n verhoging mogelijk is. Ze baseert zich op hoogleraar Arthur Petersen (UCL), die haar voorstel uitwerkte. Volgens de minister bevestigden andere wetenschappers haar plan. 'Het antwoord is: ja' zei ze.

Maar uit gesprekken met wetenschappers blijkt dat daar geen consensus over is. Het RIVM stelt: 'Er is geen sluitende wetenschappelijke onderbouwing voor een rekenkundige ondergrens.' Ook stikstofdeskundige Jan Willem Erisman (Universiteit Leiden) zegt dat de ondergrens geen kwestie van harde wetenschap is: 'Bij zo’n keuze spelen economische en natuurbelangen een rol. Dat is aan beleidsmakers om af te wegen.'

Geheime rapporten en wetenschappelijke kritiek
Opvallend is dat de wetenschappers die meedachten over het rapport van Petersen niet weten wat er met hun bijdragen is gebeurd. De definitieve versie blijft geheim. UvA-onderzoeker Emiel van Loon vindt dat onacceptabel. 'Als je zegt dat iets wetenschappelijk onderbouwd is, moet het onderzoek openbaar zijn.'

In een Kamerbrief schrijft Wiersma dat ze vreest dat ondernemers het rapport zullen gebruiken om vergunningen aan te vragen of rechtszaken tegen de overheid te starten. Zelfs betrokken wetenschappers hebben het definitieve document niet gezien.

Risico’s en juridisch proefproces
Het RIVM benadrukt dat Wiersma haar plan kan doorvoeren zonder wetenschappelijk bewijs. Maar de stikstofuitstoot zal dan wel automatisch stijgen. 'Hierdoor wordt de opgave om stikstofdepositie in kwetsbare natuur te verminderen groter', waarschuwt het instituut.

Wiersma erkent in haar Kamerbrief de juridische risico’s. Als de Raad van State de ondergrens afwijst, kunnen veel bedrijven alsnog in de problemen komen. Daarom wil ze een proefproces starten om de ondergrens juridisch te testen. Kamerleden eisen openbaarmaking van het rapport, iets waar Wiersma alleen mee instemt als de Kamer dit formeel opnieuw vraagt.