Het onderzoek naar X loopt al sinds 2023. Volgens EU-bronnen overtrad het platform de wet onder meer door geen transparantie te bieden over betalende gebruikers, advertenties en de verspreiding van desinformatie. Bovendien zou X weigeren om data te delen met externe onderzoekers. Een voorlopige beoordeling uit 2024 concludeerde dat X de regels van de DSA schendt, meldt The New York Times.

Toch bleef een formele boete uit. Na de verkiezing van Donald Trump als president en de aanzwellende handelsspanningen tussen de VS en de EU, zouden Europese toezichthouders het tempo van het onderzoek bewust hebben verlaagd. Nu lijken ze alsnog door te zetten. De Europese Commissie ontkent wel dat er al een boetebedrag is vastgesteld, maar sluit zware maatregelen niet uit.

X: “Wij verdedigen de vrijheid van meningsuiting”
X ziet de stappen van Brussel als een frontale aanval op fundamentele vrijheden. In een verklaring zegt het bedrijf: “Als de berichten dat de Europese Commissie handhavingsacties overweegt tegen X kloppen, is dit een ongekende daad van politieke censuur en een aanval op de vrijheid van meningsuiting.”

Volgens X is er alles aan gedaan om aan de regels van de DSA te voldoen. Het platform zegt zich met hand en tand te zullen verdedigen. “We zullen elke optie die we tot onze beschikking hebben gebruiken om ons bedrijf te verdedigen, onze gebruikers veilig te houden en de vrijheid van meningsuiting in Europa te beschermen,” aldus het statement.

Elon Musk, die eerder al Europese regelgeving vergeleek met “digitale censuur”, kondigde in 2024 aan eventuele sancties publiekelijk aan te vechten. Hij noemde het vooruitzicht van een juridische strijd toen “een zeer publiek gevecht in de rechtszaal”.

Boete op basis van Musks hele imperium?
Een opmerkelijk punt is dat EU-toezichthouders overwegen om niet alleen X, maar ook andere bedrijven van Musk mee te rekenen bij het bepalen van de hoogte van de boete. Dat zou betekenen dat ook inkomsten uit bedrijven als SpaceX kunnen meetellen. Volgens ingewijden kan de uiteindelijke boete daardoor ruim boven de grens van één miljard dollar uitkomen.

Daarmee zou X het eerste bedrijf zijn dat formeel wordt bestraft onder de Digital Services Act. Ook andere Amerikaanse techreuzen liggen onder vuur in Brussel. Meta en Apple zouden binnenkort sancties krijgen op grond van de Digital Markets Act, een wet die marktwerking moet bevorderen.

Vrijheid of chaos?
Voorstanders van de DSA zien in X juist een voorbeeld van waarom de wet nodig is. Het platform zou onvoldoende doen tegen haatzaaien, nepnieuws en buitenlandse inmenging. Volgens bronnen werkt de Europese Commissie aan een tweede, bredere aanklacht tegen X waarin het bedrijf wordt neergezet als broeinest van digitale ontwrichting.

Tegelijkertijd groeit de politieke spanning. Vicepresident JD Vance noemde de Europese wetten eerder dit jaar “een digitale aanval op het Amerikaanse bedrijfsleven”. In een memo waarschuwde het Witte Huis dat Europa mogelijk Amerikaanse bedrijven discrimineert.

Of X en de EU uiteindelijk tot een akkoord komen, blijft onzeker. Een schikking is formeel nog mogelijk, als X instemt met structurele wijzigingen op het platform. Maar zolang beide kampen zich ingraven, lijkt een juridische botsing onafwendbaar.