WHO waarschuwt voor nieuwe pandemie
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) luidt de noodklok. Volgens directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus is een nieuwe pandemie geen kwestie van speculatie, maar van tijd. "Covid-19 voelt misschien ver weg, maar de volgende pandemie wacht niet op het juiste moment. Het kan morgen gebeuren," sprak hij woensdag tijdens de opening van de dertiende onderhandelingsronde over een wereldwijde pandemieovereenkomst.
De WHO wil dat landen zich wereldwijd beter voorbereiden op uitbraken van ziektes. Sinds het coronavirus in 2020 wereldwijd toesloeg, groeit de druk om betere internationale samenwerking en afspraken. De voorgestelde pandemieovereenkomst moet de paraatheid verbeteren, informatie-uitwisseling versnellen en de coördinatie versterken. Tegelijkertijd blijft de kritiek op het voorstel fors.
Waarschuwingssignalen uit de natuur
Volgens Tedros zijn er duidelijke tekenen dat het risico toeneemt. Hij noemt onder meer Ebola, Marburg en de vogelgriep, die overspringt van dier op mens. Ook zijn er in China nieuwe gevallen van een onbekend coronavirus gemeld. "Gezondheid is ook veiligheid," aldus Tedros. "Een pandemie kan dodelijker zijn dan oorlog. Kijk naar de Spaanse griep in 1918. Die kostte meer levens dan de Eerste Wereldoorlog."
De WHO benadrukt dat de voorgestelde overeenkomst geen inbreuk maakt op de nationale soevereiniteit. Toch stuit deze bewering op scepsis. In sommige landen, waaronder de Verenigde Staten, heerst wantrouwen over de rol van de WHO en de vraag of die te machtig wordt.
Politiek debat laait weer op
Vooral in de VS zorgt de WHO al jaren voor politieke verdeeldheid. Tijdens de eerste presidentstermijn van Donald Trump trok Amerika zich zelfs tijdelijk terug. Hij vond dat de WHO te weinig onafhankelijk opereerde en te veel fouten maakte tijdens de coronapandemie. President Biden herstelde het lidmaatschap, maar begin dit jaar tekende Trump opnieuw voor een Amerikaanse uittreding uit de organisatie. Ook Argentinië, onder leiding van Javier Milei, gaat zich terugtrekken uit de WHO.
Vanuit de politiek zijn er steeds meer zorgen om het WHO-pandemieverdrag. Met dit verdrag zal de WHO wereldwijd het beleid van landen kunnen bepalen bij pandemieën. Maar voormalig Europarlementariër Rob Roos ziet concrete problemen. Volgens hem hevelt het verdrag te veel macht over naar 'China en farma-reuzen'. Ook geven gewone burgers hun democratische rechten weg doordat de WHO-directie niet weggestemd kan worden, stelt Roos. Tot slot voorziet hij problemen wanneer verschillende landen hetzelfde eenvormige beleid krijgen opgelegd.
Donderdag werden de onderhandelingen over het pandemieakkoord afgerond. Verschillende landen willen garanties dat hun nationale bevoegdheden behouden blijven. Anderen pleiten juist voor meer centrale coördinatie.
