“Eigenlijk zegt Wall Street tegen de duurzaamheidsbeweging: Jullie beloofden ons hogere rendementen én positieve effecten. Jullie hebben vijf jaar de tijd gehad, het is niet gelukt, dus nu weer verder,” zegt oud-bankier Karl Pettersen.

Klimaatcoalitie valt uit elkaar
 Een van de eerste signalen kwam kort na Trumps herverkiezing: Goldman Sachs stapte uit de Net-Zero Banking Alliance (NZBA), een mondiale klimaatcoalitie van banken. Binnen weken volgden ook Wells Fargo, Citigroup, Bank of America, Morgan Stanley en JPMorgan. Die coalitie had zich gecommitteerd aan het beperken van de opwarming tot maximaal 1,5 graad. Maar dat doel lijkt nu verlaten. “Moraliteit brengt banken niet in beweging. Alleen geld doet dat,” zegt Pettersen.

Volgens BloombergNEF zou de verhouding tussen investeringen in groene energie en fossiele brandstoffen vier op één moeten zijn om dat klimaatdoel te halen. In werkelijkheid is het nog geen één op één. In 2023 werd 730 miljard dollar geïnvesteerd in CO₂-intensieve projecten en 690 miljard in groene energie. Wells Fargo, een van de uitgestapte banken, scoorde het laagst met een ‘clean-energy ratio’ van slechts 0,52.

Banken heroverwegen oude taboes
Het vertrek uit de NZBA maakt de weg vrij voor nieuwe investeringen in olie, gas en kolen. Interne besprekingen bij banken als Morgan Stanley en JPMorgan gaan over het versoepelen van financieringsregels voor projecten in kwetsbare gebieden, zoals het Arctic National Wildlife Refuge. In 2020 werd financiering daar nog stopgezet.

De Fair Access to Banking Act – eerder gepusht door Trump – krijgt mogelijk nieuw leven. Die wet zou banken kunnen dwingen hun restricties op fossiele financiering op te heffen, zelfs als ze dat risicovol vinden. “Banken die niet inspelen op het politieke momentum, kunnen geconfronteerd worden met een snel krimpende balans,” waarschuwt Larissa de Barros Fritz van ABN Amro.

Europa kijkt bezorgd toe
De Europese banken zijn voorlopig terughoudender. Tijdens een spoedoverleg binnen de NZBA riep een vertegenwoordiger van Deutsche Bank op om de 1,5-graadnorm juist te blijven verdedigen. HSBC wil de coalitie aantrekkelijker maken door minder strenge eisen te stellen. Ondertussen stemmen de resterende leden over een voorstel om de 1,5 graad als norm helemaal los te laten.

Klimaatwetenschappers luiden de noodklok. Tim Lenton van de University of Exeter noemt het “vrijwel onmogelijk” om nog binnen de 1,5 graad te blijven. “Als banken het niet langer hun taak vinden om de wereldeconomie richting netto-nul uitstoot te sturen, wordt die taak nooit volbracht.”

Rendement boven verantwoordelijkheid
De harde realiteit is dat financiële instellingen weer kiezen voor zekerheid en winst. De hoopvolle beloftes van vijf jaar geleden – toen topbankiers op klimaattoppen zeiden ‘mee te willen veranderen’ – zijn vervangen door koude rekensommen. “Je moet het winstgevend maken,” zei hedgefondsmanager Ray Dalio vorig jaar op de klimaattop COP28 in Dubai.

Voorlopig is het oordeel van Wall Street duidelijk. De groene transitie, ooit gepresenteerd als morele én economische noodzaak, wordt nu door veel Amerikaanse bankiers gezien als wensdenken. En waar de politiek fossiele energie weer omarmt, volgen de markten snel.