De overgang naar elektrische schoolbussen kreeg een enorme impuls door het Clean School Bus Program van de Amerikaanse milieudienst EPA. Sinds de lancering in 2022 is al voor 2,7 miljard dollar aan subsidies toegekend, goed voor meer dan 8.800 elektrische bussen in ruim 1.200 schooldistricten.

Maar met het aantreden van Trump kwam er begin dit jaar een plotselinge pauze. Alle toegekende gelden werden bevroren, inclusief subsidies die al in gang waren gezet. De EPA zegt dat het inmiddels “geen blokkades oplegt aan eerder toegekende subsidies”, maar liet maandenlang niets los over de resterende 2 miljard dollar die door het Congres was gereserveerd.

Dat leidde tot grote onrust bij schooldistricten, busfabrikanten en milieuorganisaties. “We zaten middenin de verbouwing van ons busdepot,” zegt Linda Young van het Little Rock School District, dat 9,8 miljoen dollar aan subsidie kreeg, tegenover Bloomberg. “Toen werden ineens de fondsen bevroren. We hadden simpelweg het geld niet om het zelf te betalen.”

Van succesverhaal naar onzekerheid
Elektrische schoolbussen waren tot een paar jaar geleden nauwelijks aanwezig in de VS. De eerste impuls kwam uit onverwachte hoek: het dieselschandaal van Volkswagen. Als onderdeel van een schikking met de Amerikaanse overheid werd miljarden vrijgemaakt voor schonere voertuiginfrastructuur, waar ook scholen gebruik van konden maken.

Dat leidde tot de aanschaf van zo’n 750 elektrische bussen. Maar de echte doorbraak kwam pas met het Clean School Bus Program van de regering-Biden. De eerste subsidieaanvraagronde van 500 miljoen dollar werd zo overtekend — scholen vroegen in totaal 4 miljard dollar aan — dat de EPA besloot het bedrag meteen te verhogen naar 867 miljoen.

In totaal zijn inmiddels drie rondes van het programma afgerond. Hoewel elektrische bussen nog maar 3 procent uitmaken van het totaal aantal schoolbussen in de VS, groeit hun marktaandeel razendsnel: van 2 procent eind 2022 naar bijna 16 procent eind 2024, aldus Atlas Public Policy.

Deelstaten springen bij
Sommige staten vangen de kosten zelf op. Californië heeft inmiddels ruim 1,3 miljard dollar geïnvesteerd in meer dan 1.100 elektrische schoolbussen. Nog eens 1.000 voertuigen worden binnenkort geleverd. In New York moeten vanaf 2027 alle nieuw gekochte schoolbussen uitstootvrij zijn, in Californië geldt dat vanaf 2035.

Ook in het binnenland worden stappen gezet. Michigan reserveerde vorig jaar 125 miljoen dollar voor schone bussen. Minnesota trok 13 miljoen uit. In beide staten worden dit jaar de eerste subsidiewinnaars bekendgemaakt.

Problemen met elektrische bussen
Elektrische vervoersbussen kunnen mankementen hebben, zoals voorvallen in Nederland aantonen. Problemen met laadpalen, netcongestie en ondermaatse accu’s zorgen ervoor dat veel vervoerders eerder dit jaar noodgedwongen teruggrepen op oude dieselbussen. Inmiddels rijden er honderden vervangende dieselbussen rond, terwijl het doel juist was om het OV uitstootvrij te maken.

In Scandinavië speelt dit al langer. In Zweden en Noorwegen, waar het 's winters nog veel kouders is, zijn er grote problemen met elektrische stadsbussen. In Oslo werden vorig jaar wekenlang honderden tot duizenden buslijnen geschrapt, omdat de accu's van de elektrische stadsbussen niet bestand waren tegen de lage temperaturen. Daarom konden de bussen nog amper rijden. Er werden alsnog dieselbussen ingezet om de reizigers naar de gewenste bestemming te brengen.

Tegelijkertijd werd er al een maand lang minstens twintig busritten geschrapt in de Zweedse regio Gävleborg. Dit kwam doordat de onlangs aangekochte elektrische stadsbussen onbruikbaar waren in het koude winterweer.