Oorspronkelijk moest IJmuiden Ver in 2029 volledig draaien: 2 gigawatt aan windmolens, een gigantische elektrolyser voor waterstofproductie op de Maasvlakte en een zonnepark op zee. De exploitanten zouden 40 jaar lang jaarlijks 20 miljoen euro aan het Rijk betalen, in totaal 800 miljoen.

Dat plan is van tafel sinds de aanleg van de Delta Rhine Corridor – de pijpleiding voor waterstoftransport – met minstens vier jaar is vertraagd. Zonder afzetmarkt voor waterstof zegt het consortium de eerste jaren niet rond te komen. De oplossing van het kabinet: het project halveren en vertragen. In 2029 komt slechts 1 gigawatt online, de rest pas in 2032. Dit deelt demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) mee in een Kamerbrief.

Minder betalen, minder bouwen
De financiële verplichting van Zeevonk (de naam van het consortium) wordt gehalveerd van 800 naar 400 miljoen euro. De eerste twee jaar wordt nog 20 miljoen betaald, daarna volgt een pauze. Pas na ingebruikname gaat het bedrag langzaam omhoog.

Ook de groene beloftes worden uitgekleed. De elektrolyser wordt kleiner – van 1.000 naar minimaal 500 megawatt – en pas begin 2033 gebouwd. Het zonnepark op zee wordt voorlopig slechts 6 megawatt groot, als testproject. Opschaling naar 50 megawatt gebeurt alleen als het financieel uitkomt.

Kosten op het bord van de consument
De vertraging betekent extra kosten voor TenneT, dat het net op zee aanlegt. Omdat bestaande contracten niet op deze uitstelconstructie waren berekend, moet er worden bijbetaald. Die rekening wordt – na goedkeuring door toezichthouder ACM – verrekend in de nettarieven. Met andere woorden: de burger betaalt mee aan het overeind houden van het project.

En terwijl huishoudens meer gaan betalen, profiteert Big Tech. Een aanzienlijk deel van de windstroom is de eerste vijftien jaar gecontracteerd door Google voor zijn datacenters. Dat is stroom die dus niet beschikbaar komt voor Nederlandse gezinnen of bedrijven, maar voor het draaiende houden van servers van een Amerikaans miljardenbedrijf.

Volgens minister Hermans was dit de enige manier om het windpark te redden. Zonder ingrijpen zou de vergunning waarschijnlijk zijn ingetrokken, waardoor de overheid ook de eerste betalingen kwijt zou zijn geraakt. Andere ontwikkelaars staan volgens haar niet te springen om het project over te nemen.

Feit blijft dat de winsten, als die er komen, bij de energiebedrijven belanden, terwijl de risico’s en extra kosten bij de consument terechtkomen. Het zoveelste voorbeeld, zeggen critici, van hoe de “groene transitie” vooral gunstig uitpakt voor grote spelers – en niet voor de belastingbetaler.