LinkedIn mag regeringskritiek verwijderen, oordeelt Duitse rechter
In Duitsland groeit de zorg over online censuur, nadat het hoogste civiele hof in Berlijn heeft geoordeeld dat LinkedIn berichten mag verwijderen die afwijken van de lijn van de regering of de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Een gebruiker die zich kritisch uitliet over vaccinatiebeleid werd van het platform verwijderd — terecht, vond de rechter. Staatsrechtgeleerde Dietrich Murswiek noemt het „een gevaarlijk precedent” en waarschuwt dat Duitsland „op weg is naar een samenleving waarin alleen nog de mening van de regering juist is.”
Onlangs oordeelde het Hooggerechtshof in Berlijn dat LinkedIn berichten mag verwijderen die in tegenspraak zijn met officiële standpunten van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of Duitse autoriteiten zoals het Robert Koch Instituut (oftewel het Duitse RIVM). Een gebruiker die kritisch was over vaccinaties zag zijn account verdwijnen, en het hof stelde LinkedIn in het gelijk.
Volgens Murswiek is dat een gevaarlijk precedent. „Het hof vindt dat het niet uitmaakt of de inhoud juist of onjuist is, zolang die maar afwijkt van de WHO-lijn. Dat miskent op groteske wijze de betekenis van de vrijheid van meningsuiting,” zegt hij in gesprek met NZZ. Hij heeft daarom een klacht ingediend bij het Constitutioneel Hof in Karlsruhe.
De jurist wijst erop dat ook het Europese recht grenzen stelt aan willekeurige censuur. „De Europese Digital Services Act verbiedt het zomaar verwijderen van berichten. Platforms moeten hun regels in overeenstemming brengen met de vrijheid van meningsuiting,” zegt hij. Toch, voegt hij eraan toe, „meent het hof dat het geen probleem is als een mening wordt verboden omdat ze niet overeenkomt met de WHO of het ministerie van Volksgezondheid.”
‘Een paus van de waarheid’
De vergelijking die Murswiek maakt, is scherp. „Het doet denken aan de katholieke kerk toen zij in 1870 de onfeilbaarheid van de paus invoerde,” zegt hij. Volgens hem dreigt hetzelfde principe nu te gelden voor de staat: wie de regeringslijn tegenspreekt, ligt eruit.
Tijdens de coronapandemie gebeurde dat volgens hem al op grote schaal. Duizenden gebruikers werden verwijderd van platforms als Facebook en YouTube vanwege kritiek op vaccinatiebeleid. „Mark Zuckerberg heeft later toegegeven dat de regering-Biden druk uitoefende om zulke berichten te laten censureren,” aldus Murswiek. „De meeste platforms zijn daarvan afgestapt – alleen LinkedIn niet.”
‘Zonder vrijheid geen democratie’
Murswiek verwacht dat het Constitutioneel Hof zijn klacht zal aannemen. „De rechters in Karlsruhe hebben altijd gezegd dat kritiek op de overheid en haar instellingen een wezenlijk onderdeel is van het democratieprincipe. Zonder die vrijheid bestaat er geen democratie,” benadrukt hij.
Hij waarschuwt dat de gevolgen van de Berlijnse uitspraak ver kunnen reiken. „Als dit niet wordt gecorrigeerd, kan de regering straks overal ‘waarheidsinstanties’ instellen: voor economie, klimaat, defensie of pensioenen. Dan zou de mening van de regering altijd de juiste zijn, en alles daarbuiten ‘desinformatie’. Dat kennen we uit Orwells 1984.”
Nieuwe wet tegen ‘desinformatie’
De discussie krijgt een extra lading doordat de Duitse regering werkt aan een wet tegen desinformatie. Die moet begin november in de Bondsdag worden besproken. Volgens Murswiek dreigt dit wetvoorstel de vrijheid van meningsuiting verder te beperken. „Men vraagt zich af wat desinformatie eigenlijk is,” zegt hij. „Zijn dat de berichten van de Tagesschauover de pandemie van ongevaccineerden? Of de uitspraken van de minister van Volksgezondheid dat vaccins geen bijwerkingen hebben? Op wiens visie komt het aan?”
„Zolang er geen sprake is van aantoonbaar valse feiten, hoort het debat over wat waar of onwaar is in de openbaarheid plaats te vinden, niet in een ministerie,” stelt hij. „Het idee dat overheden bepalen wat de waarheid is, vind ik ronduit dystopisch.”
