Brussel breidt macht uit met nieuw EU-orgaan tegen ‘desinformatie’
De Europese Commissie heeft dinsdag een nieuw orgaan gelanceerd dat zich moet bezighouden met de bestrijding van ‘buitenlandse informatiemanipulatie’. Brussel zegt hiermee de democratie te beschermen. Tegelijkertijd breidt de Europese Unie haar rol uit in verkiezingen en het publieke debat binnen de lidstaten.
Het nieuwe orgaan maakt deel uit van het zogeheten ‘Europese Democratische Schild’. Volgens de Commissie is dit nodig in een wereld waarin informatie steeds vaker ‘als wapen wordt ingezet’. Het initiatief werd officieel gepresenteerd door justitiecommissaris Michael McGrath tijdens een lunch met ministers op de Raad Algemene Zaken.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen stelde dat het centrum nodig is omdat informatie ‘wordt bewapend’. Volgens haar moet het ervoor zorgen dat het publieke debat ‘open en eerlijk’ blijft.
Meer dan alleen informatie delen
Het nieuwe Europees Centrum voor Democratische Veerkracht gaat verder dan het uitwisselen van informatie. Het krijgt de taak om ‘weerbare verkiezingen’ te versterken en een gezamenlijk Europees plan op te stellen tegen buitenlandse informatiemanipulatie.
Daarnaast zal het centrum samenwerken met media en online platforms. Ook gaat het burgerpanels organiseren, onder toezicht van de Commissie. Daarmee krijgt Brussel een directe rol in het vormgeven van discussies over informatie en democratie.
Officieel stelt de Commissie dat het centrum opereert ‘met volledig respect voor nationale bevoegdheden’. Tegelijkertijd krijgt het orgaan steun van een eigen secretariaat van de Commissie. Ook wordt de samenwerking versterkt met de Europese Dienst voor Extern Optreden en het EU-waarschuwingssysteem voor vermeende desinformatiecampagnes.
In de praktijk betekent dit dat Brussel een centrale positie krijgt bij het bepalen wat wordt gezien als ‘informatiedreigingen’ en hoe daarop moet worden gereageerd. Dat roept vragen op over de grens tussen bescherming en sturing.
Definitie niet neutraal
De Commissie verwijst naar cijfers van Eurobarometer. Daaruit zou blijken dat 42 procent van de Europeanen buitenlandse manipulatie ziet als een ernstige bedreiging voor de democratie. Wat precies onder ‘manipulatie’ valt, wordt in het onderzoek niet duidelijk omschreven.
Critici wijzen erop dat de beoordeling van ‘desinformatie’ geen neutrale kwestie is. Zulke oordelen kunnen invloed hebben op verkiezingscampagnes en op de ruimte voor nationale regeringen en politieke partijen.
Het centrum gaat bovendien samenwerken met kandidaat-lidstaten. Daarmee worden Brusselse normen ook buiten de huidige EU-grenzen ingevoerd. Landen die lid willen worden, krijgen deze aanpak al opgelegd voordat zij officieel toetreden.
Onder het mom van bescherming tegen buitenlandse inmenging breidt de Europese Unie zo haar invloed uit op verkiezingen, publieke verhalen en het politieke speelveld binnen en buiten de EU.
