De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor de wereldwijde energievoorziening. Volgens de betrokken landen bedreigt de verstoring van de scheepvaart en van internationale energiestromen de wereldvrede en veiligheid. In hun verklaring noemen zij de gevolgen wereldwijd voelbaar, vooral voor kwetsbare bevolkingen. De zes landen spreken hun bereidheid uit om mee te werken aan veilige doorgang, maar laten bewust open hoe die hulp er precies uit zal zien. Er is dus nog geen concrete toezegging gedaan over bijvoorbeeld marineschepen of andere militaire middelen.  

De stap volgt op dagenlange druk vanuit Washington. De Verenigde Staten riepen bondgenoten op om te helpen de Iraanse blokkade te doorbreken. President Donald Trump liet de afgelopen dagen openlijk zijn frustratie blijken over het uitblijven van snelle steun. Achter de schermen werd intussen ook door Europese spelers gelobbyd om landen in beweging te krijgen. Volgens berichtgeving probeerde ook NAVO-chef Mark Rutte bondgenoten ervan te overtuigen dat meer steun in hun eigen belang is. Reuters meldt echter dat de gezamenlijke verklaring vooral politieke steun uitspreekt en nog geen harde militaire deelname vastlegt.  

Dat voorzichtige karakter is niet verrassend. Europese landen proberen vooralsnog buiten een directe oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran te blijven. Tegelijk voelen zij wel de economische gevolgen van een afgesloten Hormuz-route. Ongeveer een vijfde van het wereldwijde olie- en gastransport loopt via deze zeestraat. Verstoring daar werkt vrijwel meteen door in energieprijzen, transportkosten en inflatie. De zes landen koppelen hun verklaring dan ook niet alleen aan veiligheid, maar ook aan stabilisering van de energiemarkt. Ze steunen de gecoördineerde vrijgave van strategische olievoorraden en willen daarnaast samenwerken met energieproducerende landen om de productie op te voeren.  

Opvallend is dat de verklaring ook een bredere oproep bevat. Nederland en de andere vijf landen vragen om een “onmiddellijk alomvattend moratorium” op aanvallen op civiele infrastructuur, waaronder olie- en gasinstallaties. Die passage volgt na nieuwe escalatie in de regio. Israël voerde aanvallen uit op een groot Iraans gasveld, waarna Iran cruciale gasinstallaties in Qatar bestookte. Daarmee is de energieoorlog inmiddels direct zichtbaar geworden, met risico’s die veel verder reiken dan het slagveld zelf.