Jaarlijks half miljoen foutieve parkeerboetes door AI-scanauto’s
De inzet van scanauto’s in Nederlandse gemeenten zorgt voor grote problemen. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) worden jaarlijks meer dan 500.000 parkeerboetes onterecht uitgedeeld. De voertuigen gebruiken AI-camera’s om kentekens te scannen en te controleren of er is betaald. Die technologie blijkt echter vaak fouten te maken. Volgens berekeningen van de AP is meer dan 10 procent van de parkeerboetes onterecht.
Gemeenten gebruiken deze auto’s omdat ze sneller werken dan handhavers. Een scanauto kan tot 1200 voertuigen per uur controleren. Op het dak zitten meer dan twaalf camera’s die continu kentekens registreren. Toch zorgt juist deze automatisering voor een hoge foutmarge, mede doordat menselijke controle ontbreekt.
Fouten door gebrek aan context
De systemen kijken alleen naar momentopnames. Daardoor missen ze belangrijke situaties. De toezichthouder zegt: ‘Daardoor kan een scanauto bijvoorbeeld niet vaststellen dat iemand aan het laden en lossen is. In zo’n situatie kan een uitzondering gelden en mag iemand geen boete krijgen.’
Ook andere uitzonderingen worden niet herkend. De AP stelt: ‘Ook de gehandicaptenkaart, die niet standaard op kenteken is geregistreerd en achter de voorruit wordt geplaatst, ‘ziet’ de scanauto niet. Is er niet betaald, dan zijn de systemen onverbiddelijk en volgt automatisch een boete.’ Vooral kwetsbare groepen worden hierdoor geraakt.
Uit onderzoek blijkt dat veel mensen bezwaar maken tegen deze boetes. Bij ongeveer 18 procent van de gevallen gebeurt dat. In meer dan de helft van die bezwaren krijgen mensen gelijk. Dat betekent dat een aanzienlijk deel van de boetes uiteindelijk wordt ingetrokken.
Miljoenen boetes en privacyzorgen
De omvang van het probleem is groot. De AP meldt: ‘Gemeenten laten jaarlijks naar schatting 250 tot 375 miljoen scans uitvoeren. Dat resulteert in 3 tot 5 miljoen parkeerboetes per jaar. Volgens onze berekeningen is meer dan 10 procent hiervan onterecht.’ Veel mensen betalen deze boetes toch, waardoor gemeenten inkomsten behouden.
Daarnaast wijst de toezichthouder op de ingewikkelde bezwaarprocedures. De AP stelt: ‘Mensen die de dupe zijn van onterechte boetes en ertegen bezwaar maken, krijgen te maken met tijdrovende, vaak geautomatiseerde bezwaarprocedures en gebrekkige transparantie.’ Dit vergroot volgens hen de afstand tussen overheid en burger.
Ook privacy speelt een rol. Gemeenten moeten vooraf onderzoeken of de technologie veilig is voor burgers. De AP stelt dat dit in veel gevallen niet is gebeurd. Daarmee ontstaat niet alleen een probleem rond foutieve boetes, maar ook rond de bescherming van persoonlijke gegevens.
