In Rijswijk wil de nieuwe coalitie stoppen met het asielzoekerscentrum aan de Lange Kleiweg. Het contract loopt volgend jaar af en wordt niet verlengd. Wethouder Marc Weterings van Rijswijks Belang vindt dat Rijswijk al lang genoeg heeft bijgedragen. Hij zegt: 'We zijn tien jaar lang haantje de voorste geweest.'

Gemeenten willen minder opvang
Volgens Weterings is het nu tijd dat andere gemeenten hun deel doen. Hij wijst erop dat veel gemeenten nog geen opvang hebben geregeld. 'Het is nu de beurt aan andere gemeenten. Ruim 100 van de 342 gemeenten hebben nog nooit wat gedaan', zegt hij. Rijswijk wil alleen nog doen wat wettelijk verplicht en onvermijdelijk is.

Ook Wassenaar schaalt de opvang af. Als het contract daar in 2028 afloopt, verdwijnen er 700 plekken. In Den Haag wordt nog onderhandeld over de opvang.

Kolff spreekt de gemeenten stevig toe. 'De spreidingswet is er en die geldt. We kunnen de btw op winkels ook niet afschaffen, dan krijgen we een gekke toestand. De spreidingswet is ook democratisch tot stand gekomen.' Volgens hem kunnen lokale overheden landelijke wetgeving niet zomaar overrulen.

De commissaris wijst daarbij op Ter Apel. Daar komen veel asielzoekers Nederland binnen. 'We kunnen niet alles daar op laten aankomen. Op dit moment kunnen we het ons niet permitteren om de locaties die er voor asielzoekers zijn te sluiten', aldus Kolff. Volgens de spreidingswet moet Zuid-Holland 19.000 asielzoekers opvangen, terwijl er nu 12.500 plekken zijn.

Critici stellen echter dat de spreidingswet ingaat tegen de wil van een groot deel van Nederland. Zij wijzen daarbij op de vele protesten tegen azc’s in gemeenten door het hele land. Volgens hen laat dat zien dat de weerstand tegen verplichte asielopvang niet alleen uit de lokale politiek komt, maar ook breed leeft onder inwoners. Juist daarom vinden zij het opvallend dat Kolff gemeenten vooral oproept om de wet uit te voeren.

Streng voor gemeenten, soepel voor provincie
Kolff zegt dat er nog ongeveer 6.500 plekken bij moeten komen. 'Met bestuurlijke moed moet dat lukken. Anders slapen mensen buiten in Ter Apel.' Tegelijk erkent hij dat de provincie weinig kan doen als gemeenten niet meewerken. De provincie kan geen boetes opleggen en ook geen plekken aanwijzen.

Wel gaf Kolff eerder al aan dat hij verwacht dat gemeenten binnen enkele maanden door Den Haag worden gedwongen om alsnog asielzoekers op te nemen als zij zich niet houden aan de spreidingswet.

Op het gebied van woningbouw klinkt Kolff heel anders. De minister stuurde een kritische brief over het woonbeleid van Zuid-Holland. Kolff reageert daarop met: 'De minister wil dat wij ons aan een landelijke wet houden die nog in voorbereiding is. Zodra die wet van kracht is, doen we dat, maar tot die tijd houden we ons aan onze eigen wetgeving. Zo'n brief van de minister zorgt dan voor wrevel. We zijn één overheid.'

Daarmee ontstaat een opvallend contrast. Gemeenten krijgen van Kolff te horen dat zij zich aan landelijke regels moeten houden. Maar als de provincie zelf kritiek krijgt vanuit Den Haag, legt Kolff die inhoudelijk naast zich neer.