Het gaat om een wijziging van de Franse vreemdelingen- en asielwetgeving, de 'Code de l’entrée et du séjour des étrangers et du droit d’asile'. Die moet beter aansluiten bij de nieuwe Europese afspraken over registratie, behandeling en beoordeling van asielaanvragen.

Interview in eigen taal
De nieuwe regels gaan onder meer over het gesprek met de asielzoeker. Dat interview is belangrijk, omdat daar wordt vastgesteld waarom iemand bescherming aanvraagt en of het verhaal geloofwaardig is.

Volgens de nieuwe bepalingen moet het gehoor plaatsvinden in een taal die de aanvrager begrijpt. Ook wordt vastgelegd wanneer zo’n gesprek via videoconferentie kan plaatsvinden. Dat kan bijvoorbeeld als de asielzoeker zich niet kan verplaatsen door familiale omstandigheden, of als hij of zij in een detentie- of retentiecentrum verblijft.

Daarbovenop komt de mogelijkheid om een voorkeur op te geven voor het geslacht van de tolk. Tot nu toe kon een asielzoeker vooral een wens uitspreken. In de nieuwe regels wordt die positie sterker vastgelegd.

Meer rechten rond gehoor
Voorstanders zullen zeggen dat dit past bij een zorgvuldige procedure. Een asielzoeker moet zijn verhaal goed kunnen vertellen, zeker wanneer het gaat om gevoelige onderwerpen zoals geweld, seksuele dreiging, geloofsvervolging of familieconflicten. In zulke gevallen kan het geslacht van de tolk invloed hebben op wat iemand durft te zeggen.

Maar er is ook kritiek, meldt Boulevard Voltaire. Een woordvoerder van een Frans politiesyndicaat vat die kritiek scherp samen: “Er worden ons steeds meer beheersinstrumenten uit handen genomen.” Volgens hem roept de maatregel meteen de vraag op waar de grens ligt. Wordt de volgende stap dan een tolk met dezelfde godsdienst of culturele achtergrond als de asielzoeker?

Migratiepact onder vuur
De discussie raakt aan een bredere strijd over het Europese Migratie- en Asielpact. Dat pact wordt in Brussel gepresenteerd als een poging om meer orde te brengen in het asielbeleid. EU-landen moeten sneller registreren, procedures beter stroomlijnen en duidelijker samenwerken.

Daarbij speelt ook cultuur een rol in het debat. Volgens de aangehaalde kritiek komt een groot deel van de eerste asielaanvragers in Frankrijk uit islamitische landen, waar de verhouding tussen mannen en vrouwen vaak anders ligt dan in Europa. Juist daarom ligt een voorkeur voor een mannelijke of vrouwelijke tolk politiek gevoelig.

Praktische gevolgen nog onduidelijk
Hoe de maatregel in de praktijk wordt uitgevoerd, moet nog blijken. Tolken zijn niet altijd direct beschikbaar, zeker niet in minder voorkomende talen. Als ook het geslacht van de tolk een rol gaat spelen, kan dat de planning van interviews lastiger maken.

Voor de Franse overheid betekent het in elk geval extra druk op een systeem dat al zwaar belast is. Asieldiensten moeten niet alleen zorgen voor een tolk in de juiste taal, maar mogelijk ook rekening houden met de voorkeur van de aanvrager.