Sinds 2024 heeft de EU honderden miljarden euro's aan Russische staatsactiva bevroren als reactie op de oorlog in Oekraïne. Financiële instellingen die meer dan 1 miljoen euro aan Russische tegoeden beheren, mogen de rente daarop niet meer uitkeren aan Rusland. Die opbrengsten vloeien sindsdien naar de Europese Unie.

Opnieuw 1,4 miljard euro erbij
Afgelopen maandag kwam daar opnieuw 1,4 miljard euro aan rente bij. Daarmee is de totale opbrengst inmiddels opgelopen tot 8 miljard euro.

Ongeveer 95 procent van dat bedrag gaat naar het zogeheten Ukraine Loan Cooperation Mechanism. Via die regeling verstrekt de EU leningen aan Oekraïne om de oorlog tegen Rusland te financieren. De resterende 5 procent is bestemd voor EU-lidstaten die wapens leveren of Oekraïense militairen opleiden.

Von der Leyen noemt de regeling een manier om Rusland financieel te laten opdraaien voor de gevolgen van de oorlog. "Rusland moet betalen voor de vernietiging die het veroorzaakt", aldus de Commissievoorzitter.

Twee jaar geleden klonk online al flinke kritiek op het plan. Online klinkt veel verontwaardiging. Kritische X-gebruikers spraken van heling, want 'de EU geeft door de EU gestolen geld van Russen aan Oekraïne', aldus een reactie. Iemand voegde eraan toe: 'De EU steelt Russisch eigendom om de oorlog van de VS verder uit te rollen. Hoeveel levens gaat dit nu redden?'

EU zag af van inbeslagname
Aanvankelijk werd overwogen om niet alleen de rente, maar ook de bevroren Russische tegoeden zelf te gebruiken voor Oekraïne. Dat plan stuitte echter op verzet, onder meer van België. Een groot deel van het Russische vermogen staat namelijk geparkeerd bij de Belgische financiële instelling Euroclear.

Daarnaast dreigde Rusland met tegenmaatregelen als de Europese Unie het Russische kapitaal daadwerkelijk zou confisqueren.

Daarom kozen de lidstaten uiteindelijk voor een andere constructie. De EU leent gezamenlijk 90 miljard euro en verstrekt dat renteloos aan Oekraïne. De rente op de bevroren Russische tegoeden wordt gebruikt om een groot deel van die financiering mogelijk te maken.

Miljarden nodig
Volgens de Europese Commissie heeft Oekraïne alleen al in 2026 en 2027 ongeveer 136 miljard euro nodig om de economie draaiende te houden en de oorlog te blijven financieren.

Wereldwijd is sinds de Russische inval ongeveer 260 miljard euro aan tegoeden van de Russische Centrale Bank bevroren. Daarvan bevindt circa 191 miljard euro zich bij Euroclear in Brussel.

De Europese Unie gebruikt het Russische vermogen zelf niet, maar wel de rente die het oplevert. Vorig jaar werd voor het eerst 1,5 miljard euro uit die rente aan Oekraïne overgemaakt. Inmiddels is dat bedrag opgelopen tot 8 miljard euro.