Die dienst hield zich volgens het OM bezig met het opsporen en gevangenzetten van tegenstanders van IS. Verdachten werden ondervraagd, opgesloten en in sommige gevallen geëxecuteerd. A. ontkent alles. Hij zegt dat justitie hem verwart met iemand anders.

Gevangenissen en executies
De zaak draait vooral om het gebied rond Yarmouk, het Palestijnse vluchtelingenkamp ten zuiden van Damascus. IS kreeg daar na zware gevechten in april 2015 de overhand. Volgens het OM stond A. aan het hoofd van een netwerk van gevangenissen. Mensen die als vijand van IS werden gezien, zouden daar zonder eerlijk proces zijn opgesloten.

Justitie heeft geen bewijs gevonden dat A. persoonlijk iemand heeft gemarteld of geëxecuteerd. Wel stelt het OM dat de veiligheidsdienst waaraan hij leiding zou hebben gegeven rechtstreeks betrokken was bij ernstige misdrijven.

„Openbare executies via onthoofdingen vonden regelmatig plaats”, aldus het OM. „IS onthoofdde vermeende tegenstanders, maar ook gewone burgers die door IS tot afvalligen werden verklaard. De lichamen van mannen, vrouwen en kinderen werden tentoongesteld als waarschuwing voor andere inwoners.”

Getuigen wijzen hem aan
A. houdt vol dat hij niet de man is die het OM zoekt. Justitie bestrijdt dat. Volgens aanklagers heeft „een groot aantal” getuigen hem herkend en aangewezen als een hoge IS-functionaris. Ook zou op in beslag genomen gegevensdragers van de terreurorganisatie veel beeldmateriaal zijn aangetroffen waarop A. samen met andere IS-leiders te zien is.

Het OM stelt daarnaast dat getuigen hem hebben gezien in detentiecentra. „Verdachte is, zo blijkt uit getuigenverklaringen, aanwezig geweest in detentiecentra van IS, gaf bevelen aan bewakers en was mogelijk zelf ook betrokken bij de verhoren en martelingen die daar plaatsvonden”, aldus justitie.

Spoor leidde naar Arkel
De Nederlandse politie kwam A. in 2020 op het spoor. Het Team Internationale Misdrijven kreeg toen informatie van een mensenrechtenorganisatie over een man die in Nederland zou wonen en eerder een leidinggevende rol binnen de veiligheidsdienst van IS zou hebben gehad.

Na verder onderzoek werd A. in januari 2023 opgepakt in Arkel, een dorp in Zuid-Holland. Volgens het OM bestaat er geen twijfel over zijn identiteit en zijn positie binnen IS. De verdenking is daarmee veel zwaarder dan enkel lidmaatschap van de terreurorganisatie: justitie ziet hem als iemand die binnen het veiligheidsapparaat een leidinggevende functie vervulde.

Verdediging zet vraagtekens bij bewijs
Zijn advocaten betwisten juist de betrouwbaarheid van het bewijs. Volgens de verdediging leunt het OM zwaar op vijf anonieme bronnen. Die konden door de advocaten niet zelf worden ondervraagd. Daardoor zou de verdediging onvoldoende gelegenheid hebben gehad om verklaringen te toetsen en eigen onderzoek te doen.

Dat punt speelde maandag, op de eerste procesdag, een belangrijke rol. A. zelf blijft erbij dat sprake is van persoonsverwisseling.

De rechtbank moet uiteindelijk beoordelen of het bewijs sterk genoeg is om hem daadwerkelijk als veiligheidschef van IS aan te merken en verantwoordelijk te houden voor zijn rol binnen het systeem van gevangenschap, geweld en executies. De behandeling van de zaak gaat donderdag verder.