De Schoo-lezing van onze minister van justitie

Opinie 14 september 2022 6 minuten Paul Cliteur
cliteur

Minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius hield de H.J. Schoo-lezing 2022. Zij begint met: “Vandaag precies 42 jaar geleden, op 12 september 1980, nam in Turkije het leger met geweld de macht over.”

Dat is een prima begin. Maar niet helemaal geschikt voor wat daarop volgt. De minister schetst de gebeurtenissen uit 1980 als een staatsgreep, wat juist is. Maar zij verzuimt te vertellen dat Turkije een turbulente politieke geschiedenis heeft, waarbij het leger niet zelden de seculiere staat beschermde tegen de opmars van de islamisten.

De minister wil het natuurlijk allebei niet, prima, maar dat “het leger” het in Turkije altijd of zelf maar vaak bij het verkeerde eind heeft, is niet zonder meer duidelijk. “Machtsovername door de junta” klinkt heel angstaanjagend natuurlijk, maar de Turkse geschiedenis is er niet een van lieve democratische regimes versus junta’s (wat enigszins de tegenstelling lijkt te zijn in haar rede), maar van de keuze tussen een autoritair seculier bewind en een islamistische theocratie. Helaas is dát het ware dilemma. Het is vaak kiezen tussen twee opties waarbij je de minst kwade moet kiezen. Zie Pierre-Jean Luizard, Laïcités autoritaires en terres d’islam (2008).

Na dit enigszins misleidende begin (maar dat laten we verder zitten), gaat de minister schetsen wat zij ziet als de bedreigingen voor de democratische rechtsstaat in ons land. Wat zij wil verdedigen is: “De vrijheid jezelf te zijn, je uit te spreken, je leven te leiden zoals je dat zelf wilt. Democratische, liberale waarden als de vrijheid van meningsuiting.”

Ja, wie wil dit niet verdedigen? Maar verdedigt haar partij die waarden nog, tegenwoordig? Verdedigt de regering die? Het “koesteren” van de vrijheid, zoals de minister van haar ouders had geleerd is mooi, maar je moet ook een realistische diagnose geven van gevaren die deze vrijheid bedreigen. Als je daarmee, met die diagnose dus, grote fouten maakt, kan je koesteren wat je wil, maar kom je nergens.

Laat ik proberen een paar kanttekeningen te maken bij haar rede. Ik beperk mij tot de eerste helft van haar rede om te voorkomen dat deze tekst te lang wordt.

Daar gaan we dan.

Terecht zegt de minister dat de “rechtsstaat borgt dat elke handeling van de overheid zijn grondslag moet vinden in de wet”. Hear, hear. Mogen we dit opvatten als een subtiele kritiek op alle de rechtsstaat ondermijnende maatregelen die de regering (waar zij nu deel van uitmaakt) heeft genomen in de strijd tegen het virus? Gingen die maatregelen naar het oordeel van deze minister dan toch een beetje te ver? Waren ze onnodig?

Die vraag wordt niet beantwoord in de Schoo-lezing. Wel zegt zij: “En niet zomaar een wet, maar een democratisch tot stand gekomen wet.” Kijk eens aan, corrigeert déze minister het ondemocratisch optreden van haar voorganger? En van het gehele kabinet? Gaat zij dat nu anders doen? Geen noodwetgevingen meer?

Daarop krijgen we geen antwoord. Toch is zij soms best openhartig, zoals hier: “Ook als ik naar mijn huidige portefeuille kijk, moet ik eerlijk zijn. De georganiseerde drugscriminaliteit heeft jaren en jaren welig kunnen tieren en zich in onze samenleving kunnen nestelen.” Prima, dat zei haar voorganger Grapperhaus ook. Hij heeft niets bereikt tijdens zijn ministerschap.

“Daar heeft ook mijn partij met de neus bovenop gezeten. Alle inzet ten spijt, we hadden verder kunnen en moeten zijn, met de aanpak van deze ernstige vorm van criminaliteit.” Oké, dus niet alleen Grapperhaus heeft niks bereikt, ook haar eigen partij niet. Enfin, we spreken elkaar dus over een jaartje weer? Eens kijken hoe de vlag erbij hangt dan.

Spannend wordt het hier: “Er zijn namelijk krachten die heel bewust en systematisch onze manier van leven aanvallen. Door de hoeders van onze rechtsstaat te intimideren. Te bedreigen. En erger.”

Prima, maar wie zijn die “aanvallers” dan? De minister zegt: “Bij directe, rechtstreekse aanvallen op de democratische rechtsstaat denk ik meteen aan de eerste grote politieke gebeurtenissen in mijn volwassen leven, in 2002 en 2004: de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh.”

Goed zo. Maar laten we dan ook even benoemen wat in het geding was bij deze twee aanvallen. We willen tenslotte een goede analyse, niet? Daarop moet het toekomstig beleid van het ministerie van justitie gebaseerd zijn. Dus geen gepraat met meel in de mond. Die aanvallen kwamen van:

  1. Extreemlinks (Volkert van der G.); 
  2. Jihadisme (Hofstadgroep, Mohammed B.).

Dus 2002 en 2004 hadden “daders”. En die daders waren dus niet – fasten your seatbelts – de nazi’s, fascisten, racisten, xenofoben, islamofoben, complottheoriebedenkers, wappies – nee, het waren 1. extreemlinks en 2. jihadisme.

Ja, ok, Breivik. Ja, ok, Trenton Tarrant. Maar we hadden het even niet over Noorwegen of Nieuw-Zeeland. Over Nederland ging het. De minister had het over 2002 en 2004 en net als haar voorgangers geen centimeter vooruitgang hebben geboekt in de strijd tegen de drugscriminaliteit, hebben zij ook geen centimeter vooruitgang geboekt in de strijd tegen extreemlinks (2002)  en jihadisme (2004).

Als we dat dan even hebben vastgesteld, kunnen we misschien verder komen met de analyse.

Over 2002 en 2004 zegt de minister dan: “Een hardere klap in het gezicht van de rechtsstaat, kon ik mij niet voorstellen. Ik verwachtte dan ook een compromisloze reactie. Dat Nederland pal zou staan voor de vrijheid van meningsuiting. Maar ik schrok van wat er in werkelijkheid gebeurde. In een deel van de reacties klonk twijfel door. Misschien was het toch beter om een toontje lager te zingen, zo leken sommigen te vinden.”

Paar opmerkingen.

Eerste: 2002 en 2004 waren niet primair een klap in het gezicht van de “rechtsstaat”, maar van de “staat”. Accentverschil, maar toch belangrijk. De staat beoogt handhaving van het geweldsmonopolie op het grondgebied van de staat. En dat lukte dus niet in 2002. Maar het lukte nog veel minder met 2004: jihadisme groeit. Benoem dat. En bedenk een strategie voor de bestrijding daarvan. De mijne? Cultureel contraterrorisme. Het uitdragen van een “tegen-narratief”.

Ik ga dat nu niet uitleggen, maar vervolg mijn analyse van de lezing van de minister. “Na de moord op Van Gogh ontstond discussie om een wetsartikel over godslastering nieuw leven in te blazen. Ik vond en vind dit nog steeds een onvoorstelbare reactie.”

Goed zo, minister. Spot on, godslastering. Maar noem de boosdoeners maar, namelijk uw voorgangers J.P.H. Donner en Ernst Hirsch-Ballin. U gaat breken met dat gepamper. Goed! Dat is het cultureel contra-terrorisme dat u inderdaad moet gaan bedrijven. En zorg dat u goed wordt geïnformeerd over die “godslastering”. Lees The Fall and Rise of Blasphemy Law. Onderschat dit niet. Dit gaat echt een lange strijd worden. Een harde strijd ook. Ik vraag mij af or zich dat realiseert.

Maar met uw ambitie om de vrijheid van expressie te gaan verdedigen waarop het jihadisme een aanslag vormt (Rushdie, Van Gogh, Westergaard, Paty) gaat u in conflict komen met D66, GroenLinks, PvdA misschien, en u zult worden aangevallen in de NRC. U gaat verweten worden dat u “rechts in de kaart speelt”, stereotypen bevestigt over minderheden. De echte schreeuwers gaan u zelf een “islamofoob” noemen. Maar dat geeft niet. Met uw migratieachtergrond bent ú de vrouw om dit te gaan doen. Uw voorgangers in uw partij zijn Ayaan Hirsi Ali en Frits Bolkestein. Uw voorgangers op uw ministerie waren allemaal westerse oikofoben en occidentofoben. Die waren vlees voor de wokies. U niet. Dus hier ligt een historische kans. PVV, FVD, JA21, BVNL, ze gaan u allemaal helpen. SP ook wel misschien.

U komt alleen echt op voet van oorlog te staan met D66. Die faciliteren het jihadisme. Maar zelfs het CDA doet dat niet meer, na eerst dramatische soumission onder Balkenende (“Zo gaan we niet met elkaar om”) en Donner (sharia? Ook goed hoor, mits bij meerderheid van stemmen aangenomen).

Kijk, hier neemt de minister haar voorgangers in het justitiebeleid op de korrel (Donner en Hirsch Ballin): “In de nasleep van de internationale cartoonrellen en de film Fitna werd in mei 2008 cartoonist Nekschot door tien politieagenten van zijn bed gelicht omdat hij de islam zou hebben beledigd. Na anderhalve dag was hij weer vrij, maar het signaal was duidelijk: Nederland is onder druk te zetten, de vrijheid van meningsuiting is onderhandelbaar.”

Goed dat u dit zo duidelijk zegt! En hier mag nog wel bij: die Nekschot werd dus van zijn bed gelicht onder uw voorganger Hirsch Ballin. Zou ik toch nog even duidelijk zeggen, als ik u was, want op uw ministerie werken wellicht nog mensen die dit beleid van appeasement ten aanzien van het jihadisme (blaming the victim) hebben vorm gegeven. Die ambtenaren moeten goed weten dat nu, onder uw bewind, een andere wind waait.

Tot zover de eerste helft van uw lezing. Over dat tweede deel heb ik ook nog wel wat te zeggen, maar ik laat het voor nu even hierbij. Want ik wil niet teveel van uw tijd vragen. Misschien kom ik er nog op terug.

----------------------
Paul Cliteur is coauteur van “Rushdie’s critics”, The Fall and Rise of Blasphemy Law (2016).

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eu
Nederland onderschat de groeiende drugscriminaliteit en een te tolerant drugsbeleid maakt de problemen volgens antropoloog en oorlogsjournalist Teun Voeten alleen maar erger. In zijn nieuwe boek Fentanyl: Hoe een zware pijnstiller in handen viel van nietsontziende drugskartels beschrijft hij hoe de Verenigde Staten in een verwoestende drugscrisis terechtkwamen. Tegenover NieuwRechts waarschuwt hij dat het ook in Nederland de verkeerde kant op gaat. Als voorbeelden noemt Voeten de toenemende crackproblematiek in Amsterdam, de macht van drugskartels en het beleid van progressieve partijen. Vooral D66 krijgt stevige kritiek. "Wij noemen D66 altijd Drugs 66." Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm

Beluister onze podcast

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm
Of beluister op:

Meerartikelen

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...

Avenhorn
Nieuws

Koggenland stemt ondanks petitie tegen azc in met 149 asielzoekers

De gemeenteraad van Koggenland heeft maandagavond 16 november ingestemd met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) voor 149 mensen in Avenhorn. Ondanks een petitie met 588 handtekeningen en zestien ingediende brieven kreeg het plan een ruime...

Van Baarle, Keijer
Nieuws

DENK-leider schreeuwt 'Wegwezen!' tegen Mona Keijzer en weigert antwoord

DENK-leider Stephan van Baarle heeft Mona Keijzer dinsdag in de Tweede Kamer afgesnauwd met "Wegwezen!", nadat zij vroeg wat zijn partij had gekregen voor de beslissende steun aan het Belastingplan. Een antwoord gaf hij niet. In plaats daarvan...

Gevangenis
Nieuws

Cellentekort loopt uit de hand: kabinet laat gevangenen tot 4 weken eerder vrij

Het kabinet gaat veroordeelden met een gevangenisstraf tot twee jaar maximaal vier weken eerder naar huis sturen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) verruimt daarmee opnieuw de regels voor vervroegd eindverlof vanwege het...

Halsema Wilders
Nieuws

Halsema voelde zich bedreigd door Wilders en vroeg Schoof om hulp

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft toenmalig premier Dick Schoof om hulp gevraagd nadat Geert Wilders zich kritisch over haar had uitgelaten. Ze voelde zich tijdens de Pride in Boedapest rechtstreeks bedreigd door de PVV-leider en wilde dat...

Paarden op Prinsjesdag
Nieuws

Den Haag weigert paarden uit koninklijke stoet te halen na kritiek PvdD

De Partij voor de Dieren is er niet in geslaagd om paarden uit de koninklijke stoet op Prinsjesdag te weren. Het Haagse college van burgemeester en wethouders houdt vast aan de traditie. Volgens het gemeentebestuur hebben paarden een belangrijke...

Thunberg
Nieuws

Greta Thunberg: 'Kapitalisme omverwerpen, dat wilden we vanaf dag één'

Greta Thunberg zegt in een nieuwe documentaire dat zij en haar medestanders “vanaf dag één” het kapitalisme omver wilden werpen. Het fragment gaat deze week rond op sociale media, kort na de ophef over haar lachbui om Duitse klimaatdemonstranten....

Yeşilgöz
Nieuws

Kabinet spreekt van Russische dreiging, maar weigert bewijs te delen

Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) geeft opnieuw geen openheid over bewijs voor een Russische droneaanval bij Leipzig. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen wilde weten of de geheime Kamercommissie dat bewijs heeft ontvangen. Een simpel 'ja' of...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

COA
Nieuws

Boa's krijgen geen extra bevoegdheden in azc's: kabinet legt BBB-motie naast zich neer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) geeft boa's en politie geen extra bevoegdheden op COA-terreinen, ondanks een aangenomen motie van BBB-leider Caroline van der Plas. Dat blijkt uit zijn Kamerbrief van 16 november over overlastgevende...

Van den Brink
Nieuws

Kabinet wil gemeenten dwingen tot asielopvang: 4.500 plekken te weinig

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt op 1 januari meer dan 4.500 opvangplekken voor asielzoekers tekort en is bereid gemeenten te dwingen. Dat schrijft hij in antwoorden op Kamervragen. Tegelijk staan ongeveer veertig opvanglocaties...

Letschert
Nieuws

D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van dinsdag. Ze kiest voor een...

cadeautjes
Nieuws

Geen geld voor cadeautjes met Sinterklaas: 'Misschien ga je wel aan diefstal denken'

Een moeder uit de Haagse wijk Moerwijk heeft overwogen hoe ver ze zou gaan om haar kinderen met Sinterklaas een cadeau te kunnen geven. Angelique leefde jarenlang met grote geldproblemen en kon nauwelijks iets extra's betalen. Zonder hulp van anderen...

Halsema
Nieuws

Halsema reist naar India: 'Wat schieten Amsterdammers daar nou mee op?'

Sinterklaas voer zondag Amsterdam binnen, maar burgemeester Femke Halsema stond niet op de kade. Ze verblijft sinds enkele dagen in India voor een economische missie. Die reis volgt amper twee maanden na haar bezoek aan New York, dat de gemeente ruim...

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...

Jetten
Nieuws

Rob Jetten betrapt op stikstofleugens: eigen minister spreekt hem tegen

Premier Rob Jetten (D66) heeft op zijn persconferentie van vrijdag twee onjuiste uitspraken over de stikstofaanpak gedaan. Dat blijkt uit antwoorden van zijn eigen partijgenoot, landbouwminister Jaimi van Essen. Jetten zei dat het kabinet...