Overheid lijdt verlies na forse accijnsverhoging: 'Hier is voor gewaarschuwd'
Er dreigt een serieuze financiële tegenvaller voor de Nederlandse schatkist als gevolg van teruglopende accijnsinkomsten op tabak. Sinds de accijnsverhoging op sigaretten en shag op 1 april 2024 van kracht werd, is de verkoop van tabaksproducten drastisch gedaald, wat kan leiden tot een tekort van honderden miljoenen euro’s. Coalitiepartij BBB vraagt het kabinet om opheldering over deze tegenvallende inkomsten.
Uit cijfers van de accijnsmonitor, waarin de maandelijkse verkoop van tabaksproducten wordt bijgehouden, blijkt dat de verkoop sinds juni sterk is teruggelopen. In juni daalde de verkoop met meer dan 40 procent, terwijl in juli en augustus een daling van ongeveer 30 procent werd genoteerd. Deze afname is zo fors dat de totale accijns- en btw-opbrengsten op tabak sterk dalen, ondanks de verhoging van de accijns die bedoeld was om de inkomsten te verhogen. Dit meldt RTL Nieuws.
De brancheorganisatie voor tabaksproducten, NSO, waarschuwt dat de geplande extra opbrengst van 400 miljoen euro uit de accijnsverhoging mogelijk omslaat in een verlies van 100 miljoen euro. Dit kan resulteren in een totale tegenvaller van bijna een half miljard euro voor het kabinet. Met hogere belastingen op alcohol en tabak wilde het kabinet juist de koopkracht gaan versterken.
Vanaf 1 april werd de accijns op een pakje van 20 sigaretten verhoogd van 5,87 euro naar 7,81 euro, waardoor de prijs van een pakje nu ruim 11 euro bedraagt. Deze forse prijsstijging heeft ertoe geleid dat ongeveer 10 procent van de rokers is gestopt, wat deels de dalende verkopen verklaart.
Daarnaast speelt het zogenaamde ‘grenseffect’ een belangrijke rol. Het prijsverschil met buurlanden, zoals Duitsland, is zo groot dat veel consumenten hun tabak over de grens aanschaffen. Volgens de NSO is inmiddels 35 procent van alle tabaksproducten die in Nederland worden gerookt niet in het land gekocht. Hierbij wordt ook een toename van illegale sigaretten en smokkelwaar waargenomen, met producten uit landen zoals Polen en Turkije.
Politieke reactie
BBB-Kamerlid Henk Vermeer roept het ministerie van Financiën op om snel duidelijkheid te verschaffen over de cijfers van de accijnsmonitor. Hij stelt dat, als de dalende verkoopcijfers kloppen, de accijnsverhoging moet worden teruggedraaid om verdere financiële schade te voorkomen. “Normaal gesproken zou een verlaging van de accijns slecht zijn voor de schatkist, maar nu blijkt het tegenovergestelde waar te zijn”, aldus Vermeer.
Ook BBB-leider Caroline van der Plas eist opheldering. 'Wij hebben hier steeds voor gewaarschuwd', reageert ze via X. Volgens haar dragen de hogere accijnzen niet bij aan minder rokers, aangezien 'mensen het gewoon elders kopen'.
Het is nog onduidelijk hoe groot de financiële tegenvaller precies zal zijn. Het kabinet zal naar verwachting op Prinsjesdag meer details geven over de omvang van de accijnsinkomsten en de mogelijke maatregelen die genomen kunnen worden om het tekort op te vangen.
