Hoewel de EU afgelopen zomer een akkoord bereikte over een nieuw asiel- en migratiepact, gaat dit pas in 2026 van start. Veel landen vinden dit te laat. “Er is nadrukkelijk gesproken over het versnellen van het migratiepact,” zei Schoof. Toch is er binnen de EU geen volledige eensgezindheid. Vooral Polen ziet het pact niet zitten en vreest juist meer migratieproblemen door de Europese maatregelen. De EU-landen willen strengere regels voor de terugkeer van afgewezen asielzoekers. Daarnaast worden ‘innovatieve oplossingen’ omarmd. Een van de ideeën die besproken werden, is het opzetten van terugkeerhubs in de regio van herkomst. Premier Schoof gaf aan dat Nederland kijkt naar de mogelijkheden voor een dergelijk centrum in Oeganda. “Dit moet nog verder worden uitgewerkt, maar het past wellicht in deze nieuwe benadering,” zei hij.

Hoewel Nederland de mogelijkheid van een opt-out op het Europese migratiebeleid had geopperd, was hiervan tijdens deze top geen sprake. Schoof benadrukte juist de noodzaak van Europese samenwerking: “Europa heeft een gezamenlijk probleem dat we alleen samen kunnen oplossen.”

Voorafgaand aan de EU-top organiseerde Schoof samen met de Italiaanse premier Giorgia Meloni en de Deense premier Mette Frederiksen een mini-migratietop met andere regeringsleiders en EU-voorzitter Ursula von der Leyen. Het trio wil dit bondgenootschap voortzetten om te zorgen dat migratie hoog op de Europese agenda blijft staan.

De Deense premier Frederiksen, bekend om haar harde migratiestandpunten, sprak optimistisch over de veranderende sfeer in Europa. “Een meerderheid van de leiders beseft nu dat we zo niet verder kunnen. De aantallen zijn te hoog,” aldus Frederiksen tegen De Telegraaf. Ze pleit voor bescherming van migranten buiten de EU en het versterken van de buitengrenzen.