Uit het onderzoek van Novus, uitgevoerd in opdracht van het tijdschrift Bulletin, blijkt dat 85 procent van de in het buitenland geboren mensen ooit hun geboorteland heeft bezocht als vakantiebestemming. Het percentage ligt zelfs hoger bij gezinsmigranten (92 procent), terwijl 79 procent van degenen die als vluchteling naar Zweden kwamen, heeft aangegeven een bezoek aan hun thuisland te hebben gebracht. Geadopteerden vormen een uitzondering: 41 procent van hen heeft hun geboorteland nooit bezocht sinds hun verhuizing naar Zweden.

Het hoge percentage onder vluchtelingen heeft geleid tot vragen over de noodzaak van bescherming. Als mensen terugkeren naar een land waarvan ze beweerden te zijn gevlucht, rijst de vraag of de oorspronkelijke asielaanvraag gerechtvaardigd was.

Zweden en andere landen: een vergelijking
Zweden kent relatief weinig beperkingen voor vluchtelingen met een permanente verblijfsvergunning om naar hun geboorteland te reizen. Wel kan de vluchtelingenstatus worden ingetrokken als blijkt dat iemand niet langer internationale bescherming nodig heeft of onjuiste informatie heeft verstrekt tijdens de asielaanvraag.

Andere landen hanteren strengere regels. Zwitserland bijvoorbeeld verbiedt asielzoekers vrijwel volledig om terug te reizen naar hun geboorteland. In Duitsland leidde het onderwerp tot een politiek debat, waarbij voormalig minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer in 2019 aankondigde dat dergelijke reizen kunnen leiden tot het intrekken van de verblijfsvergunning. “Als iemand regelmatig op vakantie gaat naar Syrië, kan hij niet claimen daar gevaar te lopen,” stelde hij. Onderzoeken in Duitsland leidden eerder tot het intrekken van verblijfsvergunningen van tientallen asielzoekers.

Redenen voor terugkeer en de politieke context
Veel vluchtelingen noemen familiebezoeken en culturele verbondenheid als belangrijkste redenen voor hun reizen. Voor gezinsmigranten spelen nostalgie en het onderhouden van familiebanden een grote rol. Maar het hoge percentage terugkeerders roept ook de vraag op of alle asielaanvragen gebaseerd zijn op reële bedreigingen.

De discussie raakt aan bredere maatschappelijke thema’s, zoals integratie en de geloofwaardigheid van asielaanvragen. In Zweden, waar bijna de helft van de inwoners in sommige stadswijken een migratieachtergrond heeft, wordt de kwestie steeds relevanter in het politieke debat. Politieke partijen zijn verdeeld: de sociaaldemocraten pleiten voor een humane benadering, terwijl conservatieve en rechtse partijen strengere regels bepleiten.