Inwoners van Ter Apel ervaren al langere tijd overlast van een groep asielzoekers uit veilige landen zoals Marokko en Algerije. Deze groep zorgt voor intimidatie, diefstal en onrust in het dorp. Volgens Klaas Buigel, raadslid voor de VVD, weet men vaak wie de overlast veroorzaakt, maar kan er weinig tegen worden gedaan. Ondanks hun gedrag behouden deze asielzoekers recht op opvang zolang hun aanvraag loopt.

Het probleem beperkt zich niet tot Nederland. Ook net over de grens in Duitsland melden autoriteiten een toename van criminaliteit door dezelfde groep. Een Duitse politie-inspecteur bevestigt dat Noord-Afrikaanse asielzoekers uit Ter Apel zich schuldig maken aan diefstallen in Duitsland. “Ze worden opgepakt, krijgen een proces-verbaal en keren daarna weer terug naar Nederland,” aldus de Duitse politie.

Minister Faber heeft voorgesteld om een aparte afdeling in het azc van Ter Apel te heropenen, speciaal bedoeld voor veiligelanders met weinig kans op asiel. Dit idee was eerder al uitgewerkt door voormalig staatssecretaris Eric van der Burg. De bedoeling was toen om kansarme asielzoekers 22 uur per dag binnen te houden, zodat hun procedure sneller kon worden afgehandeld en overlast beperkt bleef.

Dat plan werd echter vorig jaar door de rechter verboden. De inperking van bewegingsvrijheid en de selectie op basis van nationaliteit werden als te streng beoordeeld. Faber probeert nu een aangepaste, minder strenge variant door te voeren. Bewoners van deze nieuwe locatie zouden zich slechts tweemaal per dag moeten melden en verder vrij mogen bewegen.

Hoewel de nieuwe opzet soepeler is, wordt ook deze maatregel als juridisch kwetsbaar beschouwd. Ambtenaren van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) waarschuwen dat advocaten van asielzoekers mogelijk zullen procederen tegen de meldplicht. Het risico bestaat dat de rechter de maatregel opnieuw van tafel veegt. Bovendien mag een asielzoeker niet zomaar uit de opvang worden gezet als hij de meldplicht negeert, tenzij de proportionaliteit daarvan kan worden aangetoond.

Plaatselijke politici uiten eveneens hun zorgen. VVD-raadslid Buigel noemt de versoepelde aanpak een gemiste kans. “De vorige strenge regeling was veel effectiever. Veel kansloze asielzoekers vertrokken uit zichzelf omdat ze geen zin hadden om te blijven onder zulke omstandigheden. Dat gaf eindelijk verlichting in het dorp.” Ook Marco Visscher van Gemeentebelangen vindt de nieuwe aanpak te mild, maar ziet het wel als een stap vooruit. “Het is in ieder geval beter dan niets. Het maakt Nederland minder aantrekkelijk voor kansloze asielzoekers.”

Minister Faber blijft ondanks de kritiek vasthouden aan haar plannen. Naast Ter Apel is zij in gesprek met de gemeente Cranendonck om een vergelijkbare locatie in het azc van Budel te openen. Ook daar kampen ze met veel overlast van veiligelanders. “Het doel is om uiteindelijk meer van dit soort locaties in Nederland te realiseren,” aldus de minister.