Hoogleraar: 'Windmolens en zonnepanelen bedreigen ons energiesysteem'

Achtergronden 1 mei 2025 2 minuten Marit Nubé
Energietransitie
ANP / Robin Utrecht

In het publieke debat worden windmolens en zonnepanelen vaak geprezen als dé toekomst. Maar volgens de Zweedse hoogleraar meteorologie en klimaatwetenschapper Lennart Bengtsson is dit beeld veel te rooskleurig. In een analyse op het platform Det goda samhället waarschuwt hij dat Europa met open ogen afkoerst op een instabiel energiesysteem.

Bengtsson ziet een groot probleem in hoe wind- en zonne-energie in Zweden en de rest van Europa worden toegepast. Het knelpunt zit volgens hem niet in de intenties, maar in de uitvoering. Wind en zon leveren namelijk energie zonder rekening te houden met wanneer die energie nodig is. Waterkrachtcentrales kunnen hun productie makkelijk afstemmen op de vraag, omdat het water kan worden vastgehouden en losgelaten wanneer nodig. Maar zon en wind missen zo’n ‘aan-uitknop’.

“Iedereen die twijfelt, hoeft slechts een paar eenvoudige natuurkundige berekeningen uit te voeren,” schrijft Bengtsson. Hij wijst erop dat zonder grootschalige opslag of back-ups, schommelingen in wind en zon het net kunnen ontregelen.

Wispelturige wind als hoofdrolspeler
Een opvallend punt in Bengtssons kritiek is de ongelijkmatigheid van windenergie. Kleine veranderingen in windsnelheid hebben enorme gevolgen voor de stroomproductie. Dat komt doordat de hoeveelheid opgewekte energie niet gelijkmatig toeneemt, maar met de derde macht van de windsnelheid. Dus als de wind een beetje afneemt, stort de productie in.

“De rest veroorzaakt alleen maar problemen,” zegt Bengtsson. Vooral de combinatie met onvoorspelbaar weer en wisselende vraag maakt het ingewikkeld.

Ook zonne-energie krijgt van Bengtsson geen vrijbrief. Vooral op noordelijke breedtegraden zoals in Zweden wringt het, zegt hij. In de winter, als de vraag naar stroom groot is, leveren zonnepanelen bijna niets. In de zomer draaien ze op volle kracht, maar dan is er nauwelijks vraag. Het idee om die overschotten op te slaan klinkt mooi, maar volgens Bengtsson is dat technisch en financieel simpelweg onhaalbaar op grote schaal.

Beslissers zonder basiskennis
Bengtsson uit felle kritiek op politici en beleidsmakers. Volgens hem zouden veel investeringen in hernieuwbare energie niet zijn gedaan als beslissers de basisfysica beter hadden begrepen. “Hoe meer je dit soort energiebronnen installeert, hoe meer problemen je krijgt,” schrijft hij. Hij pleit daarom niet voor een totale stop, maar wel voor een scherpe heroverweging en afbouw van grootschalige projecten.

Overigens wil Bengtsson niet alle toepassingen van wind- en zonne-energie wegzetten als onzinnig. Op kleine schaal kunnen ze juist nuttig zijn. Denk aan zonne-energie in vakantiehuisjes of op afgelegen plekken waar geen aansluiting op het net is. Hij ziet vooral veel potentie in directe toepassingen, zoals zonnecollectoren voor warm water. “De omweg via elektriciteitsproductie is een tamelijk idiote omweg,” stelt hij droogjes.

Beluister onze podcast

Boeren versus Den Haag: de strijd is nu echt begonnen
Of beluister op:

Meerartikelen

Van der Valk
Nieuws

Van der Valk-hotel wordt terugkeercentrum voor asielzoekers

Het Van der Valk-hotel langs de Belgische snelweg E17 bij Nazareth-De Pinte sluit binnenkort als hotel. Het gebouw krijgt een nieuwe functie als terugkeercentrum voor asielzoekers. Opvallend: het restaurant en de feestzaal blijven wel open, meldt De

COA
Nieuws

Raad van State: asielzoekers met verzonnen verhaal krijgen een tweede kans

Asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen met een verzonnen verhaal, hebben mogelijk alsnog recht op bescherming. Dat heeft de Raad van State geoordeeld. Hoewel ze hun vergunning kwijtraken, betekent dat niet zij automatisch Nederland

Hossain
Nieuws

Bengaalse migrant in Rome vermoordt drie familieleden met vleesbijl

De Italiaanse politie zoekt naar de 43-jarige Shahadat Hossain na een drievoudige moord in Rome. De man, afkomstig uit Bangladesh, wordt ervan verdacht drie leden van een Bengaals gezin te hebben gedood met een vleesbijl. De slachtoffers zijn vader K

hamburger
Nieuws

Overheid steekt bijna negen ton in Maastrichtse kweekvleespionier

Staatsinvesteerder Invest International steekt 875.000 euro in Mosa Meat. Het Maastrichtse bedrijf wil met dat geld uitbreiden buiten Europa. De steun komt nog geen jaar nadat branchegenoot Meatable omviel, omdat nieuwe investeerders uitbleven. Mosa

Marokko
Nieuws

Spoeddebat in Den Haag na rellen rond WK-duels Marokko

De Haagse gemeenteraad houdt donderdag een spoeddebat over het politieoptreden in de Schilderswijk na de WK-wedstrijd tussen Nederland en Marokko. Burgemeester Jan van Zanen schrijft in een brief aan de raad dat er vorige week dinsdag op sommige plek

slavernijbeeld
Nieuws

Moslimpartij-lijsttrekker eist herstelbetalingen: 'Of ze geven vrijwillig of we pakken het af'

Ozan Turkdogan, lijsttrekker van de Anti-Racistische Moslimpartij in Amsterdam, heeft opnieuw fel uitgehaald naar Nederland. In een TikTok-video over Keti Koti zegt hij dat Nederland schadevergoeding moet betalen voor het slavernijverleden. Als dat n

Mona
Nieuws

Mona Keijzer haalt hard uit tijdens corona-enquête: ‘De democratische rechtsstaat heeft gefaald’

Voormalig staatssecretaris Mona Keijzer heeft tijdens haar verhoor voor de parlementaire enquêtecommissie over het coronabeleid forse kritiek geuit op de besluitvorming binnen het kabinet-Rutte III. Volgens de oud-bewindsvrouw werden belangrijke keuz

Van der Voort
Nieuws

FVD-raadslid monddood gemaakt na gebruik van woord ‘omvolking’

Forum voor Democratie-fractievoorzitter Jasper van der Voort is woensdag het woord ontnomen tijdens een vergadering van de gemeenteraad in Westland. Aanleiding was zijn gebruik van het woord “omvolking”. Burgemeester Bouke Arends (PvdA) waarschuwde h

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Eelco Eerenberg
Nieuws

Econoom fileert box 3-plan: overheid kijkt vooral naar extra miljarden voor staatskas

Bij de nieuwe discussie over box 3 lijkt vooral één vraag te tellen: hoeveel geld levert het de staatskas op? Het kabinet onderzoekt een vermogenswinstbelasting, waarbij pas belasting wordt betaald als winst echt is gemaakt. Volgens een ambtelijke ra

Sander Schimmelpenninck
Nieuws

Schimmelpenninck wil vermogens zwaarder belasten, vader lobbyt voor landgoedvoordelen

Sander Schimmelpenninck pleit al jaren voor zwaardere belasting op vermogen. Vooral erf- en schenkbelasting moeten volgens hem omhoog. Tegelijk bezit zijn familie al generaties Landgoed Nijenhuis en Westerflier bij Diepenheim in Twente. Zijn vader Al

COA
Nieuws

COA wil mix van grote en kleine azc’s ondanks protesten in gemeenten

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil blijven werken met een mix van grote en kleine azc’s, ook nu in gemeenten veel protest is tegen asielopvang. Volgens bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns is alleen kleinschalige opvang geen oplossing vo

begrafenis Khamenei
Nieuws

Linkse activiste prijst Khamenei bij begrafenis als ‘grootste anti-imperialistische leider’

De Amerikaanse linkse activiste Calla Walsh is in Iran opgedoken bij de begrafenis van de gedode hoogste leider Ali Khamenei. Walsh, die eerder actief was in de kringen van de Democratische Partij in de Verenigde Staten, prees hem in een video van Ir

Volkert Fortuyn
Achtergronden

Was Volkert een huurmoordenaar van de overheid? 10 raadsels rond de moord op Pim Fortuyn

Bijna een kwart eeuw na de moord op Pim Fortuyn duikt Volkert van der Graaf ineens weer op tussen demonstranten op het Museumplein. Voor velen was het een ongemakkelijk beeld: de man die Fortuyn doodschoot, ogenschijnlijk zorgeloos in een vakbondspro

Belgische politie
Nieuws

Potentiële aanslag school Hasselt verijdeld: zes minderjarigen opgepakt

De Belgische politie heeft zes minderjarigen opgepakt na dreigingen tegen een school in Hasselt. De jongeren zijn leerlingen van de betrokken school. Zij worden verdacht van bedreiging met een aanslag. De zaak begon na een aangifte van directieleden

Derksen
Nieuws

Derksen hekelt 'Marokkanen-probleem': 'Winst of verlies, de pleuris breekt uit'

De ongeregeldheden na de WK-wedstrijden van Marokko blijven de gemoederen bezighouden. In het televisieprogramma Vandaag Inside Oranje uitten Johan Derksen en Valentijn Driessen stevige kritiek op zowel het optreden van de politie als de reactie van

Verduurzaming
Onderzoek

Minder bedrijven investeren in verduurzaming: kosten en vol stroomnet remmen plannen

Voor het tweede jaar op rij investeren minder bedrijven in verduurzaming. In 2024 zei nog 68 procent van de bedrijven geld te steken in een klimaatneutrale bedrijfsvoering. Vorig jaar was dat ruim 64 procent. Dit jaar is dat verder gedaald naar 61,5

Abdelkader Benali
Nieuws

Trouw-columnist: 'VVD wil feestende Marokkanen pesten'

Trouw-columnist Abdelkader Benali heeft de VVD frontaal aangevallen na de reacties op rellende Marokkanen in Nederlandse steden na de WK-overwinning van Marokko op Canada. Volgens hem wil de partij van ergernis over toeterende Marokkanen beleid maken

Utrecht Centraal
Nieuws

Pools tentenkamp bij Utrecht Centraal opgedoekt na klachten over uitwerpselen en naalden

Een tentenkamp met Poolse migranten langs het spoor bij Utrecht Centraal is beëindigd na tientallen klachten over overlast. Dat schrijft het Utrechtse college in een brief aan de gemeenteraad, die in handen is van NieuwRechts. Het kamp lag bij de Laa

Zeearend
Nieuws

Twintig Zeeuwse windmolens overdag stilgezet na dood zeearend

Twintig windmolens bij de Kreekraksluizen in Zeeland mogen de komende maanden overdag niet draaien. De provincie heeft dat besloten na de dood van een zeearend in april. De beschermde roofvogel botste toen met een wiek van een windturbine. Het is nie

Bert de Ruiter
Opinie

Laten we het stikstofmonster verslaan met gezond boerenverstand

Terwijl het kabinet weer eens een “nieuw” stikstofpakket presenteert met zones, normen en miljarden voor natuurherstel, rollen de boeren de tractors uit de schuur. En terecht. Zeven jaar na de beruchte stikstofuitspraak zitten we nog steeds vast in d