Hoogleraar: 'Windmolens en zonnepanelen bedreigen ons energiesysteem'

Achtergronden 1 mei 2025 2 minuten Marit Nubé
Energietransitie
ANP / Robin Utrecht

In het publieke debat worden windmolens en zonnepanelen vaak geprezen als dé toekomst. Maar volgens de Zweedse hoogleraar meteorologie en klimaatwetenschapper Lennart Bengtsson is dit beeld veel te rooskleurig. In een analyse op het platform Det goda samhället waarschuwt hij dat Europa met open ogen afkoerst op een instabiel energiesysteem.

Bengtsson ziet een groot probleem in hoe wind- en zonne-energie in Zweden en de rest van Europa worden toegepast. Het knelpunt zit volgens hem niet in de intenties, maar in de uitvoering. Wind en zon leveren namelijk energie zonder rekening te houden met wanneer die energie nodig is. Waterkrachtcentrales kunnen hun productie makkelijk afstemmen op de vraag, omdat het water kan worden vastgehouden en losgelaten wanneer nodig. Maar zon en wind missen zo’n ‘aan-uitknop’.

“Iedereen die twijfelt, hoeft slechts een paar eenvoudige natuurkundige berekeningen uit te voeren,” schrijft Bengtsson. Hij wijst erop dat zonder grootschalige opslag of back-ups, schommelingen in wind en zon het net kunnen ontregelen.

Wispelturige wind als hoofdrolspeler
Een opvallend punt in Bengtssons kritiek is de ongelijkmatigheid van windenergie. Kleine veranderingen in windsnelheid hebben enorme gevolgen voor de stroomproductie. Dat komt doordat de hoeveelheid opgewekte energie niet gelijkmatig toeneemt, maar met de derde macht van de windsnelheid. Dus als de wind een beetje afneemt, stort de productie in.

“De rest veroorzaakt alleen maar problemen,” zegt Bengtsson. Vooral de combinatie met onvoorspelbaar weer en wisselende vraag maakt het ingewikkeld.

Ook zonne-energie krijgt van Bengtsson geen vrijbrief. Vooral op noordelijke breedtegraden zoals in Zweden wringt het, zegt hij. In de winter, als de vraag naar stroom groot is, leveren zonnepanelen bijna niets. In de zomer draaien ze op volle kracht, maar dan is er nauwelijks vraag. Het idee om die overschotten op te slaan klinkt mooi, maar volgens Bengtsson is dat technisch en financieel simpelweg onhaalbaar op grote schaal.

Beslissers zonder basiskennis
Bengtsson uit felle kritiek op politici en beleidsmakers. Volgens hem zouden veel investeringen in hernieuwbare energie niet zijn gedaan als beslissers de basisfysica beter hadden begrepen. “Hoe meer je dit soort energiebronnen installeert, hoe meer problemen je krijgt,” schrijft hij. Hij pleit daarom niet voor een totale stop, maar wel voor een scherpe heroverweging en afbouw van grootschalige projecten.

Overigens wil Bengtsson niet alle toepassingen van wind- en zonne-energie wegzetten als onzinnig. Op kleine schaal kunnen ze juist nuttig zijn. Denk aan zonne-energie in vakantiehuisjes of op afgelegen plekken waar geen aansluiting op het net is. Hij ziet vooral veel potentie in directe toepassingen, zoals zonnecollectoren voor warm water. “De omweg via elektriciteitsproductie is een tamelijk idiote omweg,” stelt hij droogjes.

Beluister onze podcast

Caroline van der Plas: ‘Deze regering wil de veestapel koste wat kost verkleinen’
Of beluister op:

Meerartikelen

Politie Bulgarije
Nieuws

Egyptisch smokkelnetwerk richting Nederland opgerold

Een internationaal netwerk dat migranten via Turkije en Zuidoost-Europa naar Nederland bracht, is opgerold. Bij acties in Bulgarije, Griekenland, Roemenië en Nederland zijn meerdere verdachten aangehouden. Onder hen zouden ook leiders en logistieke m

Sophie Straat
Nieuws

Sophie Straat stuurt ‘alle witte mannen’ opnieuw naar achteren tijdens concert

De Nederlandse zangeres Sophie Straat heeft tijdens de Gentse Feesten opnieuw opgeroepen om ‘alle witte mannen’ naar achteren te sturen. Dat gebeurde maandagavond tijdens haar optreden op Boomtown. Vrouwen, queers en mensen van kleur moesten daardoor

Bologna
Nieuws

Italiaanse politie doodt Marokkaan na overlast: linkse protesten lopen uit op geweld

De dood van een Marokkaanse man tijdens een politieoptreden heeft in de Italiaanse stad Bologna tot grote protesten geleid. Duizenden mensen gingen de straat op. Een deel van de demonstraties liep uit op zware rellen. Meer dan zestig agenten raakten

Spaanse politieauto
Nieuws

Illegale Marokkaanse migrant gezocht na neerschieten eigen advocaat

Een illegaal in Spanje verblijvende Marokkaanse migrant wordt verdacht van het neerschieten van zijn voormalige advocaat in El Ejido, in de Zuid-Spaanse provincie Almería. De advocaat raakte ernstig gewond en ligt in het ziekenhuis. De politie zoekt

Tareena Shakil
Nieuws

IS-ganger maakt carrière als influencer: 'Ontsnapping Syrië heeft mijn geloof versterkt'

Tareena Shakil vertrok in 2014 vanuit Engeland met haar zoontje van één jaar naar het zelfverklaarde kalifaat van terreurgroep IS. Zij wist toen al van de executies en onthoofdingen door de organisatie, maar reisde toch via Turkije naar Syrië. Na enk

Van Essen
Nieuws

D66-minister zoekt gesprek met Brabantse boeren terwijl stikstofconflict verder escaleert

Nog geen week nadat bekend werd dat vijf Brabantse pluimveehouders waarschijnlijk hun natuurvergunning verliezen, probeert landbouwminister Jaimi van Essen (D66) de rust terug te brengen. De minister wil deze zomer persoonlijk met de betrokken ondern

Mona Keijzer
Nieuws

Keijzer fel over verhoging erfbelasting: overheid aast op geld van burgers

Mona Keijzer verzet zich bij WNL fel tegen plannen om de erfbelasting te verhogen. Volgens het zelfstandig Kamerlid moeten mensen iets kunnen nalaten aan hun kinderen zonder dat de overheid een steeds groter deel opeist. Zij vindt dat Den Haag eerst

Sandra Palmen
Nieuws

Ambtelijke top kende miljoenen documenten toeslagenaffaire, hield ze weg bij Kamer

De datakluis van de Belastingdienst met 64 miljoen documenten over de toeslagenaffaire is niet toevallig ontdekt. Dat concludeert accountantskantoor BDO in een rapport aan de Tweede Kamer. De gegevens waren sinds 2019 bekend bij de ambtelijke top, ma

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

boerendemonstratie
Nieuws

Boeren bereiden acties voor tegen stikstofplannen: 'Alles behoort tot mogelijkheden’

Ongeveer honderd boeren kwamen gisteravond in Hardenberg bijeen vanwege de stikstofplannen van het kabinet. Bedrijven rond natuurgebieden kunnen worden geraakt. Zij moeten mogelijk stoppen, verhuizen of investeren. Een groep boeren bereidt daarom voo

Wilders
Nieuws

Wilders opent front tegen eerste islamitische basisschool in Groningen die anti-Sinterklaas is: ‘Weg ermee’

De geplande opening van de eerste islamitische basisschool in Groningen heeft geleid tot een felle politieke reactie van de PVV. Partijleider Geert Wilders wil dat het kabinet ingrijpt. Samen met PVV-Kamerlid Annette Raijer heeft hij schriftelijke vr

Jetten Klaver
Rechts voor z'n Raap

'Linkse politici blijven lekker genieten van vakantie terwijl boeren hun einde vrezen'

Een islamitische basisschool schrapt Sinterklaas, Brabantse boeren dreigen hun vergunning kwijt te raken en voormalige SP-communisten duiken op bij overheid en vakbond. Ondertussen betaalt België voor het dekoloniseren van erfgoed en klinkt in Frankr

Halsema
Nieuws

VVD eist camera’s bij onveilige plek, Halsema weigert: ‘Hoeveel meldingen zijn er nodig?’

Het aantal meldingen van intimidatie en aanranding rond de Amsterdamse Sloterplas neemt toe. Toch wil burgemeester Femke Halsema geen permanent cameratoezicht invoeren. Volgens haar is het gebied daarvoor te groot en zijn camera’s nauwelijks effectie

kippen
Nieuws

Brabant onderbreekt reces om dreigend einde pluimveehouders: 'Ze zijn voor bus gegooid'

De Brabantse politiek komt tijdens het zomerreces terug voor een spoeddebat over vijf pluimveebedrijven. De provincie wil hun natuurvergunningen intrekken vanwege de stikstofuitstoot bij kwetsbare natuurgebieden. Zonder die vergunningen mogen de boer

België
Nieuws

Belgische overheid financiert campagne om koloniaal erfgoed te ‘dekoloniseren’

De Belgische overheid trekt 259.200 euro uit het Justitiebudget voor de organisatie Hand in Hand tegen Racisme. Een deel van dat geld gaat naar Dekoloniseer Erfgoed, een project dat kritisch kijkt naar koloniale monumenten, straatnamen en andere vorm

Politie
Achtergronden

Bijna 1 miljoen slachtoffers door verdachten uit grootste asiellanden

In Duitsland zijn tussen 2015 en 2024 bijna 938.000 mensen geregistreerd als slachtoffer van verdachten met de nationaliteit van tien belangrijke herkomstlanden van asielzoekers. Het gaat om ongeveer 426.000 Duitse slachtoffers en 512.000 slachtoffer

Casino
Nieuws

Iraniër steekt medewerkster casino dood, motief nog onduidelijk

Een 35-jarige medewerkster van een speelcasino in Neurenberg is zondag om het leven gekomen door een steekaanval. De politie verdenkt een 45-jarige bezoeker uit Iran. Hij werd kort na het geweld in de buurt van het casino aangehouden, meldt Bild. De

Bundesamt
Nieuws

Ondanks zware misdrijven behoudt Irakees zijn vluchtelingenstatus

Een 19-jarige Irakees met meerdere zware veroordelingen krijgt in Duitsland voorlopig zijn vluchtelingenstatus terug. De rechtbank in Sleeswijk-Holstein zette een besluit van de Duitse migratiedienst BAMF aan de kant. Volgens de rechter was onvoldoen

Sophie Straat
Nieuws

Influencer verdedigt Sophie Straat: ‘Witte mannen naar achteren herstelt evenwicht’

Een vrouwelijke influencer heeft het opgenomen voor zangeres Sophie Straat na haar omstreden oproep aan 'witte mannen'. Straat vroeg tijdens een optreden op Best Kept Secret aan 'witte mannen' om naar achteren te gaan. Vrouwen, mensen van kleur en qu

Muis
Nieuws

Ongedierte in Utrechts azc: gemeente erkent problemen

De gemeente Utrecht erkent dat bewoners van het asielzoekerscentrum aan de Joseph Haydnlaan last hebben van muizen, kakkerlakken en ratten. In het gebouw komen muizen voor. Op sommige plekken zijn ook kakkerlakken gezien. Rond het complex zorgt een r

NOS
Opinie

NOS onder de loep: zorgvuldig nieuws of sturende journalistiek?

De NOS stelt zich tot doel “de primaire informatiebron te zijn op het gebied van nieuws, sport en evenementen, zodat de Nederlandse burger beter in staat is te oordelen over ontwikkelingen in de wereld, waardoor hij zijn gedrag beter kan bepalen.” Al