Minister kan geen onafhankelijk Nederland beloven
Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp heeft laten weten dat volledige digitale onafhankelijkheid van Europa niet haalbaar, niet wenselijk en bovendien niet nodig is. De uitspraak volgt op Kamervragen van CDA-Kamerleden Henri Bontenbal, Hilde Palland-Krul en Derk Boswijk. Zij reageerden op berichtgeving dat Microsoft zonder rechterlijke tussenkomst de e-mailtoegang van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) heeft afgesloten.
De kwestie werpt volgens de CDA’ers een fundamentele vraag op: kunnen overheden zomaar digitaal worden afgesloten van essentiële diensten als e-mail, dataopslag en communicatie, puur omdat ze gebruikmaken van Amerikaanse platforms? Dat zou ernstige gevolgen hebben voor de digitale soevereiniteit van Nederland en de EU.
De Kamerleden vroegen de minister expliciet of het klopt dat Amerikaanse bedrijven zoals Microsoft in theorie elk moment toegang tot diensten kunnen beperken, zonder dat daar een rechter aan te pas komt. De minister bevestigde dat de opgelegde sanctie een gerichte maatregel betreft in een specifieke zaak, maar erkende dat er bredere risico’s zijn.
Veldkamp: “Het kabinet is zich ervan bewust dat afhankelijkheid van een klein aantal techaanbieders risico's met zich meebrengt. Denk aan onze concurrentiepositie, continuïteit van dienstverlening en strategische autonomie.”
Volgens Veldkamp wordt daarom gekeken naar “verantwoorde inzet van cloudtechnologie.” Wat dit concreet inhoudt, blijft vooralsnog onduidelijk. Het kabinet benadrukt dat het niet alleen gaat om toegang tot diensten, maar ook om bredere geopolitieke afhankelijkheden. “Volledige digitale autonomie is onmogelijk, onwenselijk en niet noodzakelijk,” aldus Veldkamp. “Wederzijdse afhankelijkheden zijn de ruggengraat van het open handelssysteem waar Nederland en Europa van profiteren.”
Toch erkent de minister dat er “strategischer moet worden gekeken” naar digitale technologie en met name naar diensten met een hoog risico. Hij noemt het “bewuster worden van eigen krachten in het digitale domein” en het opbouwen van strategische capaciteit op sleutelposities essentieel.
Veldkamp overweegt de opzet van een zogeheten soevereine overheidscloud, specifiek voor diensten die als kritisch worden beschouwd. Die ontwikkeling zou echter tijd vergen. “Het afbouwen van afhankelijkheden is geen kwestie van weken of maanden, maar van jaren.” Ondertussen blijft Nederland voor cruciale digitale infrastructuur dus sterk afhankelijk van Amerikaanse aanbieders zoals Microsoft, Amazon en Google.
