De energietransitie hapert. Overheden investeren miljarden, maar het stroomnet kan de snelle opkomst van zonneparken, windmolens en laadpalen amper aan. Volgens Hoekstra is het daarom tijd voor een volgende stap: “We hebben voorspelbare en aantrekkelijke plannen nodig, dan komt het geld vanzelf.”

Hij mikt op pensioenfondsen, meldt BNR. Die beheren samen duizenden miljarden euro’s, vooral in Nederland, en zoeken naar langdurige investeringen met stabiel rendement. De vraag is echter of deze investering positief zal uitpakken. In Nederland lijdt pensioenfonds ABP al jarenlang enorme verliezen met zijn groene beleggingen.

Klimaatfonds van 700 miljard
Hoekstra's idee maakt deel uit van een groter klimaatpakket dat de Europese Commissie woensdag presenteerde. De nieuwe EU-meerjarenbegroting (2028–2034) bevat 700 miljard euro aan klimaatmaatregelen. In totaal gaat het om een begroting van ruim 2 biljoen euro. Daarvan moet 410 miljard euro in een speciaal fonds komen om de concurrentiepositie van Europese bedrijven te versterken.

Maar die bedragen blijken lang niet genoeg, stelt voormalig ECB-president Mario Draghi. Hij rekent op een jaarlijkse investeringsbehoefte van 750 tot 800 miljard euro, alleen al tot 2030. Het gaat dan vooral om infrastructuur zoals stroomnetten, laadstations en batterijen. 

Politiek duwtje uit het westen
Hoekstra’s voorstel lijkt dus niet alleen financieel, maar ook politiek van belang. Hij hoopt dat de betrokkenheid van pensioenfondsen Oost-Europese lidstaten over de streep trekt voor het nieuwe klimaatdoel: 90 procent minder uitstoot in 2040. Veel landen in Centraal- en Oost-Europa zijn sceptisch. Ze vrezen voor hoge kosten en verlies van concurrentiekracht.

Volgens Hoekstra zou extra financiering uit welvarende landen, zoals Nederland en Denemarken, het draagvlak vergroten. Dat zou het Brusselse klimaatplan vooruithelpen. Tegelijk roept het vragen op: worden nationale pensioengelden nu ingezet om politieke deals binnen de EU mogelijk te maken? Het risico is dat Nederland opnieuw de portemonnee trekt, terwijl andere landen profiteren zonder zelf grote bijdragen te leveren. De vraag blijft dus: wie betaalt — en voor wie?

Brussel heeft zijn pijlen al langer gericht op de spaarpotjes van gewone Europeanen. In maart presenteerde de Europese Commissie een ingrijpend voorstel om de economie te hervormen: de Savings & Investments Union (SIU). Volgens de Commissie is het nodig om private spaartegoeden actiever te laten bijdragen aan innovatie, digitalisering, defensie en de energietransitie. Critici vrezen echter dat dit een eerste stap is richting centralisering van privégelden door de EU, en spreken van een potentieel gevaarlijke inmenging in financiële vrijheden.