In de zomer van 2015 was Nicole in Boedapest. Ze zag honderden vluchtelingen, onder wie vrouwen en kinderen, bivakkeren bij het station. Het greep haar diep aan. “Ik kon ’s nachts niet slapen, omdat ik wist dat ik in een warm bed lag en zij niet.”

Terug in Duitsland stortte ze zich volledig op de vluchtelingenhulp. Ze gaf bijles, regelde woningen en organiseerde opvang. Maar naast de dankbaarheid waren er ook andere ervaringen: diefstal, leugens over leeftijd en afkomst, en een houding die haar soms irriteerde. Het was, zegt ze, een langzaam proces van twijfel.

Corona als kantelpunt
De echte breuk kwam tijdens de pandemie. Nicole was zwanger en liet zich niet vaccineren. Dat maakte haar, zegt ze, een buitenstaander. Vrienden namen afstand. Ze trok zich terug en dacht zelfs aan emigreren. “Ik wilde niets meer weten van politiek. Ik wilde gewoon mijn privéleven leiden.”

Maar toen de verkiezingen naderden, besloot ze toch weer mee te doen. Ze las alle partijprogramma’s door – en voor het eerst ook dat van de AfD.

Een andere blik op migratie
Wat ze daar las, verraste haar. “Er stond niet: alle buitenlanders weg. Er stond: mensen die zich integreren, zijn welkom. Mensen die crimineel worden of bij wie de asielgrond vervalt, moeten terug. Dat vond ik logisch.”

Ze zegt dat ze veel economische migranten heeft ontmoet die zelf toegaven geen oorlog te ontvluchten, maar een beter leven te zoeken. “Dat is begrijpelijk, maar daar is het asielstelsel niet voor bedoeld.”

Voor haar draait het niet om afwijzing van individuen, maar om verantwoordelijkheid. “Als iemand slim en sterk is, moet hij zijn eigen land opbouwen. Alle goede mensen weghalen helpt die landen niet.”

Empathie opnieuw gedefinieerd
Heeft ze haar medeleven verloren? Ze schudt het hoofd. “Ik ben tegen geweld, voor meningsvrijheid, voor een sterke rechtsstaat.” Empathie, zegt ze, betekent niet dat je jezelf moet wegcijferen. Ook een land heeft grenzen, niet alleen fysiek, maar ook financieel en emotioneel.

AfD en democratie
De AfD wordt door de binnenlandse veiligheidsdienst officieel als extreemrechts aangemerkt. Nicole noemt dat verontrustend. “Als een partij die door miljoenen wordt gekozen zo wordt bestempeld, raakt dat ook al die kiezers. Zijn we nu allemaal vijanden van de grondwet?”

Ze erkent dat er uitspraken binnen de partij zijn die ze zelf niet goedkeurt. “Maar dat heb je in elke partij. Ik zie mezelf niet als extreem, maar als kritisch.”

Voor Nicole is Heimat ('thuisland') geen gevoel, maar verantwoordelijkheid: blijven, meedoen, ook als het moeilijk is. Ondanks haar twijfels koos ze ervoor om niet te vertrekken. “Duitsland is mijn land. Ik hou van dit land, ondanks alles. Ik wil niet weglopen. Als ik wil dat er iets verandert, moet ik me hier inzetten.”