Het kabinet presenteert het verdrag als een wapen tegen criminelen die zich verschuilen achter grenzen. Vooral verdachten met banden met de zogenoemde mocromaffia zouden minder makkelijk naar Marokko moeten kunnen uitwijken.

Tot nu toe was uitlevering tussen Nederland en Marokko vooral mogelijk via internationale VN-verdragen. Die zien vooral op zware vormen van internationale criminaliteit. Denk aan terrorisme, georganiseerde drugshandel en grensoverschrijdende misdaad.

Volgens VVD-Kamerlid Ulysse Ellian zijn die bestaande mogelijkheden te beperkt. “Dat is niet altijd aan te tonen”, zegt hij bij De Telegraaf. Volgens Ellian is Marokko “al heel lang een toevluchtsoord voor veel criminelen uit de mocromaffia”.

Met het nieuwe verdrag wordt de grens lager gelegd. Delicten waarop minimaal één jaar cel staat, kunnen onder het uitleveringsverdrag vallen. Daardoor gaat het ook om misdrijven als mishandeling, fraude, witwassen, moord en andere gewelds- of vermogensdelicten.

Ook ‘kleinere’ criminelen in beeld
De uitbreiding is belangrijk. Het verdrag gaat niet alleen over grote drugsbazen of internationale topcriminelen. Ook verdachten van kleinere strafbare feiten kunnen straks makkelijker worden overgedragen tussen Nederland en Marokko.

Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid zegt bij De Telegraaf dat het verdrag een duidelijk signaal moet afgeven. “Het geeft het signaal dat je de gevolgen van het plegen van strafbare feiten in een van beide landen niet kan ontlopen door je op te houden in een ander land.”

Volgens de minister maken criminelen nu bewust gebruik van het gebrek aan mogelijkheden. “Er wordt nu concreet gebruik van gemaakt door bewust in Marokko te gaan zitten”, zegt Van Weel.

Verdrag werkt twee kanten op
De aandacht gaat vooral uit naar criminelen die vanuit Nederland naar Marokko vluchten. Maar een uitleveringsverdrag is wederkerig. Ook Marokko kan straks makkelijker om uitlevering vragen van mensen die in Nederland verblijven.

Daarmee opent Nederland de juridische deur voor overdracht aan Marokko. Dat kan gaan om verdachten van misdrijven die in Marokko zijn gepleegd. Maar de vraag is hoe zorgvuldig Nederland zulke verzoeken zal toetsen, zeker als het gaat om zaken met een politieke of gevoelige achtergrond.

PRO heeft daar vragen over. De partij wil weten of Marokkaanse politieke vluchtelingen in Nederland geen risico lopen door het verdrag. Die zorg is niet vreemd. Marokko kent een harde lijn tegenover sommige dissidenten, activisten en tegenstanders van de staat.

Marokko levert eigen onderdanen niet uit
Een van de gevoeligste punten is de ongelijkheid tussen beide landen. Marokko levert volgens de eigen grondwet geen eigen onderdanen uit. Nederland kan dat onder voorwaarden wel.

CDA-Kamerlid Jeltje Straatman wil daarom meer duidelijkheid over “de evenwichtigheid” van het verdrag. Want als Marokko de eigen onderdanen niet overdraagt, terwijl Nederland dat wel kan doen, ontstaat een scheve verhouding.

Van Weel erkent dat Marokko niet zal afwijken van de eigen grondwet. “Marokko heeft in de grondwet staan dat het geen onderdanen uitlevert. Daarvan gaan ze niet afwijken.”

Volgens de minister zijn er wel waarborgen. Als Marokko iemand niet uitlevert vanwege nationaliteit, moet het land de strafvervolging zelf overnemen. “Maar als de nationaliteit de enige reden is waarom iemand niet wordt uitgeleverd, wordt de strafvervolging gewoon overgenomen door het land dat niet uitlevert.”

Kabinet wijst naar Dubai
Van Weel vergelijkt de situatie met Dubai. Nederland sloot eerder een uitleveringsverdrag met de Verenigde Arabische Emiraten. Daardoor werd Dubai minder aantrekkelijk voor criminelen uit Nederland. “Dat was ook met Dubai zo, maar sinds we een uitleveringsverdrag met de Verenigde Arabische Emiraten hebben, is die plek onaantrekkelijker geworden.”

Volgens het kabinet moet Marokko dezelfde kant op bewegen. Verdachten moeten niet langer kunnen rekenen op bescherming door afstand, dubbele nationaliteit of gebrekkige verdragsafspraken.

Brede steun in de Kamer
Het verdrag kan rekenen op brede steun. Naast de VVD zijn ook D66, CDA, PN, JA21, Groep Markuszower en 50Plus positief over het akkoord. JA21-Kamerlid Simon Ceulemans spreekt bij De Telegraaf het “een stapje in de goede richting”. Wel vindt hij dat het verdrag verder had mogen gaan. “Wel had de reikwijdte fors groter mogen zijn, zodat er meer delicten onder vallen.”

De steun van zowel coalitiepartijen als rechtse oppositiepartijen laat zien dat er in Den Haag brede behoefte is aan hardere aanpak van grensoverschrijdende criminaliteit. Toch blijven de vragen over de wederkerigheid en de bescherming van mensen die mogelijk politiek worden vervolgd.