De dakloosheid in Amsterdam neemt toe en de opvangplekken zijn maximaal bezet. Daardoor lijken ook zelfgemaakte tenten vaker voor te komen. In 2025 hadden Amsterdamse hulporganisaties contact met ongeveer 3000 daklozen uit Oost-Europa. Een groot deel van die groep bestaat uit arbeidsmigranten die na verlies van werk op straat zijn beland.

Arbeidsmigratie zichtbaar op straat
Veel dakloze EU-burgers hebben geen recht op reguliere daklozenopvang. Volgens de gemeente hebben zij daarvoor niet genoeg rechten opgebouwd. Dat kan komen doordat zij nog niet lang genoeg in Nederland verblijven. Ook kan meespelen dat zij hier niet lang genoeg hebben gewerkt.

Gemeenten moeten met een checklist bepalen of iemand aan de eisen voldoet. Voor kwetsbare EU-burgers zijn er wel speciale opvangtrajecten. Toch komt van de grootste groep, dakloze EU-burgers uit Oost-Europa, slechts ongeveer 10 procent in zo’n zorgtraject terecht.

De rest wordt dus niet opgevangen. Zij blijven op straat of zoeken zelf een andere plek. Daarmee wordt arbeidsmigratie niet alleen een kwestie van werk, maar ook van openbare orde, opvang en overlast in de stad.

Ontruimen duurt langer
De tenten staan verspreid over Amsterdam. Op de Kloveniersburgwal stond tot voor kort een tent waarin een dakloos stel maandenlang woonde. De gemeente had contact met hen. Uiteindelijk vertrok het stel zelf, waarna afvalophalers de tent weghaalden.

Ook in West, rond voetbalclub SDZ, worden vaak tenten opgezet. Volgens de club zorgt dat al jarenlang voor overlast. Afgelopen week werd daar een tentenkamp ontruimd door handhavers van de gemeente.

Dat gebeurt niet meer van de ene op de andere dag. Binnen de driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie zijn nieuwe afspraken gemaakt. De gemeente kijkt eerst of de bewoner van een tent zorg nodig heeft. Daardoor kan het drie tot vier weken duren voordat wordt ingegrepen.

Hulp, terugkeer en zorgmijders
Ook tenten van mensen die niet in opvang of zorg terechtkomen, worden uiteindelijk weggehaald. ‘De mensen die de tenten bewonen worden hierover geïnformeerd en hebben de tijd om te anticiperen. Veelal zoeken de bewoners dan een andere plek op.’

Mensen die op straat blijven, kunnen hulp krijgen van outreachende teams. ‘Outreachende teams hebben contact met deze mensen, bieden hen informatie en verwijzen hen door naar instanties zoals de inloophuizen van AMOC’, aldus de gemeente. ‘Daar kunnen maatschappelijk werkers hen ondersteunen naar werk (hoewel het vinden van een woning hierbij lastig is) en/of naar het land van herkomst.’

Van de ongeveer 3000 dakloze EU-burgers uit Oost-Europa keerden 530 terug naar het land van herkomst. Een deel van de groep wil geen zorg of opvang. De gemeente noemt hen zorgmijders. ‘De kans om af te glijden en bijvoorbeeld overlastgevend te worden is voor zorgmijders extra groot’, zegt een woordvoerder.

Miljoenen lossen tekort niet op
Amsterdam heeft de afgelopen jaren veel geld gestoken in de aanpak van dakloosheid. In totaal ging 62 miljoen euro naar opvang, hulp en preventie. Daarvan kwam 9,5 miljoen euro van het Rijk. In de afgelopen twee jaar kwam daar nog eens 30 miljoen euro bovenop.

Toch zijn er op dit moment niet genoeg opvangplekken voor iedereen. Met het extra geld wordt onder meer hotelopvang voor gezinnen geregeld. Ook is er ondersteuning voor daklozen die op straat leven.

Overdag hebben daklozen toegang tot basisvoorzieningen bij inloophuizen. Daar gaat het om schone kleding, een douche, internet en maaltijden. De gemeente zegt dat er vanuit de landelijke politiek meer nodig is. Volgens Amsterdam zijn ‘meer betaalbare woningen, betere preventie en financiële bestaanszekerheid’ essentieel om dakloosheid duurzaam aan te pakken.