Volgens de Europese regels is het land waar een asielzoeker als eerste aankomt verantwoordelijk voor de asielprocedure. In de praktijk liep dat de afgelopen jaren vast. Italië nam sinds 2022 geen asielzoekers meer terug die daarna doorreisden naar landen als Nederland en Duitsland. De Europese Commissie greep niet in als handhaver.

Nieuwe start met Italië
Volgende week vrijdag gaat het EU-migratiepact in. Daarmee moeten de oude regels weer worden opgepakt. Van den Brink zegt tegenover De Telegraaf dat Nederland en Italië opnieuw gaan samenwerken aan overdrachten. ‘We gaan met een schone lei van start. Voor ons betekent het dat we weer met Italië aan de slag gaan met overdrachten’, zegt de minister.

De CDA-bewindsman rekent wel op tegenwerking via juridische procedures. Hij vreest vertraging in Nederland door pogingen van asieladvocaten om overdrachten naar Italië via de rechter te blokkeren. Daarmee is nog niet zeker hoe snel de afspraken in de praktijk effect krijgen.

Nederland gaat Italië betalen
De afspraak met Italië is geen eenrichtingsverkeer. Nederland gaat Rome ook helpen. Dat gebeurt niet door via het migratiepact asielzoekers uit Italië over te nemen. In plaats daarvan komt er een financiële bijdrage.

‘Wij gaan tegelijkertijd Italië helpen’, zegt Van den Brink. De minister sprak met Piantedosi ook af om nauwer samen te werken bij de terugkeer van afgewezen asielzoekers. Italië werkt volgens hem al met internationale organisaties in landen als Algerije, Tunesië en Libië. Daardoor kunnen migranten soms al vanuit die landen terugkeren naar hun herkomstland. ‘Daar gaan wij ons bij aansluiten’, zegt de minister.

Terugkeerhubs buiten Europa
Italië heeft op zijn beurt interesse in Nederlandse plannen voor terugkeerhubs. Dat zijn centra in landen buiten de Europese Unie. Afgewezen asielzoekers kunnen daarheen worden gestuurd. Het maakt daarbij niet uit of iemand uit dat land komt.

Van den Brink bezocht woensdag ook Lampedusa. Dat Zuid-Italiaanse eiland ligt centraal in de migratieroute over de Middellandse Zee. Hij bekeek daar de praktische voorbereiding op het migratiepact en de situatie op zee.

Aanpak mensensmokkelaars
De minister zegt dat hij op Lampedusa van dichtbij heeft gezien hoe migranten op boten worden gezet. ‘Ik heb daar gezien hoe mensen op bootjes worden gezet. Het is afschuwelijk’, zegt hij. Volgens Van den Brink moet Europa harder optreden tegen mensensmokkelaars.

‘We moeten dit businessmodel van mensensmokkelaars zien te breken. Uiteindelijk willen we dat mensen niet meer oversteken. En ook hierin wil ik samen optrekken met Italië’, zegt de CDA-bewindsman. Het vorige kabinet maakte al vergelijkbare afspraken met Griekenland. Volgens Van den Brink zijn Italië en Griekenland de belangrijkste landen waarmee Nederland eerder discussies had over terugname.