De kwestie is belangrijk voor de geitensector. Al jaren liggen geitenbedrijven onder een vergrootglas. Provincies en gemeenten zijn voorzichtig met vergunningen en uitbreidingen, omdat omwonenden mogelijk meer risico zouden lopen op longontsteking.

Maar volgens de Gentse onderzoekers is de bewijslast veel minder stevig dan vaak wordt voorgesteld.

Wel een signaal, geen bewijs
De VGO-onderzoeken laten zien dat mensen die dicht bij geitenhouderijen wonen vaker met longontsteking bij de huisarts staan geregistreerd. Dat signaal komt in meerdere jaren en regio’s terug.

Toch betekent dat niet automatisch dat geiten de oorzaak zijn. Volgens de onderzoekers kan het verschil ook door andere factoren komen. Mensen die dicht bij geitenbedrijven wonen, kunnen op meer punten verschillen van mensen die verder weg wonen. Denk aan gezondheid, woonomgeving, inkomen of leefstijl.

Veel analyses houden vooral rekening met leeftijd en geslacht. Dat is volgens de Gentse onderzoekers te beperkt om met zekerheid te zeggen dat geitenhouderijen de oorzaak zijn.

Huisartsdiagnoses kunnen vertekenen
Een ander probleem zit in de manier waarop longontsteking wordt gemeten. De onderzoeken gebruiken vooral gegevens uit huisartsendossiers. Daarin staat of iemand de diagnose longontsteking kreeg.

Maar zo’n diagnose wordt niet altijd bevestigd met laboratoriumonderzoek. Ook speelt mee of iemand met klachten naar de huisarts gaat. Na de Q-koortsepidemie zijn omwonenden van geitenbedrijven mogelijk alerter op luchtwegklachten. Huisartsen kunnen daardoor ook sneller aan longontsteking denken.

Volgens de onderzoekers kan dat de cijfers vertekenen. Dan lijkt het alsof longontsteking vaker voorkomt rond geitenhouderijen, terwijl het verschil deels kan komen door registratie en gedrag.

Gezondheidsraad gaat volgens Gent te ver
De Gentse onderzoekers wijzen erop dat ook het VGO-rapport uit 2024 zelf voorzichtig is. Daarin staat dat de bewijslast “in geen enkel geval een oorzakelijk verband” aantoont.

Daarom vinden zij het oordeel van de Gezondheidsraad te stevig. Die sprak van een “waarschijnlijk causaal” verband. Volgens de onderzoekers is dat “een brug te ver”.

Zij zeggen niet dat er zeker niets aan de hand is. Wel stellen zij dat het bewijs nog onvoldoende is om harde conclusies te trekken.

Geen duidelijke ziekmaker gevonden
Ook is nog niet duidelijk wát vanuit geitenhouderijen longontsteking zou veroorzaken. Onderzoekers hebben gekeken naar micro-organismen, luchtmetingen en mogelijke ziekteverwekkers. Maar er is geen overtuigend mechanisme gevonden dat het verband verklaart.

Dat maakt maatregelen lastig. Want als niet duidelijk is wat precies het probleem veroorzaakt, is ook onzeker welke maatregelen echt effect hebben.