Het gemeentelijke programma gaat daarmee verder dan alleen een bed en een maaltijd. Amsterdam biedt structureel plaats aan ongeveer vijfhonderd mensen zonder verblijfsrecht. Zij krijgen onder meer 24-uursopvang, maaltijden, medische noodzorg, leefgeld en begeleiding. Iedere deelnemer krijgt bovendien een casemanager en moet werken aan een toekomstplan.

Eerst kijken of verblijf toch mogelijk is
Een belangrijk onderdeel van die begeleiding is de juridische positie van de betrokkene. Voordat terugkeer aan de orde komt, wordt bekeken of er alsnog mogelijkheden zijn om rechtmatig in Nederland te blijven.

Blijkt zo'n route er niet te zijn, dan wordt gewerkt aan terugkeer naar het land van herkomst of legaal vertrek naar een ander land.

Voor juridische procedures kunnen ongedocumenteerden daarnaast gebruikmaken van gesubsidieerde rechtsbijstand. De gemeente betaalt dus niet zelf alle proceskosten, maar financiert wel een omvangrijk netwerk van organisaties dat bewoners begeleidt en naar nieuwe juridische mogelijkheden zoekt.

Rijk stopte, Amsterdam ging door
De landelijke voorganger van het Amsterdamse programma was de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Die bestond sinds 2019 in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Groningen. De regeling was bedoeld om dakloosheid en overlast onder uitgeprocedeerde vreemdelingen tegen te gaan.

Het Rijk betaalde daarvoor jaarlijks tussen de 15 en 24 miljoen euro. Jaarlijks maakten ruim duizend mensen van de opvang gebruik. Per 1 januari 2025 stopte Den Haag met de financiering. Amsterdam, Utrecht en Groningen besloten de opvang daarna gedeeltelijk of volledig met eigen middelen voort te zetten.

Amsterdam koos voor een omvangrijk eigen programma en werkt daarbij samen met verschillende maatschappelijke organisaties.

Miljoenen naar netwerk van hulporganisaties
Een centrale rol is weggelegd voor de Regiegroep Ongedocumenteerden Amsterdam. Daarin werken onder meer ASKV, HVO-Querido en VluchtelingenWerk samen. De regiegroep beheert ook het centrale aanmeldpunt voor ongedocumenteerden.

ASKV richt zich nadrukkelijk op juridische begeleiding. De organisatie onderzoekt of cliënten alsnog aanspraak kunnen maken op een verblijfsvergunning en werkt daarbij samen met onder meer VluchtelingenWerk en Recht in Zicht van het Leger des Heils.

De financiële omvang is aanzienlijk. ASKV had in 2025 een budget van ongeveer 5,6 miljoen euro. Daarvan kwam volgens de jaarcijfers circa 4,5 miljoen euro uit subsidies van Amsterdam en het Rijk. Andere financiers waren onder meer de Nationale Postcode Loterij en verschillende particuliere fondsen.

In de raad van toezicht zit onder anderen voormalig GroenLinks-Europarlementariër en huidig PRO-politicus Judith Sargentini. Ook voormalige GroenLinks-bestuurders en mensen uit de advocatuur en vluchtelingenhulp zijn binnen de organisatie actief.

Ook miljoenen voor woonbegeleiding
HVO-Querido verzorgt een belangrijk deel van de opvang en woonbegeleiding. De organisatie ontving in 2025 bijna 6 miljoen euro van Amsterdam voor woonbegeleiding aan ongedocumenteerden. Daarnaast krijgt zij gemeentelijke subsidie voor andere zorgprojecten.

Ook kleinere organisaties ontvangen subsidies. Stichting Maya Angelou Opvang richt zich specifiek op ongedocumenteerde vrouwen. Andere clubs verzorgen taallessen, sport, inloopvoorzieningen en dagbesteding.

BOOST beschikte volgens de stukken over een jaarbudget van ruim 1 miljoen euro, waarvan circa 90 procent uit Amsterdamse subsidie kwam. Stichting Life Goals, geleid door voormalig ChristenUnie-staatssecretaris Maarten van Ooijen, heeft een budget van ruim 2 miljoen euro en voert verschillende gemeentelijke projecten uit.

Politieke keuze na einde landelijke regeling
Daarmee heeft Amsterdam na het verdwijnen van de landelijke LVV feitelijk een eigen uitgebreid opvangstelsel behouden. De stad beperkt zich niet tot noodopvang, maar financiert ook juridische begeleiding, woonbegeleiding, zorg en participatie.

Dat is een bewuste politieke keuze. Het Rijk beëindigde de landelijke financiering juist nadat PVV, VVD, NSC en BBB hadden afgesproken met de LVV te stoppen. Amsterdam besloot die koers niet te volgen en trekt daarvoor jaarlijks tientallen miljoenen uit eigen middelen.

De kern van het Amsterdamse beleid is dat iedere deelnemer een toekomstperspectief moet krijgen. Dat kan terugkeer zijn, maar de eerste stap kan ook opnieuw juridisch onderzoek naar verblijf in Nederland zijn.

De opvanguitgaven vallen samen met een snel oplopende gemeentelijke schuld. Volgens de Begroting 2026 komt de schuld van Amsterdam dit jaar uit rond de 9 miljard euro en loopt die bij ongewijzigd beleid verder op naar ongeveer 10 miljard euro in 2029. De gemeente schrijft zelf dat die stijging vooral wordt veroorzaakt door grote investeringen in de stad. De Amsterdamse Rekenkamer waarschuwde daarbij dat rond de grens van 10 miljard euro mogelijk ook grenzen in beeld komen bij de financiering door sectorbanken.