Wat is de toekomst van ons geld? Een dringende oproep van Mahir Alkaya

Opinie23 september 20223 minuten Marit Nubé

Wij staan aan het begin van een fundamentele ommezwaai in ons geldstelsel. Dit stelt SP-Kamerlid Mahir Alkaya. Afgelopen april verscheen het boek Van wie wordt ons geld?. Op het spel staat de toekomst van ons geld, of eigenlijk de nieuwe vorm daarvan: cryptovaluta. Als wij willen dat dit geldstelsel ten voordele komt van de gewone burger, zullen wij nu een uitgebreid maatschappelijk debat erover moeten voeren. Daarom doet Alkaya nu een oproep hiertoe.

Momenteel onderzoekt de Europese Centrale Bank de mogelijkheden om binnen een aantal jaar een digitale euro uit te uitbrengen. De belangrijke gesprekken hierover vinden plaats achter gesloten deuren in Frankfurt. Hoe de digitale euro eruit zal zien, en hoeveel privacy de consument zal hebben... deze ontwerpkeuzes zijn fundamenteel voor de dag van morgen. Het nieuwe geld is namelijk programmeerbaar, in tegenstelling tot zijn voorgangers. Nu hebben we nog de mogelijkheid om te kiezen voor het positieve scenario van meer vrijheid en zelfbeschikking, in plaats van het doemscenario van machteloosheid tegenover verre technocraten.

Toch lijkt er in politiek Nederland nog niets aan de hand. Niemand in de Tweede Kamer heeft het namelijk erover; het onderwerp leeft niet onder politici en burgers. Dit moet anders, vindt Alkaya: want de toekomstige vorm van ons geld heeft ingrijpende gevolgen voor de hele samenleving. Er moet een breed maatschappelijk debat komen. Hiertoe geeft de SP'er nu een aanzet. In een begrijpelijke, heldere schrijfstijl kenschetst hij het huidige geldstelsel en de gevolgen van de ommezwaai.

Bankencrisis
Het vertrekpunt van Van wie wordt ons geld? is de bankencrisis uit 2008. Ons huidige geldstelsel is gebaseerd op het beleid van commerciële banken. Maar in 2008 bleek dit systeem erg kwetsbaar, doordat de banken omvielen vanwege het roekeloze beleggedrag van topbankiers. Maar als de banken failliet gingen, zou er te veel maatschappelijke onrust ontstaan, en dus werden ze overeind gehouden met miljarden aan overheidsgeld.

Alkaya vond dit destijds een groot onrecht. In goede tijden houden de commerciële banken alle winst voor zichzelf, maar in slechte tijden zijn ze too big to fail en moeten ze gered worden met kostbaar belastinggeld. Daarom is ons huidige geldstelsel niet per se ideaal. Aan de macht zijn roekeloze bankiers die vooral aan hun eigenbelang denken, en minder aan het algemene belang van de samenleving.

Programmeerbaar
Maar het einde voor de bankiersdominantie is in zicht. Met de technologische ontwikkeling is er een nieuwe geldsoort mogelijk geworden: cryptovaluta. Dit geldstelsel wordt veel belangrijker, en zal uiteindelijk het huidige geldstelsel gaan overheersen. Aldus zullen de technocraten het stokje overnemen van de commerciële bankiers.

Deze ontwikkeling is onvermijdelijk, vanwege de technologische vooruitgang. Alkaya benadrukt dat sommige ontwikkeling onvermijdelijk is. Je kunt het vertragen, en soms tegenwerken, maar uiteindelijk is de geest uit de fles en is er geen weg meer terug. Dit geld voor cryptovaluta. In de komende jaren zullen commerciële banken hun macht steeds meer zien slinken, ten gunste van de cryptovaluta.

Daarom moeten wij ons in deze nieuwe geldsoort gaan verdiepen, vindt Alkaya. Dit is belangrijk, want de opties met cryptovaluta zijn talrijk vanwege diens programmeerbaarheid. Zo kan het nieuwe geldstesel een bevrijding worden voor de gewone burger, of juist een onderdrukking van totale surveillance en geldcontrole. In het beste geval maken alle belanghebbenden in de samenleving de juiste afwegingen, en komen ze tot een middenweg. Dan kan het nieuwe geld juist democratisch, verbindend werken. 

Maar zo ziet het er voorlopig niet naar uit. De fundamentele keuzes over de programma's wordt gemaakt door de machthebbers in Frankfurt en de technocraten van Facebook achter gesloten deuren. Dit zou wel eens slecht kunnen eindigen, omdat hun belang natuurlijk niet die van de gewone burger is. 

Maatschappelijk debat
Daarom moet de burger zijn plek opeisen in de discussie over digitaal geld. Hij moet ervoor zorgen dat óók zijn belangen behartigd zullen worden. Alleen dan kan het toekomstige digitale geld meer eigendom van hem worden dan het bankgeld nu. En dan staat hij, tenslotte, een stuk steviger in zijn schoenen tegenover de Europese machthebbers en de Amerikaanse technocraten.

Want dit is eigenlijk het kernthema van Alkaya's boek: de positie van de gewone burger tegenover de vermogende machthebbers. In dit huidige geldstelsel, met de commerciële banken, zijn de verhoudingen erg ongelijk. Maar door de naderende ommezwaai kan de burger zich juist bevrijden van de heerschappij van roekeloze bankiers, en zo in een betere wereld gaan leven.

Maar dit gebeurt zeker niet vanzelf. Daarom moet er nu een maatschappelijk debat over komen.

Meerartikelen

Nieuws

Tienduizenden demonstreren tegen Rusland-sancties in Praag

In Praag zijn woensdag tienduizenden Tsjechen de straat op gegaan om te demonstreren tegen de Europese sancties tegen Rusland. De demonstranten willen dat Tsjechië militair neutraal wordt in het conflict, en dat de sancties worden opgeheven. De vorig

Nieuws

Omtzigt wil opheldering over 'last minute' verhogingen van energierekening door leveranciers

Energiebedrijven Eneco, Vattenfall en Greenchoice hebben bekend gemaakt gewoon door te gaan met een tariefverhoging vanaf 1 oktober. Dit tegen afspraken en regels in. Minister Rob Jetten  noemt de verhoging dan ook "zeer onwenselijk". Tweede Kamerlid

Nieuws

Arib: "Bergkamp ging actief op zoek naar klachten over mij"

De leiding van de Tweede Kamer, voorgezeten door de huidige Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66), komt een onderzoek naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag van oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Arib is verontwaardigd hierover, en beschuldigt

Nieuws

Hongarije gaat definitief referendum uitschrijven over EU-sancties tegen Rusland

Woensdag is de Hongaarse regering bijeengekomen om een knoop door te hakken over het idee van een volksraadpleging omtrent EU-sancties tegen Rusland. De regering heeft definitief besloten om een referendum te houden over het onderwerp.  Maandag steld

Nieuws

NPO-programma associeert melk met 'extreem-rechts hondenfluitje' en 'teken van witte superioriteit'

In een nieuw artikel probeert het journalistieke NPO-programma Brandpunt+ een directe link te zien tussen melk en racisme. Volgens het programma zou extreem-rechts het zuivelproduct verheerlijken als teken van 'witte superioriteit'. Ook wordt er een

Nieuws

Ex-VVD-senator sleept Rutte en VVD voor de rechter

Voormalig Eerste Kamerlid Anne-Wil Duthler sleept haar oude partij de VVD voor de rechter. Naar eigen is haar naam door haar oude partij door het slijk gehaald en wil ze de schade verhalen, aldus Quote. In 2019 werd Duthler na een verloren rechtszaak

Nieuws

Liquidatie-opmerking Derksen wordt door OM gezien als 'mogelijk opruien'

Het Openbaar Ministerie heeft de liquidatie-opmerking van Vandaag Inside-commentator Johan Derksen als strafbaar beoordeeld en dus zal FVD-voorman Thierry Baudet zijn aangifte doorzetten, dat meldt de Telegraaf.  Het Team Bedreigde Politici heeft beo

Nieuws

Van Meijeren hekelt selectiviteit van Kamervoorzitter Bergkamp bij ontnemen woord van politici

Gideon van Meijeren (FVD) vindt dat de huidige Kamervoorzitter, Vera Bergkamp (D66), inconsequent handelt tijdens debatten. Volgens hem ontneemt zij FVD-politici veel te vaak onterecht het woord, terwijl zij dit niet doet wanneer politici van partije

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

D66 Rotterdam opent aanval op Leger des Heils: 'Het neemt alleen christenen aan als werknemers'

Het Leger des Heil, een evangelisch kerkgenootschap en tevens een maatschappelijke hulpverleningsorganisatie, ligt onder het vergrootglas bij de Rotterdamse D66-afdeling. De sociaal-liberalen vinden het onacceptabel dat een christelijke organisatie a

Nieuws

Bergkamp ontkent 'dolkstoot' bij Arib, maar begrijpt 'alle emoties'

Er komt een onderzoek naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag van oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Arib was verontwaardigd hierover, en wees meteen naar de huidige Kamervoorzitter Bergkamp aan als dader: "Vera Bergkamp is hier verantwoordeli

Nieuws

Adviseurs aan Kaag: 'Omvallen mkb is gezonde marktdynamiek'

FVD-Kamerlid Freek Jansen heeft de hand gelegd op een beslisnota met adviezen aan de Minister van Financiën, Sigrid Kaag (D66), van topambtenaren. 'Faillisementen van energie-intensieve mkb'ers hebben geen maatschappelijk ontwrichtende werking. Faill

Nieuws

Omtzigt: 'Oversterfte zo hoog, dat je te maken hebt met crisis in publieke gezondheidszorg'

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt kan geen genoegen nemen met het excuus dat wegens privacy redenen allerlei data over de oversterfte niet openbaar gemaakt wordt. Volgens Omtzigt kampt Nederland met een crisis in de publieke gezondheidszorg en moet dit

Nieuws

Hoogleraar UvA wil bètawetenschappen 'dekoloniseren': 'Leerboeken vooral geschreven door witte mensen uit het Globale Noorden'

Hoogleraar Rens Bod vindt dat het hoog tijd is voor een 'dekolonisering van de bètawetenschappen'. De leerboeken zijn volgens hem 'vooral door witte mensen uit het Globale Noorden geschreven', en dit zorgt voor 'eurocentrische bijziendheid'. Daardoor

Nieuws

VVD wil coronapas terug in gereedschapskist: 'We moeten er wel klaar voor zijn deze winter'

Zowel de VVD als D66 zien wel heil in de terugkeer van het coronatoegangsbewijs in de 'wettelijke gereedschapskist'. Volgens de VVD heeft niemand zin in een nieuwe coronagolf, maar is het wel belangrijk om voortijdig goede voorbereidingen te treffen

Nieuws

Provincie Noord-Brabant laat omgekeerde vlaggen weghalen: 'Wegens slechter weer'

De provincie Noord-Brabant heeft kenbaar gemaakt boerenprotestvlaggen langs wegen weg te gaan halen. Wegens het slechtere weer vreest het provincie bestuur dat de vlaggen een gevaar kunnen vormen voor de verkeersveiligheid.  'Slechter weer en mogelij

Nieuws

D66 en CU slaan handen ineen: willen dat Kamervoorzitter makkelijker kan ingrijpen bij ongewenst gedrag

De ChristenUnie en D66 slaan de handen ineen om bedreigingen voorgoed te weren uit de Tweede Kamer. Beide partijen willen dat de Tweede Kamervoorzitter meer instrumenten krijgt om actie te ondernemen als een Kamerlid een andere politicus bedreigt.  I

Nieuws

Energiebedrijven hebben lak aan regels en gaan tariefverhoging vanaf 1 oktober invoeren

Energiebedrijven Eneco, Vattenfall en Greenchoice hebben bekend gemaakt gewoon door te gaan met een tariefverhoging vanaf 1 oktober. Dit tegen afspraken en regels in. Minister Rob Jetten noemt de verhoging dan ook "zeer onwenselijk".  Binnen enkele d

Nieuws

Britse premier Truss maakt klimaatactivisten boos vanwege opschorting milieustandaarden

De Britse premier Liz Truss wil meer handelsvrijheid creëren voor bedrijven. Daarom moeten een paar milieustandaarden worden opgeschort. Maar deze opschorting stuit een aantal klimaatactivisten tegen de borst: "In feite krijgen vervuilers nu een vrij

Nieuws

Raisa Blommestijn hekelt 'schoolplein-niveau' van NPO-prominenten: 'Deze mensen maken zichzelf zo belachelijk'

Een aantal omroepen als KRNO-NCRV, MAX en WNL wil niet meer samenwerken met Ongehoord Nederland op journalistiek gebied, omdat zij vinden dat de omroep "geen journalistiek bedrijft". Een woordvoeder legt uit: "Hun enige doel is het verlengen van de s

Nieuws

D66-prominent schort lidmaatschap op: "Zoveel gebrek aan feitenkennis dat je er radeloos van wordt"

Voormalig D66-Tweede Kamerlid Pieter ter Veer heeft zijn partijlidmaatschap laten opschorten. In een brief aan de partijtop heeft Ter Veer te kennen gegeven zich niet meer te herkennen in zijn partij.   Het oud-D66-Kamerlid volgt nog dagelijks de pol