Zembla verzint rechtse haatreacties in eigen uitzending

Nieuws28 september 2023 4 minuten Marit Nubé
Zembla
Zembla

In een uitzending over online haatreaties blijkt het NPO-onderzoeksprogramma Zembla berichten van rechtse internetgebruikers zelf te hebben gefabriceerd. Mensen worden uitingen in de mond gelegd die ze nooit hebben gezegd, of waartegen ze zich zelfs expliciet hebben uitgesproken. Dit onthult Blckbx. De onjuiste weergaven van Twitter-berichten werd vorige maand op nationale televisie uitgezonden. Hierna zou één van de twitteraars zijn ontslagen. Desondanks verdedigt Zembla-redacteur Vincent Verweij in een telefonische reactie zijn werkwijze.

Op 28 augustus werd de aflevering 'Online hufters' uitgezonden van het NPO-programma Zembla. Het thema was online haatreacties aan politici, lhbti'ers, Joden en vrouwen. In de uitzending werd er een aantal van zulke haatreacties getoond. Maar na onderzoek van Blckbx-redacteur David Boerstra blijkt dat deze reacties totaal zijn verdraaid, vertelt hij woensdag bij Blckbx.

In de uitzending gaat Zembla-redacteur Vincent Verweij naar het huis van een vrouw toe. Hij confronteert haar daar met een online bericht dat ze zou hebben verstuurd. Zo zegt hij dat ze 'D66'ers moeten op de brandstapel' zou hebben getweet. Maar dit blijkt onjuist: uit de oorspronkelijke tweet blijkt dat de vrouw zei dat 'D66 op de brandstapel moeten', dus de partij. Omdat het niet om personen gaat, is deze uitlating niet strafbaar.

Maar Zembla heeft geen spijt van de verdraaiing. Als Boerstra na afloop Verweij hiermee telefonisch confronteert, zegt Verweij dat hij naar zijn weten journalistiek zuiver heeft gehandeld. In hetzelfde bericht spreekt de vrouw namelijk van 'machtswellustelingen, en dus gaat het volgens Verweij wel degelijk over de personen zelf. Volgens Verweij hebben journalisten nu eenmaal de behoefte om teksten samen te vatten.

'Vluchtelingen gaan gelyncht worden'
Daarnaast laat Zembla in de uitzending een anonieme tweet zien: 'Er gaan vluchtelingen gelyncht worden. Optyfen die gelukszoekers.'

Maar ook deze tekst blijkt totaal gefabriceerd. Boerstra heeft namelijk de oorspronkelijke reactie toegestuurd gekregen van de anonieme auteur. Hierin zegt de auteur (Mr B) te verwachten dat binnenkort de waarheid uit gaat komen: 'Dat zou me niet verbazen. Of er gaan daders gelyncht worden. Justitie doet niets tegen "asielzoekers" en "vluchtelingen". Beide opties zijn niet okay. Ik ben er voor om ze direct weer de grens over te zetten. Optyfen me die geluszoekers', aldus de oorspronkelijke tweet.

In de oorspronkelijke tweet spreekt de auteur (Mr B) zijn expliciete afkeuring uit voor het eventuele scenario dat mensen voor eigen rechter gaan spelen (dus een lynchpartij). Bovendien gaat het lynchen niet om vluchtelingen, maar om andere mensen. De auteur geeft aan dat hij liever wil dat de vluchtelingen over de grens worden gezet, en niet worden gelyncht. Daarnaast staat het woord 'vluchtelingen' in de oorspronkelijke tweet tussen aanhalingstekens, maar in de Zembla-uitzending is dit weggehaald.

Maar ook ditmaal vindt Zembla-redacteur Vincent Verweij dat hij journalistiek zuiver gehandeld heeft. Dit laat hij weten in een telefonische reactie aan Boerstra. Hier is de Blckbx-redacteur het mee niet eens: "Deze tweets zijn naar eigen inzicht en eigen overtuiging geredigeerd. Deze tweet heeft hij (Mr B, red.) zelf nooit de deur uitgestuurd."

Ontslagen na gefabriceerde tweet
Boerstra heeft experts gebeld over het redigeren van teksten, vertelt hij bij Blckbx. Zijn vraag luidt: hoe ver mag een journalist gaan in het herschrijven van tweets? Als antwoord krijgt Boerstra twee vereisten: de oorspronkelijke uitlatingen mogen niet uit de context worden gerukt, én het moet duidelijk zijn dat de tekst is geredigeerd. Aan beide voorwaarden heeft Zembla zich niet gehouden, concludeert Boerstra.

Bovendien blijken de gevolgen van de verdraaide tweets groot. De auteur, Mr B, zegt tegen Boerstra namelijk dat hij zijn baan is kwijtgeraakt door Zembla. Na de uitzending eind augustus werd hij op het matje geroepen door zijn leidinggevende, en werd hij ontslagen, vertelt hij bij Blckbx.

Boerstra verwacht zeker nog dat dit verhaal "een staartje zal krijgen". "Allereerst heeft Vincent Verweij mij verboden om het telefoongesprek te gebruiken dat ik met hem heb gevoerd," vertelt hij. "Maar wij hebben een afweging gemaakt wat er zwaarder weegt: de privacy van Verweij in dit gesprek, of de gevolgen van deze praktijken. Namelijk dat een jongen zijn baan is kwijtgeraakt, en als dit soort methodes van journalisten doorgang blijven vinden."

NPO in de fout
Het is niet de eerste keer dat nieuwsprogramma's van de NPO in de fout gaan met feiten. In juli kwam Nieuwsuur met een expliciete rectificatie vanwege een misleidend onderzoek naar de online haatreacties aan Sigrid Kaag. Ook bleek NOS desinformatie te verspreiden over vermeend beleid van Giorgia Meloni. Na kritische reacties paste NOS de tekst aan.

Daarnaast verspreidde de NOS dubieuze feiten over de hoge temperaturen in Zuid-Europa. Ook citeerde NOS vorig jaar meermaals FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren verkeerd in zijn uitspraken over een 'fluwelen revolutie'. Tot slot blunderde EenVandaag met feiten over de effectiviteit van de grenshekken van Hongaarse premier Viktor Orbán.

Meerartikelen

Jelena Postuma
Achtergronden

Jelena Postuma over de digitale euro (CBDC) en de machtsgreep van overheden op ons geld

In dit exclusieve video-interview vertelt econome en politica Jelena Postuma over de digitale euro en de toekomst van ons geld. Wat zijn de grootste gevaren? Wat zijn de alternatieven? En wat zijn enkele belangrijke zaken die mensen, wat betreft ons

Palestijns
Nieuws

Griekenland deporteert negen pro-Palestijnse relstudenten

De Griekse overheid trekt het studievisum in van negen buitenlandse studenten die onlangs meededen aan een pro-Palestijnse betoging in Athene. De studenten worden gezien als een nationale bedreiging, en worden daarom teruggestuurd naar hun thuisland.

Wilders
Peiling

Peiling: PVV boekt nieuwe zetelwinst na presentatie hoofdlijnenakkoord

De PVV heeft na het bereiken van het hoofdlijnenakkoord met VVD, NSC en BBB drie zetels gewonnen. Dit blijkt uit de laatste zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos I&O, die werd uitgevoerd in de week na het akkoord. Vorige maand verloor de partij nog vi

BBB
Nieuws

BBB wil Timmermans' Green Deal in de prullenmand doen

Sander Smit, lijsttrekker van de BoerBurgerBeweging (BBB) voor de Europese verkiezingen, uitte zijn zorgen over de huidige Green Deal. Smit stelt dat de Green Deal in zijn huidige vorm onbetaalbaar is en noemde het streven naar een 90 procent CO2-red

Dick Schoof
Nieuws

Haagse bronnen: topambtenaar en oud-AIVD-baas in beeld als premier

Dick Schoof, de huidige hoogste ambtenaar op het ministerie van Justitie en Veiligheid, wordt genoemd als mogelijke premier van het nieuwe kabinet. Dit melden bronnen aan de politieke redactie van RTL Nieuws. De 67-jarige Schoof heeft een uitgebreide

Wilders
Nieuws

Wilders reageert op dalende homo-acceptatie bij Amsterdamse jeugd: 'Hoe zou dat nou komen?'

Amper de helft van de Amsterdamse jongeren accepteert het nog als twee mensen van hetzelfde geslacht verliefd op elkaar worden. Dit blijkt uit nieuwe GGD-cijfers. 'Hoe zou dat nou komen?' reageert PVV-leider Geert Wilders al snel. Meerdere onderzoeke

Onderwijs
Nieuws

D66 maakt zich plotsklaps zorgen om staat onderwijs, terwijl ze zelf jarenlang ministers leverde

Een opvallend tafereel in Den Haag: D66 maakt zich grote zorgen om de toekomst van het onderwijs en de leesvaardigheid in Nederland. De sociaal-liberale partij is van mening dat een hogere btw op boeken en een bezuiniging in het onderwijs ervoor zorg

Ollongren
Nieuws

D66-minister sluit niet uit militaire instructeurs naar Oekraïne te sturen

Nederland overweegt het sturen van militaire instructeurs naar Oekraïne. Dit maakt demissionair minister Kajsa Ollongren bekend, meldt ND. Ze staat open voor alle opties, ondanks de risico's. Momenteel verzorgen Nederlandse trainers opleidingen in Du

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Studenten
Nieuws

Studenten mogen spieken bij examens vanwege Gaza-oorlog: 'Ronduit ridicuul'

Zo'n twintig surveillanten aan Vlaamse universiteiten zullen deze examenperiode het toleren als studenten spieken. De reden? De oorlog in Gaza. "Zolang onze rectoren wegkijken van schendingen van internationale rechtsregels door Israëlische instellin

Ilgun
Nieuws

Islamitische influencer roept op om Israël-aanhangers aan te vallen

Voormalig treitervlogger Ismail Ilgun heeft weinig begrip voor Israël-sympathisanten. Wat hem betreft mogen ze 'gelijk' geslagen worden, omdat ze 'een monster' en 'duivels' zouden zijn. Daarom doet een Joodse organisatie aangifte tegen hem vanwege op

Gouden Koets
Nieuws

Den Haag doet, na Gouden Koets, ook paardenkoetsen in de ban

De gemeente Den Haag heeft besloten te stoppen met het gebruik van paardenkoetsen, na jaren van kritiek op dierenwelzijn. Er wordt nog gezocht naar alternatieven. Eerder werd ook al de Gouden Koets in de ban gedaan. De paardenkoetsen zijn al lange ti

Gideon
Nieuws

Gideon van Meijeren versus het OM

Vandaag, dinsdag 28 mei, moet Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren voor de rechter verschijnen. Hij wordt beschuldigd van het oproepen tot geweld tegen de overheid. Van Meijeren zelf noemt de rechtszaak een "politiek proces" en beschuldigt de overheid

Amsterdam
Video

Pro-Palestijnse chaos in Amsterdam: 73 arrestaties, geweld en vuurwerk

Maandagmiddag was er grote onrust in de Amsterdamse binnenstad. Talloze pro-Palestijnse tegendemonstranten kwamen af op een Israël-manifestatie van de SGP. Hierbij werd er vuurwerk afgestoken, een Israëlische vlag vertrapt, de weg versperd, met stoel

Boeren
Achtergronden

Rechtse Europese kieswijzer: dit zijn de landbouw- en klimaatplannen van rechts Nederland

Met de aanstaande Europese Parlementsverkiezingen hebben verschillende rechtse partijen in Nederland hun verkiezingsprogramma's gepresenteerd. Hoewel er enkele overeenkomsten zijn, laten de programma's ook duidelijke verschillen zien in hun benaderin

Migratie
Nieuws

BBB pleit voor Europese migratiedeal; wil migranten naar Noord-Afrika sturen

De BoerBurgerBeweging (BBB) is voorstander van een migratiebeleid zoals het Verenigd Koninkrijk heeft met Rwanda. Hierbij worden asielzoekers uitgezet naar het Centraal-Afrikaanse land Rwanda, dat financiële compensatie ontvangt voor de opvang. BBB-l

Jetten
Nieuws

Europarlementariër ergert zich aan veelgevraagde NPO-gast Rob Jetten: 'Hij verspreidt nepnieuws'

In de plannen van het nieuwe kabinet zal de btw op onder andere magazines, kranten en boeken worden verhoogd van 9 naar 21 procent. Deze maatregel heeft geleid tot felle reacties en discussie. Onder meer bij D66'er Rob Jetten, die opnieuw werd uitgen

Klaslokaal
Nieuws

Brits onderwijs doet woke lesstof in de ban: geen genderidentiteit meer

Het Britse schoolsysteem mag niet meer lesgeven over non-binair en aanverwante onderwerpen. In de nieuwe richtlijnen van de Britse regering is de lesstof geschrapt over alles wat met genderidentiteit te maken heeft. In plaats daarvan zal biologische

Baudet
Nieuws

NPO-bestuurder vindt dat Baudet niet 'zo moet piepen' over Oekraïense aanslagpleger die niet voor rechter hoeft te verschijnen

Zaterdag werd bekend dat de Oekraïner die Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet vorig jaar sloeg met een paraplu in België, niet voor de rechter hoeft te verschijnen. De 33-jarige man heeft een ‘waarschuwing’ gekregen. Thierry Baudet reageerde

Milei
Achtergronden

Milei bindt strijd aan tegen 'corrupte' elites: "Ik blijf vechten"

De Argentijnse president Javier Milei deelt zijn ervaringen met de politieke strijd binnen Argentinië. In zijn speech spreekt hij over de weerstand die hij ondervond van gevestigde politieke partijen en hoe hij ondanks deze tegenstand zijn boodschap

Geld
Nieuws

Hoe neutraal zijn banken? Klanten worden steeds vaker overmatig gecontroleerd

Consultancybureau KPMG heeft in opdracht van het ministerie van Financiën onderzoek gedaan naar de ervaringen van klanten met banken en betaalinstellingen. Uit dit onderzoek blijkt dat een deel van de klanten overmatige controle en discriminatie erva