Dinsdagavond gaf Omtzigt uitleg aan twee kranten en de NOS over zijn vertrek. Daarna schoof hij aan bij talkshow Humberto om toelichting te geven. Desondanks tasten veel betrokkenen nog in het duister. Weliswaar werd dinsdagochtend bekend dat Pieter Omtzigt zijn twijfels had bij de formatie, maar wel bleef hij aanwezig bij de onderhandelingsgesprekken. Volgens Haagse bronnen zou Omtzigt niet willen regeren met de PVV.

Gebrekkige overheidsfinanciën
In een schriftelijke reactie noemt NSC de 'zorgwekkende toestand van de overheidsbegroting' als de eerste reden van terugtrekking. Hierdoor kan er geen constructieve, nieuwe politiek komen, beweert hij: 'Bestaanszekerheid bouw je niet op luchtkastelen.'

De overheidsfinanciën staan er inderdaad slecht voor. Volgens betrokkenen komt dit vooral door het coronacrisis en het klimaatbeleid. In december keurde de Eerste Kamer een klimaatfonds goed ter waarde van 35 miljard euro.

Ook het tweejarige ministerschap van Sigrid Kaag speelt een rol. Bij haar vertrek vorige maand liet Kaag de Nederlandse staatskas achter met de hoogste staatsschuld aller tijden, namelijk 500 miljard euro. Tijdens haar ministerschap nam de staatsschuld toe met ruim 50 miljard euro.

Bovendien wordt er dankzij Kaags toedoen nog eens een gigantische schuld van 608 miljard euro buiten de Nederlandse boekhouding gehouden. Ook de nieuwe Rijksbegroting voor 2024 rammelt aan alle kanten, constateerde onderzoeker Eric Ypma recent. Volgens hem heeft Kaag 'niets van financiën begrepen'.

Reacties uit rechts Nederland
Bij rechts Nederland is verwarring en verontwaardiging groot. Zo vreest Telegraaf-journalist Wierd Duk voor de komst van kabinet Timmermans I. 'Ik tweette ooit dat Frans Timmermans premier zou worden als hij terug zou keren naar Nederland. Maar die tweet was niet bedoeld als draaiboek.' Ook voormalig FVD-Kamerlid Simone Kerseboom vreest voor Timmermans I: 'De formatieonderhandelingen in Nederland zijn mislukt. Hoewel de bevolking overwegend voor een conservatievere regering heeft gestemd, lijkt het steeds waarschijnlijker dat er een extreem-linkse regering zal worden gevormd. Zeer teleurstellend.'

Bart Nijman vindt het belangrijk dat men gaat beseffen dat premier Rutte Nederland een zware economische last heeft achtergelaten. 'Maar wanneer gaat het BREDE BESEF nou eens indalen dat het ten eerste en primair Mark Rutte is geweest die een gigantische bende gemaakt heeft van het landsbestuur, omdat ie anderhalf decennium lang z’n politiek vernuft louter investeerde om z’n eigen gave baan te behouden? En Omtzigt is een vasthoudende waarheidszoeker die de spelregels van het bestel juist als onwrikbaar fundament gebruikt, maar die ambtelijke eerlijkheid maakt ‘m ongeschikt als gehaaide dealmaker.'

Volgens BVNL-leider Wybren van Haga is het klappen van de formatie een klap in het gezicht van Nederlanders. 'Omtzigt gooit de deur dicht voor een rechts kabinet. Een klap in het gezicht van Nederlanders die schreeuwen om verandering. De enige weg vooruit?' Ook JA21-prominent Annabel Nanninga stelt dat dit 'formatiegerommel' alles behalve productief is voor het land. 'Dit formatiegerommel is echt niet wat Nederland nu nodig heeft. Een rechts kabinet is wat de kiezer wil, regel dat gewoon, pak verantwoordelijkheid en hou op met dralen en kibbelen.'

Weddenschapje doen? Columnist Ebru Umar vermoedt dat de VVD nu snel om tafel gaat met Frans Timmermans. 'Nou mensen. Laten we een wedje leggen. Binnen hoeveel weken heeft VVD een kabinet met Timmerfrans rond onder het mom van “verantwoordelijkheid nemen”? Ik gok 43 dagen.'

Schrijver Marianne Zwagerman hekelt het feit dat Omtzigt na zijn actie ging klagen over de financiën op televisie. 'Onzin. Pieter is de nieuwe CEO/COO die ontdekt dat zijn voorganger een puinzooi achterliet. Dan trap je de lagen eronder eruit en ga je puinruimen. Niet janken in een talkshow.'

Onzin. Pieter is de nieuwe CEO/COO die ontdekt dat zijn voorganger een puinzooi achterliet. Dan trap je de lagen eronder eruit en ga je puinruimen. Niet janken in een talkshow #humberto #dddf https://t.co/UaHtueHi4A

— Marianne Zwagerman (@mariannezw) February 6, 2024

Journalist Bas Paternotte merkt op dat veel mainstreammedia nog meldden dat Kaag de financiën juist gezond achterliet. 'Eind december was het verhaal nog dat Sigrid Kaag de overheidsfinanciën tiptop, spic & span en in blakende gezondheid had achtergelaten. De brieven van de ministeries zeggen iets anders. Vreemd.'

NieuwRechts schreef eerder al dat Kaag Nederland opzadelde met de hoogste staatsschuld aller tijden.