Tusk schaarde zich onlangs achter het idee om sociale voordelen voor vluchtelingen, waaronder Oekraïners, te beperken. Dit beleid lijkt sterk op een eerder voorstel van PiS. Die partij wil het zogenaamde “800 plus”-programma, een maandelijkse kinderbijslag van 800 zloty (omgerekend 190 euro) per kind, alleen beschikbaar stellen aan gezinnen die in Polen werken en belasting betalen.

Tijdens een recente bijeenkomst benadrukte Tusk het belang van een eerlijker systeem, meldt Euractiv. Critici zien hierin slechts een politieke zet om PiS-stemmers voor zich te winnen. PiS-leider Mariusz Błaszczak reageerde scherp en wees erop dat dit voorstel al lang geleden door zijn partij werd ingediend. “Tusk doet alsof het zijn idee is, terwijl hij ons beleid kopieert,” aldus Błaszczak.

Veranderde toon over migratie
De verschuiving in Tusks houding komt niet alleen naar voren in sociale bijstandsregels. Zijn retoriek over migratie heeft ook een duidelijke wending genomen. Waar hij eerder kritiek had op de harde migratieaanpak van PiS, pleit hij nu zelf voor strengere grensbewaking en een restrictiever asielbeleid.

PiS-Europarlementariër Joachim Brudziński stelde tijdens een debat in het Europees Parlement: “Tusk sprak eerder over compassie en open grenzen. Nu roept hij om grensbewaking en veiligheid. Het is een complete ommekeer.”

Europese dubbele standaarden
De kwestie legt volgens critici een patroon van partijdigheid binnen de EU bloot. Onder de vorige PiS-regering werden miljarden euro’s aan EU-financiering tegengehouden vanwege vermeende problemen met de rechtsstaat. Maar Tusk, een voormalig voorzitter van de Europese Raad en politieke bondgenoot van Ursula von der Leyen, blijft vooralsnog buiten schot.

Terwijl Tusks coalitie voorstelt om het asielrecht in te perken en migratieregels aan te scherpen, blijft Brussel de Poolse premier steunen. PiS-aanhangers zien hierin een bevestiging van wat zij al langer vermoeden: de EU meet met twee maten. “Wat we zien, is politieke vriendjespolitiek,” zei een PiS-woordvoerder.

Strijd om stemmen
Voor Tusk is de koerswijziging wellicht een poging om terrein te winnen bij rechtse kiezers. Polen maakt zich op voor verkiezingen, en de conservatieve PiS heeft een solide achterban die sceptisch staat tegenover vluchtelingen en immigratie. Door deze kiezers tegemoet te komen, hoopt Tusk mogelijk zijn kansen te vergroten.

Toch blijft de vraag of deze strategie zijn geloofwaardigheid schaadt. “Je kunt niet jarenlang een beleid veroordelen en het vervolgens zelf omarmen zonder uitleg,” stelt politiek analist Jan Kowalski. Voor nu lijkt de verschuiving vooral politieke onrust te veroorzaken, zowel binnen Polen als in de relatie met Brussel.